آیه ۳ سوره توبه

سوره توبه(التوبة)، آیه ۳ · جزء ۱۰ · صفحه ۱۸۷

وَأَذَانٌ مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَإِن تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

و این، اعلامی است از ناحیه خدا و پیامبرش به (عموم) مردم در روز حج اکبر [= روز عید قربان‌] که: خداوند و پیامبرش از مشرکان بیزارند! با این حال، اگر توبه کنید، برای شما بهتر است! و اگر سرپیچی نمایید، بدانید شما نمی‌توانید خدا را ناتوان سازید (و از قلمرو قدرتش خارج شوید)! و کافران را به مجازات دردناک بشارت ده!

معنی کلمات و عبارات
«أَذَانٌ»: اعلام. آگهی. «یَوْمَ الْحَجِّ الأکْبَرِ»: روز بزرگترین حجّ. مراد روز عید قربان است که مهمترین مناسک حجّ در آن انجام می‌پذیرد و در واقع قسمت اصلی اعمال آن به پایان می‌رسد. در مقابل حجّ اکبر، حجّ اصغر است که عُمره نام دارد و در آن وقوف در عرفات انجام نمی‌گیرد.
نزول
نکات آیه
۱ - صدور بیانیه برائت از مشرکان (تحریم روابط مسلمانان با آنان) از سوى خدا و پیامبر (ص) و دستور ابلاغ آن به عموم مردم حاضر در مراسم حج «و أذن من اللّه و رسوله إلى الناس ... أن اللّه برىء من المشرکین و رسوله» «برىء» از «برائت» است و «برائت» به معنان فاصله گرفتن و جدا شدن مى باشد. اعلام برائت خدا و رسول از مشرکان دستورى است به مسلمانان که روابط و پیوندهاى خود را با مشرکان بگسلند و - به اصطلاح - آنان را تحریم کنند. ۲ - دستور خداوند مبنى بر ابلاغ لغو پیمانِ عدم تعرض مسلمانان با مشرکان پیمان شکن به عموم مردم حاضر در مراسم حج «و أذن من اللّه و رسوله إلى الناس یوم الحج الأکبر أن اللّه برىء من المشرکین و رسوله» برداشت فوق بر این اساس است که «برائت» در «أن اللّه برىء من المشرکین و رسوله» کنایه از الغاى پیمان صلح و عدم تعرض باشد. گفتنى است که جمله «أذان من اللّه و رسوله ... » جمله خبرى است در مقام انشا و دستور ; یعنى باید الغاى پیمان عدم تعرض در روز «حج اکبر» به عموم مردم حاضر در مراسم حج، ابلاغ گردد. ۳ - دهم ذیحجه سال نهم هجرت، روز ابلاغ پیام برائت خدا و پیامبر (ص) به عموم مردم حاضر در مراسم حج «و أذن من اللّه و رسوله إلى الناس یوم الحج الأکبر» بر اساس نظر مفسّران، سال نهم هجرت، سال اعلام برائت است و بر پایه روایاتى که از ائمه معصومین (ع) رسیده است، روز حج اکبر، دهم ذیحجه است. ۴ - ایّام حج، فرصتى مناسب براى اعلان مواضع اسلام در برابر کفر «و أذن من اللّه و رسوله إلى الناس یوم الحج الأکبر» ۵ - دهم ذیحجه، روز برگزارى بزرگترین مناسک حج «یوم الحج الأکبر» ۶ - دهم ذیحجه سال نهم هجرت، آغاز قطع کامل روابط مسلمانان با مشرکان و تحریم همه جانبه آنان از سوى خدا و پیامبر (ص) «یوم الحج الأکبر أن اللّه برىء من المشرکین و رسوله» ۷ - توصیه و تشویق الهى به عموم مشرکان عهدشکن، مبنى بر توبه و بازگشت به اسلام در ظرف چهار ماه مهلت داده شده به آنان «فسیحوا فى الأرض أربعة أشهر ... و أذن من اللّه ... فإن تبتم فهو خیر لکم» ۸ - توصیه خداوند به عموم مشرکان مبنى بر رها کردن شرک و گرویدن به توحید و اسلام در پى ابلاغ پیام برائت خدا و رسول به آنان «و أذن من اللّه ... فإن تبتم فهو خیر لکم» ۹ - اسلام، مایه خیر و سعادت انسانهاست. «فإن تبتم فهو خیر لکم» ۱۰ - اعلام قدرت بى انتهاى خداوند به عموم مشرکان صدر اسلام و هشدار به بى نتیجه بودن مقاومت در برابر او «و إن تولیتم فاعلموا أنکم غیر معجزى اللّه» ۱۱ - جنگ با اسلام، جنگ با خداست. «فاعلموا أنکم غیر معجزى اللّه» ۱۲ - قدرت خدا، بى رقیب و غالب بر همه قدرتهاست. «فاعلموا أنکم غیر معجزى اللّه» ۱۳ - تهدید مشرکان کفرپیشه صدر اسلام به عذاب دردناک جهنم «بشر الذین کفروا بعذاب ألیم» ۱۴ - تهدید مشرکان پیمان شکن، به عذاب دردناک شکست «و بشر الذین کفروا بعذاب ألیم» برداشت فوق مبتنى بر این است که مراد از «عذاب ألیم»، عذاب شکست در برابر جبهه اسلام باشد.
تفسیر (۱۴)
روایات و احادیث

