تعبیر به «بَشِّرْ» (بشارت ده) در مورد عذاب دردناک الهی، متناسب با کار مستکبرانی است که آیات الهی را به باد سخریه می گرفتند و «بوجهل» صفتانی که «زَقُّومِ جَهَنَّم» را به «کره و خرما» تفسیر می کردند.
=== قاموس قرآن ===
در اینجا درباره بشارت و مشتقّات آن و همچنین درباره بشر به معنی انسان توضیح داده خواهد شد. 1- شک نیست که بشر به معنی انسان است ولی همانطور که در انسان گذشت، آدمی را نسبت به فضائل و کمالات و استعدادهایش انسان و نسبت به جسد و ظاهر بدن و شکل ظاهرش بشر میگویند. در مفردات گوید: بشره ظاهر پوست بدن و ادمه باطن آنست و به انسان از آن جهت بشر گفتهاند که پوستش از میان مو آشکار و نمودار است بر خلاف حیوانی که پشم و مو و کرک، پوست بدنشان را مستور کرده است قرآن در هر کجا که انسان جسد و شکل ظاهر مراد بودهلفظ بشر آورده است نحو [فرقان:54]، [ص:71]... بنابراین فرموده [فصّلت:6] یعنی مردم از حیث بشریّت برابراند و فرقشان در کمالات و اعمال است. در قاموس بشر را انسان و ظاهر پوست بدن معنی کرده در اقرب الموارد گوید: بَشَرَهْ ظاهرِ پوست، جمع آن بَشَر است. نا گفته نماند کلمه بشر:35 بارو کلمه بشرین) یک بار در قرآن مجید به کار رفته و با مراجعه به المعجم المفهرس خواهیم دید که شکل ظاهر و بدن حاضر از مراد است قطع نظر از فضائل و کمالات. یک بار هم به معنی بشرهها و ظاهر پوست بدن آمده نحو [مدثر:29]، نه باقی میگذارد و نه ترک میکند متغیّر کننده بشره هاست «بَشَر» در آیه شریفه چنان که از اقرب الموارد نقل شده، جمع بشره است. طبرسی در مجمع البیان گوید: بَشَر جمع بشره و آن ظاهر پوست است، انسان را از آن سبب بشر گویند که پوستش ظاهر و مانند حیوانات از پشم و مو و کرک پوشیده نیست. در آیه [یوسف:31]، مراد زنان آن بود که این شکل و قیافه نمیتوان بشر باشد بلکه فرشته است. 2- [بقره:187]، به زنان نزدیکی نکنید آنگاه که در مساجد معتکف هستید مباشرت بنا بر آنچه شد، رسیدن دو بشره (دو پوست بدن) به هم دیگر است و آن در آیه شریفه کنایه از مقاربت با زنان است چنان که راغب گفته است ابن اثیر در نهایه بعد از نقل حدیثی گوید مراد از مباشرت لمس بدن مرد با بدن زن است... و گاهی از مقاربت اراده کنند. مباشرت به کار نیز از این معنی است. 3- بشارت و بشری به معنی خبر مسرّت بخش است طبرسی و راغب در وجه آن میگویند: چون کسی خبر مسرّت بخش را بشنود اثر آن در پوست صورتش آشکار میگردد. [آل عمران:126]، خدا آن را برای شما بشارت و خبر شادی بخش قرار داد. [هود:69]، [یوسف:19]، کلمه بشری در این آیات و نظائر آن به معنی خبر مسرّت بخش است. 4- استبشار به معنی طلب شادی و یافتن و یا دانستن چیزی است که شاد میکند [آل عمران:170]، درباره کسانی که هنوز به آنها نپیوستهاند شادمانند که به آنها خوفی نیست و محزون نمیشوند یعنی شهداء از اینکه میدانند برای مؤمنان که در دنیا ماندهاند بیمی و اندوهی در آخرت نیست شادی میکنند و از این حقیقت که دانستهاند طلب شادی مینمایند [حجر:67] اهل مدینه آمدند در حالی که از شنیدن قضیّه میهمانان لوط شادی میجستند و شادمان بودند. 5- بشارت در خبر مسرّت بخش و اندوه بخش هر دو به کار رفته است نحو [بقره:25]، و نحو[نساء:138]. طبرسی در ذیل آیه اخیر فرموده: اصل بشارت خبر مسرّت بخشی است که به وسیله آن، شادی در پوست صورت احساس میگردد، و در خبر اندوه بخش نیز به کار میرود عرب گوید: پاداش و تحیّت تو کتک است. راغب آن را یک نوع استعاره میداند. از کلام طبرسی نیز به دست میآید که این یک نوع تحکّم است یعنی مژده و پاداش نداری مگر عذاب. 6- بشیر: مژده ده، جمع آن بُشر بر وزن «قُفل» است [فرقان:48]، او کسی است که بادها را پیش از رحمت خود (باران) مّده دهنده فرستاده.
