سوره مریم، آیه ۵۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۹
وَ نَادَيْنَاهُ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَ قَرَّبْنَاهُ نَجِيّاً
ما او را از طرف راست (کوه) طور فراخواندیم؛ و نجواکنان او را (به خود) نزدیک ساختیم؛
معنی کلمات و عبارات
«الأیْمَنِ»: طرف راست. مراد این است که نسبت به موسی، طرف راست بود والاّ کوه راست و چپ ندارد. صفت (جانِبِ) است (نگا: طه / ). این واژه به معنی (مُبارَک) نیز آمده است. در این صورت میتواند صفت (جانِبِ) یا (الطُّورِ) باشد. «قَرَّبْنَاهُ نَجِیّاً»: مراد از نزدیک گرداندن، قرب و منزلت بخشیدن معنوی است، و (نَجِیّاً) فَعیل به معنی مُفاعِل، یعنی مُناجی است؛ همچون جَلیس به معنی مُجالِس، و نَدیم به معنی مُنادِم، و حال است (نگا: یوسف / ).
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- خداوند از سمت راست کوه طور، موسى(ع) را مورد خطاب قرار داد و با او سخن گفت. «و ندینه من جانب الطور الأیمن»
«أیمن» یا از «یُمن» به معناى خیر و برکت داشتن گرفته شده و یا از «یمین» که به معناى «سمت راست» است. دراین برداشت معناى دوم مورد نظر است. در این صورت «الأیمن» وصف کلمه «جانب» خواهد بود.
۲- کوه طور، مکانى مبارک و محلى که خداوند از آن ناحیه با موسى(ع) سخن گفت. «و ندینه من جانب الطور الأیمن»
«الأیمن» - که دراین برداشت به معناى مبارک گرفته شده است - ممکن است وصف براى «الطور» باشد و ممکن است وصف براى «جانب» گرفته شود.
۳- خداوند، موسى(ع) را براى نجوا و گفتوگوى با خود برگزید. «و قرّبنه نجیًّا»
۴- خداوند، به هنگام اظهار گفته هاى ویژه براى موسى(ع)، او را مقرب خود ساخت. «و قرّبنه نجیًّا»
«نجىّ»، یعنى کسى که با او گفت وگوى سرّى انجام گیرد (برگرفته از «لسان العرب») و اطلاق آن بر موسى به این لحاظ است که آنچه خداوند با او در میان گذاشت، محرمانه بود و تنها موسى به آن آگاهى یافته بود.
۵- برگزیدگى موسى(ع) و انقطاع او از غیر خدا، زمینه ساز سخن گفتن خداوند با او و نزدیک ساختن او به خود «إنّه کان مخلصًا ... و ندینه من جانب الطور الأیمن و قرّبنه نجیًّا»
توصیف موسى(ع) - در آیه قبل - به «مخلَص» (کسى که خداوند او را براى خود خالص گردانده است)، گویاى شایستگى او براى شنیدن نداى خداوند است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
زمینه گفتگوی خدا با موسیگفتگوی خدا باموسیبرکت کوه طورمکان گفتگوی خدا با موسیبرگزیدگی موسیسمت راست کوه طورتقرب موسیزمینه تقربوحی به موسیموسی در کوه طورفضایل موسیقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- مُقَرّب
- مُنادی
- موسی(علیه السلام) از مقرّبان در پیشگاه خداوند+۵ آیه
- وحی الهی به موسی(علیه السلام) با صدایی رسا و بلند، در اغاز نبوّت ان حضرت+۶ آیه
- طور سینا، محلّی با خیر و برکت+۲ آیه
- سمت راست طور سینا، محلّ میقات موسی(علیه السلام)و بنی اسراییل با خدا+۳ آیه
- طور سینا، محلّ برگزیدگی موسی(علیه السلام) به نبوّت+۵ آیه
- طور سینا و دامنه ان، محلّ مناجات و گفتگوی موسی(علیه السلام) با خدا+۵ آیه
- نزول تورات بر موسی(علیه السلام)، در طور سینا+۵ آیه
- طور سینا، محلّ نزول وحی بر موسی(علیه السلام)+۴ آیه
- کوه سینا، محلّی با خیر و برکت+۲ آیه
- منادی/ اسماوصفات+۵ آیه
- موسی علیه السلام، از مقرّبان در پیشگاه خدا+۵ آیه
- موسی علیه السلام، مورد تقرّب خدا برای سخن گفتن با وی+۴ آیه
- موسی علیه السلام، مورد انتخاب خدا برای سخن گفتن با وی+۱۰ آیه
- اغاز رسالت موسی علیه السلام از وادی مقدس طور+۵ آیه
- مناجات موسی علیه السلام با خدا در وادی طور+۳ آیه
- شروع وحی به موسی علیه السلام از وادی مقدّس طور+۶ آیه
- اعطای نبوّت به موسی علیه السلام از ناحیه خداوند+۳ آیه
- طور سینا، محل اعطای مقام نبوّت به هارون علیه السلام+۱ آیه
- وحی الهی به موسی علیه السلام با صدایی رسا و بلند+۷ آیه
- طور سینا، محل نزول وحی بر موسی علیه السلام+۳ آیه
- وحی الهی به موسی علیه السلام با صدایی رسا و بلند، در اغاز نبوت+۶ آیه
- خداوند، مبدا و منشا وحی+۸ آیه
- طور سینا، محل نزول وحی بر موسی علیه السلام+۷ آیه