آیه ۳ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۵

نَحْنُ نَقُصُ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْآنَ وَ إِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ

ما بهترین سرگذشتها را از طریق این قرآن -که به تو وحی کردیم- بر تو بازگو می‌کنیم؛ و مسلّماً پیش از این، از آن خبر نداشتی!

معنی کلمات و عبارات
«أَحْسَنَ الْقَصَصِ»: نیکوترین سرگذشتها. زیباترین بیان و راست‌ترین و درست‌ترین وجه. «الْقَصَصِ»: سرگذشتها. بیان سرگذشت. مصدر یا اسم مصدر است (نگا: آل‌عمران / ، اعراف / . «بِمَآ أَوْحَیْنَا»: به سبب وحی ما.
نزول

سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۳

ابن عباس و ابن مسعود گویند: مردم از رسول خدا صلى الله علیه و آله خواستند و گفتند: یا رسول الله چه خوب بود اگر براى ما در قرآن داستانى هم مى آوردى سپس این آیات و سوره نازل گردید. مقاتل و کلبى گویند: منافقین از سلمان فارسى خواسته بودند که از براى آنها از تورات و عجائبى که در آنست، سخن بگوید. خداوند آیه ۱۶ سوره حدید «أَلَمْ یأْنِ لِلَّذِینَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِکرِ اللَّهِ» را براى پیامبر نازل گردانید سپس آیات این سوره را نازل فرمود تا آیه سوم. و نیز گویند آیه سوم این سوره نازل گردید و به آن‌ها خبر داد که قرآن داراى بهتر و نیکوترین داستان است بنابراین از لحاظ استماع داستان به غیر قرآن احتیاجى نیست.

تفسیر جامع البیان. تفسیر ابن مردویه. تفاسیر مجمع البیان و کشف الاسرار. تفسیر کشف الاسرار.