به کسانی که ایمان آورده، و کارهای شایسته انجام دادهاند، بشارت ده که باغهایی از بهشت برای آنهاست که نهرها از زیر درختانش جاریست. هر زمان که میوهای از آن، به آنان داده شود، میگویند: «این همان است که قبلا به ما روزی داده شده بود. (ولی اینها چقدر از آنها بهتر و عالیتر است.)» و میوههایی که برای آنها آورده میشود، همه (از نظر خوبی و زیبایی) یکسانند. و برای آنان همسرانی پاک و پاکیزه است، و جاودانه در آن خواهند بود.
زنان شما، محل بذرافشانی شما هستند؛ پس هر زمان که بخواهید، میتوانید با آنها آمیزش کنید. و (سعی نمائید از این فرصت بهره گرفته، با پرورش فرزندان صالح) اثر نیکی برای خود، از پیش بفرستید! و از خدا بپرهیزید و بدانید او را ملاقات خواهید کرد و به مؤمنان، بشارت ده!
و این، اعلامی است از ناحیه خدا و پیامبرش به (عموم) مردم در روز حج اکبر [= روز عید قربان] که: خداوند و پیامبرش از مشرکان بیزارند! با این حال، اگر توبه کنید، برای شما بهتر است! و اگر سرپیچی نمایید، بدانید شما نمیتوانید خدا را ناتوان سازید (و از قلمرو قدرتش خارج شوید)! و کافران را به مجازات دردناک بشارت ده!
توبهکنندگان، عبادت کاران، سپاسگویان، سیاحت کنندگان، رکوع کنندگان، سجدهآوران، آمران به معروف، نهی کنندگان از منکر، و حافظان حدود (و مرزهای) الهی، (مؤمنان حقیقیاند)؛ و بشارت ده به (اینچنین) مؤمنان!
آیا برای مردم، موجب شگفتی بود که به مردی از آنها وحی فرستادیم که مردم را (از عواقب کفر و گناه) بترسان، و به کسانی که ایمان آوردهاند بشارت ده که برای آنها، سابقه نیک (و پاداشهای مسلّم) نزد پروردگارشان است؟! (امّا) کافران گفتند: «این مرد، ساحر آشکاری است!»
و به موسی و برادرش وحی کردیم که: «برای قوم خود، خانههایی در سرزمین مصر انتخاب کنید؛ و خانههایتان را مقابل یکدیگر (و متمرکز) قرار دهید! و نماز را برپا دارید! و به مؤمنان بشارت ده (که سرانجام پیروز میشوند!)»
برای هر امّتی قربانگاهی قرار دادیم، تا نام خدا را (به هنگام قربانی) بر چهارپایانی که به آنان روزی دادهایم ببرند، و خدای شما معبود واحدی است؛ در برابر (فرمان) او تسلیم شوید و بشارت ده متواضعان و تسلیمشوندگان را.
نه گوشتها و نه خونهای آنها، هرگز به خدا نمیرسد. آنچه به او میرسد، تقوا و پرهیزگاری شماست. این گونه خداوند آنها را مسخّر شما ساخته، تا او را بخاطر آنکه شما را هدایت کرده است بزرگ بشمرید؛ و بشارت ده نیکوکاران را!