تُرَاب

تکرارها: ۷

=== قاموس قرآن === خاک. [کهف:37]، آیا کافر شدی به کسی که تو را از خاک مخصوص آفرید. در اینجا چند آیه را بررسی می‏کنیم: 1- [فاطر:11] و در قرآن مجید شش بار خلقت انسان از تراب مذکور است و همه به لفظ نکره آمده یعنی از خاکی به خصوص. و هشت بار نیز کلمه «طین» آمده و همه نکره، یعنی از گل به خصوص مثل [سجده:7]، سه دفعه هم «حَماءٍ» آمده باز نکره یعنی از لجن سیاه و بد بوی به خصوص [حجر:28]، راجع به توضیح این آیات به «آدم» رجوع شود. 2- [ص:52] کلمه اتراب سه بار در صفت حوریان بهشتی آمده است [واقعة:37]، [نباء:33]. ترب (بر وزن حِبْر) به معنی همسال است که در یک زمان به دنیا آمده باشند بر خلاف دو قلو که در بطن واحد از مادر واحر متولد می‏شوند و آنها را توأمان گویند در تقرب الموارد هست: «الترب من وُلِدَ معک و اکثر ما یستعمل فی المؤنث یقال: هذه ترب فلانة اذا کانت علی سنّها»: ترب کسی است که با تو به دنیا آمده و بیشتر در مؤنث به کار می‏رود گویند این دختر، ترب فلان دختر است در صورتی که همسال باشند. و در مادّه «تأم» آمده: توأم از تمام حیوان آنست که با دیگری در یک دفعه به دنیا آید دو نفر باشند یا بیشتر. «اَتأمَتِ المرئةُ وَضَعَتْ اثنین فی بطن». گویند: دو همسال را از آن ترب گفته‏اند که با هم خاکبازی می‏کنند که اصل ترب به معنی خاک است. به نظر می‏آید: حوریان بهشتی با همدیگر همسال و هم قد نیستند بلکه مراد تناسب آنها با شوهرانشان است یعنی حوریان از حبث زیبائی ،قدّ، قامت، حسن، منظر، و... با شوهران خود همسال و برابرند 3- [بلد:16] متر به چنان که در مجمع آمده به معنی احتیاج شدید است که گویا فقیر از شدّت فقر به تراب چسبیده است، یعنی: یتیمی که دارای قرابت و مسکینی که شدیداً محتاج و به خاک افتاده است. 4- [طارق:7] راغب گوید: ترائب دنده‏های سینه است و واحد آن تریبه است. مجمع البیان در ذیل اللغة گوید: ترائب اطراف سینه و مفرد آن تریبه است و در المعنی در ضمن نقل چند قول از عطا نقل کرده صلب مرد و ترائب زن، زیرا که فرزند از دو آب به وجود می‏آید و در آخر فرمود: مشهور در کلام عرب، ترائب استخوانهای سینه و بالای آنهاست. و همین طور است در صحاح و قاموس معانی دیگر نیز احتمال داده است. زمخشری نیز آن را استخوانهای سینه گفته و مثل عطا صلب مرد و ترائب زن گفته است. بیضاوی نیز مثل عطا و زمخشری گفته و در ذیل قول خود مطلب دیگری آورده است. صلب، در لغت هر چیز سخت و محکم و نفوذ ناپذیر است در نهج البلاغه در صفت مؤمن آمده «نفسه اَصْلَبِ مِنَ الصَّلْد» [حکمت:333] نفس مؤمن از سنگ سختر است و در اصطلاح به مهره‏های پشت و مجاری نطفه مرد گفته شده [نساء:23]. ناگفته نماند: قول عطا و زمخشری و بیضاوی که صلب را از مرد و ترائب را از زن گرفته‏اند به کلّی باطل و بی اساس است و در آیه شریفه نطفه زن مطرح نیست. زیرا در آیه ماقبل می‏گوید: انسان از آب جنهده که از میان صلب و ترائب بیرون می‏آید آفریده شده است. آب جهنده (ماء دافق) فقط از مرد است نه زن وانگهی. مقاربت، فقط سبب نزول نطفه مرد است و ربطی به نطفه زن ندارد. نطفه زن در حدود پنج روز پس از قاعدگی از تخمدان جدا شده و وارد لوله زهدان می‏گردد و در حدود پنج و شش روز در