قاموس قرآن:
(به فتح طاء) حال. هيئت. جمع آن اطوار است. [نوح:13-14]. آن را در آيه هيئت و حالت گفتهاند مثل حالت و هيئت نطفه، علقه، مضغه، عظام و... چنانكه فرموده: [مؤمنون:14]. و شايد مراد از آن اصناف باشد چنانكه در نهج البلاغه خطبه اول فرموده: «ثُمَّ فَتَقَ ما بَيْنَ السَّمواتِ الْعُلى فَمَلَأَهُنَّ اَطْواراً مِنْ مَلائِكَتِهِ» كه مراد از اطوار اصناف است معنى آيه: چرا به خدا عظمت قائل نمىشويد حالآن كه شما را اصناف متعدد آفريده و آن دليل قدرت و عظمت خداوندى است اين كلمه فقط يكبار در قرآن يافته است.
(به ضمّ ط) كوه. چنانكه در مجمع و صحاح و غيره آمده [بقره:63]. كوه را بالاى سرشما بلند كرديم اين كلمه ده بار در قرآن مجيد آمده، همهاش با الف و لام، فقط در دو محل مجرد و به سينين و سينا اضافه شده: [مؤمنون:20] [تين:2]. و همه درباره طور سيناى موسى عليه السلام است. مراد از آن ظاهراً مطلق كوه است و به قولى طور اسم كوهى است كه خدا در آن با موسى مناجات كرد. در اقرب گويد: كوهى است نزديك ايله و سينين و سيناء اضافه مىشود بقيه سخن در «سينا» ديده شود. * [طور:1-7]. راجع به اين آيات رجوع شود به «رق ق» و «سجر». اگر مراد از كتاب تورات باشد مىتوان گفت كه آن در صحيفههاى سفيدى نازل شده است.
و (به یاد آورید) زمانی را که از شما پیمان گرفتیم؛ و کوه طور را بالای سر شما قرار دادیم؛ (و به شما گفتیم:) «آنچه را (از آیات و دستورهای خداوند) به شما دادهایم، با قدرت بگیرید؛ و آنچه را در آن است به یاد داشته باشید (و به آن عمل کنید)؛ شاید پرهیزکار شوید!»
و (به یاد آورید) زمانی را که از شما پیمان گرفتیم؛ و کوه طور را بالای سر شما برافراشتیم؛ (و گفتیم:) «این دستوراتی را که به شما دادهایم محکم بگیرید، و درست بشنوید!» آنها گفتند: «شنیدیم؛ ولی مخالفت کردیم.» و دلهای آنها، بر اثر کفرشان، با محبت گوساله آمیخته شد. بگو: «ایمان شما، چه فرمان بدی به شما میدهد، اگر ایمان دارید!»
و کوه طور را بر فراز آنها برافراشتیم؛ و در همان حال از آنها پیمان گرفتیم، و به آنها گفتیم: «(برای توبه،) از در (بیت المقدس) با خضوع درآیید!» و (نیز) گفتیم: «روز شنبه تعدّی نکنید (و دست از کار بکشید!)» و از آنان (در برابر همه اینها،) پیمان محکمی گرفتیم.
هنگامی که موسی مدّت خود را به پایان رسانید و همراه خانوادهاش (از مدین به سوی مصر) حرکت کرد، از جانب طور آتشی دید! به خانوادهاش گفت: «درنگ کنید که من آتشی دیدم! (میروم) شاید خبری از آن برای شما بیاورم، یا شعلهای از آتش تا با آن گرم شوید!»
تو در کنار طور نبودی زمانی که ما ندا دادیم؛ ولی این رحمتی از سوی پروردگارت بود (که این اخبار را در اختیار تو نهاد) تا بوسیله آن قومی را انذار کنی که پیش از تو هیچ انذارکنندهای برای آنان نیامده است؛ شاید متذکّر شوند!