۱۵ - معاویة بن عمار گوید: «سألت أباعبداللّه (ع) عن یوم الحج الأکبر فقال: هو یوم النحر ... ; [منبع: کافى، ج ۴، ص ۲۹۰، ح ۱ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۸۶- ، ح ۴۵.] از امام صادق (ع) پرسیدم: روز حج اکبر چه روزى است؟ فرمود: روز عید قربان است ... ». ۱۶ - از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود: الحج الأکبر الوقوف بعرفة و بجمع و برمى الجمار بمنى و الحج الأصغر العمرة ; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۷۷، ح ۱۸ ; تفسیر برهان، ج ۲، ص ۱۰۲، ح ۲۰.] حج اکبر، وقوف به عرفه و وقوف به مشعر و رمى جمرات در منى است و حج اصغر، عمره است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۰)
  • پذیرش اسلام، تامینکننده خیر و سعادت انسان
  • کفر، درپیدارنده بشارت به عذابی دردناک+۱ آیه
  • بشارت کافران، به عذابی دردناک از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • دهم ذیحجّه، روز اعلان برایت خدا و رسول از مشرکان
  • بیزاری خدا و رسول او از مشرکان+۱ آیه
  • اعلان بیزاری خداوند از مشرکان در روز دهم ذیحجّه+۱ آیه
  • تبرّی و بیزاری پیامبر(صلی الله علیه واله)، از مشرکان+۱ آیه
  • توبه، سبب رسیدن ادمی به خیر و سعادت خود: واَذنٌ مِنَ اللّهِ ورَسولِهِ اِلَی النّاسِ یَومَ الحَجِّ الاَکبَرِ اَنَّ اللّهَ بَرِیءٌ مِنَ المُشرِکینَ ورَسولُهُ فَاِن تُبتُم فَهُوَ خَیرٌ لَکُم.... توبه(9)3+۱ آیه
  • هشدار خداوند به تارکان توبه، از عذاب دردناک
  • عذاب دردناک اخرتی برای کافران و منافقان، در صورت اعراض انان از توبه+۲ آیه
  • لزوم فرصت دادن به دشمنان دین، برای توبه و بازگشت به اسلام+۲ آیه
  • توصیه خداوند به شرکپیشگان، برای توبه از اعتقاد شرکامیز خویش+۲ آیه
  • وجوب توبه بر گناهکاران+۶ آیه
  • مشرکان، مورد تهدید خداوند به عذاب+۲ آیه
  • تهدید مشرکان صدر اسلام به جهاد، از سوی خدا و رسول(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • ایّام حج، فرصتی مناسب برای اعلان مواضع اسلام، در برابر کفر
  • ایّام حج، فرصتی مناسب، برای اعلام برایت از مشرکان
  • حج، دارای دو قسمِ اکبر و اصغر
  • دهم ذیحجّه (از سال نهم هجری)، روز برگزاری بزرگترین مناسک حج
  • وقوف در عرفات، از مناسک حج+۲ آیه
  • لزوم احترام به حقوق انسانها، حتّی دشمنان+۱ آیه
  • لزوم تبرّی جستن، از مشرکان+۱ آیه
  • لزوم اعلان بیزاری، از مشرکان+۱ آیه
  • لزوم توبه از گناهان، به درگاه خداوند+۹ آیه
  • بیزاری خداوند، از مشرکان
  • اجتناب کافران از خیر (توبه)، موجب عذاب دردناک الهی برای انان
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان+۱ آیه
  • توبه از شرک، از موارد خیر و سعادت انسان
  • ابلاغ لغو پیمان عدم تعرض مسلمانان با مشرکان پیمان شکن، در روز حج اکبر
  • روز عرفه، زمانی مناسب برای اعلان برایت از مشرکان پیمان شکن
  • ماموریّت پیامبر(صلی الله علیه واله) برای اعلام برایت از مشرکان، در روز قربانی
  • دهم ذی حجّه سال نهم هجری، روز ابلاغ پیام برایت خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله) به عموم مردم حاضر، در مراسم حج