آن جا زنده می‏ماند اگر در عرض این مدّت مقاربت اتفاق افتاد یکی از سلّولهای نطفه مرد (اسپرماتوزئید) وارد نطفه زن (اوول) می‏گردد و رشد آن شروع می‏شود، انزال زن و لذّت او در حین مقاربت راجع با نزال نطفه او نیست بر خلاف مرد. و خلاصه: آیه شریفه راجع به نطفه مرد است و صلب و ترائب را باید در وجود مرد جستجو نمود. و آنکه مثل ابن کثیر و غیره درباره ترائب زن صحبت و نقل اقوال کرده‏اند از خود آیه غفلت نموده‏اند و گرنه از زن صحبتی به میان نمی‏آوردند. احتمال قوی در آیه شریفه آنست که مراد از صلب قسمت آخر ستون فقرات مرد مقابل استخوانهای عانه و مراد از ترائب استخوانهای عانه و خاصره باشد در تفسیر پرتوی از قرآن می‏گوید: مجرای منی از بیضه امتداد یافته و از راه مجرای معیّنی که در امتداد کشاله ران است به طرف داخل شکم می‏رود و به طرف مثانه که در پشت استخوان عانه است بر می‏گردد و در زیر مثانه از میان پروستات (غدّه ایست که در محل خروج ادرار قرار دارد و مجرای ناقل منی از وسط آن عبور می‏کند) رد شده وارد مجرای ادرا می‏شود قسمتی از این مجرا که داخل شکم است اطرافش حلقه استخوانی است که در جلو استخوان عانه و در طرفین و عقب استخوان خاصره و در پشت، ستون مهره و استخوان خارجی می‏باشد (تمام شد) علی هذا مقصود از صلب قسمت آخر ستون مهره و از ترائب استخوانهای دیگر است که منی از میان آنها گذشته وارد مجرای ادرار می‏شود و این است معنای «یَخْرُجُ مِنْ بَیْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ». اگر گویند: تمام لغت نویسان و مفسّرین ترائب را از استخوانهای سینه و دنده‏ها و نحو آن معنی کرده‏اند و در مجمع البیان و غیره از اشعار عرب شاهد آورده که تریب استخوان سینه است مثلاً در صحّاح هست «اَشْرَفَ ثَدْیاها عَلَی الترَیبِ» یعنی پستانهایش بر سینه مشرف است در این صورت چگونه ممکن است ترائب را استخوانهای عانه و خاصره بدانیم؟!! گوئیم: تربیه و ترائب در اصل لغت به معنی استخوان سینه نیست و معنای اوّلی (تراب) در آن معتبر است و استخوانهای سینه را از آن جهت ترائب گفته‏اند که مثل خاک به سهولت حرکت می‏کنند طبرسی فرموده: چون استخوانهای سینه مانند خاک به آسانی حرکت می‏کنند از آن جهت ترائب گفته‏اند. در این صورت چه مانعی دارد که بگوئیم استخوانهای عانه و خاصره را از جهت نرم بودن و خاک مانند بودن تربیه گفته‏اند. اگر مفسّران گذشته در این عصر بوده و مجرای طبیعی منی را می‏دانستند، ترائب را استخوانهای عانه و خاصره معنی می‏کردند. در پرتوی از قرآن گوید: ترائب که جمع تربیه است در اصل لغت به معنای چیز نرم و نفوذ ناپذیر... و خاک مانند است. این عبارت مبالغه آمیز است. زیرا مادّه اوّلی که تراب است به معنی خاک می‏باشد اگر مطلب آن طور بود امثال صحاح و قاموس می‏نوشتند. که تراب به معنی نرمی است و خاک را از جهت نرم بودن تراب گویند. حال آنکه چنین ننوشته‏اند.
۰۱۲۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۰سال ۳: ۰سال ۴: ۰سال ۵: ۰سال ۶: ۱سال ۷: ۰سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۰سال ۱۲: ۲سال ۱۳: ۰سال ۱۴: ۱سال ۱۵: ۱سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۱سال ۲۲: ۱سال ۲۳: ۰
بقره · ۲۶۴