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- قرآن، حاوى بهترین و زیباترین داستانها «نحن نقصّ علیک أحسن القصص بما أوحینا إلیک هذا القرءان» ۲- خداوند ، بیانگر سرگذشت پیشینیان براى پیامبر(ص) «نحن نقصّ علیک أحسن القصص» «قصّ» (مصدر نقص) به معناى بیان کردن و بازگو کردن است. «قَصَص» به معناى بیان کردن و نیز به معناى داستان و چیزى است که بازگو مى شود. ۳- قرآن ، بازگو کننده داستانها با بهترین و زیباترین بیان «نحن نقصّ علیک أحسن القصص» چنان چه «قصص» مصدر باشد ، «أحسن القصص» مفعول مطلق مى شود و در حقیقت توصیفى براى کیفیت بیان کردن و بازگو کردن خواهد بود. ۴- داستان یوسف(ع) بهترین و زیباترین داستان «نحن نقصّ علیک أحسن القصص» ۵- خداوند، داستان یوسف را با بهترین و زیباترین بیان نقل کرده و گزارش داده است. «نحن نقصّ علیک أحسن القصص» ۶- مطالعه و دقت در داستان یوسف ، مایه دریافت حقایق و معارف الهى است. «إنا أنزلنه قرء نًا عربیًّا لعلکم تعقلون. نحن نقصّ علیک أحسن القصص» برداشت فوق ، مقتضاى ارتباط میان جمله «لعلکم تعقلون» با «نحن نقصّ علیک» است. ۷- قرآن ، نام کتاب آسمانى پیامبر(ص) «بما أوحینا إلیک هذا القرءان» ۸- خداوند، قرآن و داستانهاى آن را از طریق وحى در اختیار پیامبر(ص) قرار مى داد. «نحن نقصّ علیک ... بما أوحینا إلیک هذا القرءان» حرف «باء» در «بما أوحینا» سببیه است و «ما» در آن مصدریه مى باشد. ۹- پیامبر(ص) ، پیش از نزول قرآن و سوره یوسف، از داستان حضرت یوسف اطلاعى نداشت. «نقصّ ... بما أوحینا ... و إن کنت من قبله لمن الغفلین» ۱۰- مردم عصر بعثت ، ناآگاه به سرگذشت یوسف(ع) پیش از نزول قرآن «و إن کنت من قبله لمن الغفلین» «إن» در جمله فوق مخففه است و مراد از «الغافلین» مردم عصر بعثت مى باشد. بنابراین مفاد جمله «إن کنت ...» چنین مى شود: تو نیز اى پیامبر! پیش از نزول قرآن همانند سایر مردم ، از داستان یوسف بى خبر بودى. ۱۱- قرآن ، منبعى براى آگاهى به تاریخ و سرگذشت پیشینیان «و إن کنت من قبله لمن الغفلین» ۱۲- غفلت پیامبر(ص) از برخى حقایق و وقایع «و إن کنت من قبله لمن الغفلین» ۱۳- پیامبر(ص) از پیش خود و بدون تعلیم الهى ، از امور غیبى اطلاعى نداشت. «و إن کنت من قبله لمن الغفلین» ۱۴- علم و آگاهى پیامبر(ص) ، نشأت گرفته از قرآن و وحى الهى است. «بما أوحینا إلیک ... و إن کنت من قبله لمن الغفلین»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۵- «عن جعفربن محمد(ع) انه قال: قال والدى ... و ما أنزل الله سورة یوسف إلاّ أمثالاً لکى لایحسد بعضنا بعضاً کما حسد یوسف إخوته و بغوا علیه ; [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۱۶۶، ح ۲ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۰۸، ح ۵.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: پدرم (امام باقر) فرمود: خدا سوره یوسف را نازل نفرمود مگر به عنوان مثلها [ى بیدارکننده] تا بعضى از ما به بعضى دیگر حسد نورزیم، آن گونه که برادران یوسف به او حسد ورزیدند و به او ستم کردند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
  • احسن القصص، یکی نامهای قران کریم
  • سرگذشت یوسف(علیه السلام) بهترین و زیباترین داستان
  • خداوند، بیانگر داستان یوسف با بهترین و زیباترین بیان
  • قران، دارای بهترین و شیواترین بیان به سبب وحیانی بودن ان
  • «قصّه یوسف، بهترین قصّه و دارای شیواترین بیان به سبب وحی شدن ان از سوی خداوند
  • تبیین تاریخ انبیا برای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) از جانب خداوند+۳ آیه
  • خداوند، بیانکننده نیکوترین تاریخ و سرگذشت پیشینیان
  • وحی، منبعی برای اگاهی به تاریخ و سرگذشت پیشینیان+۵ آیه
  • قران، کتابی با عظمت و دارای احترام+۲ آیه
  • قران، دارای بهترین و زیباترین قصه ها، به سبب وحیانی بودن ان
  • احسن القصص، از صفتهای قران
  • وحی، از نام های قران
  • قصّه های قران، بهترین قصّه ها
  • قران، بازگو کننده قصّه انبیا(علیهم السلام) برای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • غفلت و بی خبری پیامبر(صلی الله علیه واله) از قصه یوسف(علیه السلام)تا پیش از نزول قران بر ان حضرت+۱ آیه
  • سرگذشت یوسف(علیه السلام)، بهترین داستان+۱ آیه
  • علم و زدایش ابهام از مقاطع پنهان تاریخ، فلسفه نقل قصّه در قران+۵ آیه
  • بیان قصّه یوسف(علیه السلام) برای پیامبر(صلی الله علیه واله) جهت اطلاع و اگاهی ایشان+۱ آیه
  • خداوند، بیانگر قصّه پاره ای از پیامبران برای نبیّ اکرم(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • وحی الهی، تنها منبع قصّه های قران+۱۰ آیه
  • خداوند، بیان کننده سرگذشت امّتهای پیشین برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • خداوند بیانگر قصّه پاره ای از پیامبران برای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • بیان بحق تاریخ گذشتگان، از زبان پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله، نشانهای بر حقّانیّت ان حضرت+۲ آیه
  • تعلیم اخبار غیب به پیامبر صلی الله علیه و اله به واسطه وحی+۱ آیه
  • قران، نام کتاب نازل شده بر محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • عدم اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله از داستان یوسف علیه السلام پیش از نزول قران
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله از داستان یوسف علیه السلام بهوسیله وحی+۱ آیه
  • سجده یازده ستاره، خورشید و ماه در عالم رؤیا برای یوسف علیه السلام، شایسته یاداوری از سوی رسول خدا صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، دریافتکننده وحی خداوندی+۳ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی+۴ آیه
  • خداوند، مبدا و منشا وحی+۳ آیه
  • وحی الهی، منشا علم پیامبر صلی الله علیه و اله در بسیاری از حقایق+۳ آیه
  • سرگذشت یوسف علیه السلام، از بهترین داستانهای قران+۴ آیه
  • مردم عصر بعثت، نااگاه به سرگذشت یوسف علیه السلام، پیش از نزول قران+۱ آیه
  • سرگذشت یوسف علیه السلام در قران، از اخبار غیبی خدا+۲ آیه
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم به سرگذشت یوسف علیه السلام، پس از بیان ان از طریق وحی و قران+۵ آیه
واژه‌ها