  • دهم ذیحجّه سال نهم هجرت، اغاز قطع کامل روابط مسلمانان با مشرکان و تحریم همه جانبه انان، از سوی خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • اعراض مشرکان، از توحید و یاد خدای یگانه
  • مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۲ آیه
  • عجز و ناتوانی مشرکان در برابر خدا+۱ آیه
  • مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۲ آیه
  • کافران، اشخاص مشرک+۲ آیه
  • تهدید خداوند به مشرکان پیمان شکن صدر اسلام، نسبت به شکست خفّت بار، در صورت تسلیم نشدن در برابر اسلام+۲ آیه
  • لزوم اعلام الغای پیمان صلح به طرف معاهده، در صورت تصمیم بر الغای ان+۲ آیه
  • لزوم اعلام الغای پیمان صلح به طرف معاهده، در صورت تصمیم بر الغای ان+۲ آیه
  • کمترین کوتاهی معاهدان در عمل به پیمان صلح و عدم تعرض، موجب جواز نقض ان+۱ آیه
  • تنزیه خداوند، از عجز، ناتوانی و درماندگی+۱ آیه
  • عجز انسانها در مقابل قدرت خداوند+۱ آیه
  • انذار کافران از عذاب دردناک، ماموریت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • دردناک بودن، از اوصاف عذاب+۴ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۵ آیه
  • وقوف در عرفات، از جمله حج اکبر
  • لزوم علم و توجّه انسان، به ناتوانی خود در برابر خدا
  • ندای علی(علیه السلام) برای اعلام برایت خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله)از مشرکان
  • خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۱ آیه
  • بشارت کافران به عذابی دردناک، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • شرکورزی به خدا، از گناهان قابل امرزش، در صورت توبه+۳ آیه
  • تهدید کافران، وظیفه الهی محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • برایت و بیزاری محمد صلی الله علیه و اله، از مشرکان+۱ آیه
  • سازشناپذیری پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مشرکان
  • پیامبر صلی الله علیه و اله تهدیدکننده کافران به عذاب الهی+۴ آیه
  • اعلان برایت خدا و پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان، در ایّام حج
  • اعلام برایت خدا و پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان، دستور الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • اعلام برایت خدا و پیامبر از مشرکان، دستور الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • دهم ذیحجه (سال نهم هجرت) اغاز فسخ معاهده مسلمانان با مشرکان پیمان شکن+۱ آیه
  • لزوم اعلام الغای اعتبار پیمان صلح به طرف معاهد+۴ آیه
  • فسخ اعتبار معاهده عدم تعرض مسلمانان، از اختیارات رهبر جامعه اسلامی+۳ آیه
  • دستور خداوند مبنی بر ابلاغ لغو پیمان عدم تعرض مسلمانان با مشرکان پیمان شکن به عموم مردم حاضر در مراسم حج+۱ آیه
  • تصمیم بر الغا و اعلان بی اعتباری معاهدات، در اختیار پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • ضرورت اعلام الغای اعتبار پیمان صلح به طرف معاهده+۲ آیه
  • تذکر خداوند به باز بودن راه بازگشت به اسلام، برای مشرکان پیمانشکن+۴ آیه
  • وجوب بیزاری جستن از مشرکان+۱ آیه
  • وجوب توبه از گناهان، به درگاه خداوند+۱۱ آیه
واژه‌ها