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِ وَ الْأَذَى كَالَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لاَ يَقْدِرُونَ عَلَى شَيْ‌ءٍ مِمَّا كَسَبُوا وَ اللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! بخششهای خود را با منت و آزار، باطل نسازید! همانند کسی که مال خود را برای نشان دادن به مردم، انفاق می‌کند؛ و به خدا و روز رستاخیز، ایمان نمی‌آورد؛ (کار او) همچون قطعه سنگی است که بر آن، (قشر نازکی از) خاک باشد؛ (و بذرهایی در آن افشانده شود؛) و رگبار باران به آن برسد، (و همه خاکها و بذرها را بشوید،) و آن را صاف (و خالی از خاک و بذر) رها کند. آنها از کاری که انجام داده‌اند، چیزی به دست نمی‌آورند؛ و خداوند، جمعیت کافران را هدایت نمی‌کند.

آل عمران · ۵۹

إِنَ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

مَثَل عیسی در نزد خدا، همچون آدم است؛ که او را از خاک آفرید، و سپس به او فرمود: «موجود باش!» او هم فوراً موجود شد. (بنابر این، ولادت مسیح بدون پدر، هرگز دلیل بر الوهیّت او نیست.)

کهف · ۳۷

قَالَ لَهُ صَاحِبُهُ وَ هُوَ يُحَاوِرُهُ أَ كَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَ سَوَّاكَ رَجُلاً

دوست (با ایمان) وی -در حالی که با او گفتگو می‌کرد- گفت: «آیا به خدایی که تو را از خاک، و سپس از نطفه آفرید، و پس از آن تو را مرد کاملی قرار داد، کافر شدی؟!

حج · ۵

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَ نُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلاَ يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً وَ تَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِ زَوْجٍ بَهِيجٍ

ای مردم! اگر در رستاخیز شک دارید، (به این نکته توجّه کنید که:) ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه، و بعد از خون بسته شده، سپس از «مضغه» [= چیزی شبیه گوشت جویده شده‌]، که بعضی دارای شکل و خلقت است و بعضی بدون شکل؛ تا برای شما روشن سازیم (که بر هر چیز قادریم)! و جنین‌هایی را که بخواهیم تا مدّت معیّنی در رحم (مادران) قرارمی‌دهیم؛ (و آنچه را بخواهیم ساقظ می‌کنیم؛) بعد شما را بصورت طفل بیرون می‌آوریم؛ سپس هدف این است که به حدّ رشد و بلوغ خویش برسید. در این میان بعضی از شما می‌میرند؛ و بعضی آن قدر عمر می‌کنند که به بدترین مرحله زندگی (و پیری) می‌رسند؛ آنچنان که بعد از علم و آگاهی، چیزی نمی‌دانند! (از سوی دیگر،) زمین را (در فصل زمستان) خشک و مرده می‌بینی، اما هنگامی که آب باران بر آن فرو می‌فرستیم، به حرکت درمی‌آید و می‌روید؛ و از هر نوع گیاهان زیبا می‌رویاند!

روم · ۲۰

وَ مِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَ إِذَا أَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ

از نشانه‌های او این است که شما را از خاک آفرید، سپس بناگاه انسانهایی شدید و در روی زمین گسترش یافتید!

فاطر · ۱۱

وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجاً وَ مَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَ لاَ تَضَعُ إِلاَّ بِعِلْمِهِ وَ مَا يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لاَ يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ إِنَ ذٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ

خداوند شما را از خاکی آفرید، سپس از نطفه‌ای؛ سپس شما را بصورت زوجهایی قرار داد؛ هیچ جنس ماده‌ای باردار نمی‌شود و وضع حمل نمی‌کند مگر به علم او، و هیچ کس عمر طولانی نمی‌کند، یا از عمرش کاسته نمی‌شود مگر اینکه در کتاب (علم خداوند) ثبت است؛ اینها همه برای خداوند آسان است.

غافر · ۶۷

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَ يُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَ لِتَكُونُوا شُيُوخاً وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلاً مُسَمًّى وَ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

او کسی است که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس از علقه (خون بسته شده)، سپس شما را بصورت طفلی (از شکم مادر) بیرون می‌فرستد، بعد به مرحله کمال قوّت خود می‌رسید، و بعد از آن پیر می‌شوید و (در این میان) گروهی از شما پیش از رسیدن به این مرحله می‌میرند و در نهایت به سرآمد عمر خود می‌رسید؛ و شاید تعقّل کنید!