آیه ۳۷ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۳۷ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۶

لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَ لاَ دِمَاؤُهَا وَ لٰكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنْكُمْ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ

نه گوشتها و نه خونهای آنها، هرگز به خدا نمی‌رسد. آنچه به او می‌رسد، تقوا و پرهیزگاری شماست. این گونه خداوند آنها را مسخّر شما ساخته، تا او را بخاطر آنکه شما را هدایت کرده است بزرگ بشمرید؛ و بشارت ده نیکوکاران را!

معنی کلمات و عبارات
«لَن یَنَالَ اللهَ ...»: این آیه اشاره بدان دارد که خداوند گوشت و خون قربانیهائی را نمی‌پذیرد که از تقوا و پرهیزگاری و نیّت خالص و درست سرچشمه نگیرد. «لِتُکَبِّرُوا»: تا این که تکبیر گوئید و بزرگ دارید. «عَلی مَا هَدَاکُمْ»: به خاطر این که به کارهای خیری همچون قربانی و انجام مناسک حجّ رهنمودتان کرده است.
نزول
نکات آیه
۱ - نیت و انگیزه افراد، معیار ارزش اعمال آنان در نزد خداوند «لن ینال اللّه لحومها ... و لکن یناله التقوى منکم» ضمیر «لحومها» و «دماؤها» به «بُدن» بازمى گردد. «بدن» نیز به معناى شتران درشت و فربه است. بنابراین معناى «لن ینال اللّه لحومها...التقوى منکم» چنین مى شود: «هرگز گوشت ها و خون هاى شتران قربانى شده، به خدا نخواهد رسید; بلکه آن تقوا و خدا ترسى شما است که به خدا مى رسد». به نظر مى رسد آیه یاد شده هشدارى است به همه مؤمنان که باید توجه داشته باشند تنها چیزى که مایه قرب آنها به خدا مى شود و سبب مى گردد که خداوند از آنها بپذیرد و راضى شود، تقوا و خداترسى است; نه ظاهر اعمال، هرچند بزرگ و زیاد باشد; زیرا فرشتگان گزارشگر هیچ گاه ظواهر اعمال را به خدا گزارش نمى کنند; بلکه آنچه آنان گزارش مى دهند مربوط به باطن عمل است. ۲ - پیکر ظاهرى اعمال انسان - هرچند بسیار خوب و شایسته هم باشد - بدون در نظر گرفتن انگیزه و نیت صاحب آن، فاقد کمترین ارزش «لن ینال اللّه لحومها ... و لکن یناله التقوى منکم» ۳ - تقوا و خداترسى، مایه ارزش اعمال در پیشگاه خداوند «لن ینال اللّه ... و لکن یناله التقوى منکم» ۴ - خداوند، عمل قربانى را، در صورتى مى پذیرد که برخاسته از روح تقوا و خداترسى باشد. «لن ینال اللّه لحومها ... و لکن یناله التقوى منکم» ۵ - مراسم قربانى در حج، عرصه یاد کرد عظمت و کبریایى خداوند «کذلک سخّر لکم لتکبّروا اللّه» ضمیر «ها» در «سخرها» به «بُدن» (شتران قربانى) بازمى گردد. «تکبیر» (مصدر «تکبرون») به معناى خدا را به بزرگى یاد کردن است. بنابراین معناى جمله یاد شده چنین مى شود: «ما آن شتران درشت و عظیم الجثه را براى شما رام کردیم»، (شما به راحتى مى توانید کارد را در حلقوم آنها فرو کنید، بدون این که کمترین آسیبى به شما برسد.) این کار براى آن است که شما به پاس این نعمت بزرگ (توفیق انجام دادن عبادت قربانى)، خدا را به بزرگى یاد کنید و یک صدا فریاد بزنید: «اللّه أکبر على ما هدانا». ۶ - لزوم اظهار شکر و سپاس گزارى به پیشگاه خداوند، در مراسم قربانى با شعار «اللّه أکبر على ما هدانا». «کذلک سخّر لکم لتکبّروا اللّه على ما هدیکم» ۷ - خدا، هادى و راهنماى اهل ایمان «کذلک سخّر لکم ... على ما هدیکم» ۸ - حج و مناسک آن، جلوه آشکار هدایت و راهنمایى خدا «کذلک سخّر لکم لتکبّروا اللّه على ما هدیکم» ۹ - نعمت هدایت برترین نعمت الهى و جلوه عظمت و کبریایى خداوند «لتکبّروا اللّه على ما هدیکم» ۱۰ - سپاس گزارى بدرگاه خداوند و یادکرد عظمت و کبریایى او، از کارهاى نیک و مورد توصیه خداوند. «لتکبّروا اللّه ... و بشّر المحسنین» ۱۱ - کسانى که به پاس نعمت هدایت، به درگاه خدا سپاس مى گزارند و او را به بزرگى یاد مى کنند، در زمره محسنان و نیکو کاران اند. «و بشّر المحسنین» ۱۲ - محسنان (نیکوکاران)، داراى آینده اى درخشان و سرشار از شادى و شادکامى «کذلک سخّر لکم ... و بشّر المحسنین»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۳ - «عن أبى بصیر، عن أبى عبد اللّه(ع) قال: قلت له: ما علّة الاُضحیة؟ فقال إنّه یغفر لصاحبها عند أوّل قطرة تقطر من دمها إلى الأرض، و لیعلم اللّه تعالى من یتقیه بالغیب، قال اللّه تعالى: «لن ینال اللّه لحومها و لادمائها و لکن یناله التقوى منکم». ابوبصیر مى گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم: علت قربانى کردن چیست؟ فرمود: با اولین قطره خونى که از قربانى ریخته مى شود، گناهان قربانى کننده بخشوده مى شود و دیگر این که معلوم مى گردد چه کسى از خداى نادیده پروا دارد[ و به امر او عمل مى کند]. خداوند مى فرماید: «لن ینال اللّه لحومها و لا دمائها و لکن یناله التقوى منکم»». [منبع: علل الشرایع، ص ۴۳۷، ح ۲، ب ۱۷۸; نورالثقلین، ج ۳، ص ۵۰۰، ح ۱۴۸.] ۱۴ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: التکبیر أیّام التشریق من صلاة الظهر یوم النحر إلى صلاة العصر من آخر أیّام التشریق ا ن أنت أقمت بمنى و إن أنت خرجت فلیس علیک التکبیر و التکبیر أن تقول: اللّه أکبر اللّه أکبر لا إله إلاّ اللّه و اللّه أکبر اللهّ أکبر و للهّ الحمد اللّه أکبر على ما هدانا اللّه أکبر على ما رزقنا من بهیمة الأنعام و الحمد للّه على ما أبلانا; از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: [مقصود از «و لتکبروا اللّه على ما هداکم»] تکبیر در ایام تشریق است; که از نماز ظهر روز قربانى شروع مى شود تا نماز عصر روز آخر ایام تشریق[ طول مى کشد ]و این در صورتى است که در منا اقامت کنى; ولى اگر از منا خارج شدى، تکبیر بر تو لازم نیست و تکبیر این است که بگویى اللّه أکبر، اللّه أکبر،...». [منبع: کافى، ج ۴، ص ۷۱۵، ح ۴.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، عامل بشارت برای نیکوکاران
  • قربانی در حج از مصادیق احسان+۱ آیه
  • محسنان و نیکوکاران، شایسته بهرهمندی از بشارت خداوند از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • بشارتدهی، از وظایف تبلیغی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • احسان، سبب بهرهمندی از بشارت الهی
  • انفاق در راه خدا عامل بشارت الهی
  • یاد خداوند به عظمت و کبریایی، به هنگام قربانی در حج، فلسفه تسخیر شتران برای انسانها به وقت قربانی انها+۱ آیه
  • نقش اساسی تقوا، در ارزشمندی عمل انسان+۲ آیه
  • پذیرش اعمال نیک از ناحیه خداوند، منحصر به همراه بودن انها با تقوا+۱ آیه
  • پذیرش قربانی در مراسم حج، مشروط به همراه بودن ان با تقوا و خداترسی+۱ آیه
  • لزوم گفتن تکبیرات مخصوص در ایّام تشریق، در مراسم حج+۳ آیه
  • تکبیر و تعظیم خداوند از مصادیق احسان
  • لزوم تعظیم خدا به هنگام قربانی، با گفتن تکبیر
  • تسخیر قربانیهای حج، زمینهای مناسب جهت تکبیر و تعظیم خداوند
  • هدایت انسانها به حج و مناسک ان، فلسفه تکبیر و تعظیم خداوند
  • استحباب احسان و نیکی به دیگران+۱ آیه
  • لزوم بشارت پیامبر(صلی الله علیه واله) به محسنان و نیکوکاران
  • استحباب گفتن تکبیرات مخصوص، در ایام تشریق+۳ آیه
  • لزوم تعظیم خدا، هنگام قربانی با گفتن تکبیر
  • خون قربانی، دارای ارزش، نزد مردم جاهلیّت+۱ آیه
  • خون ریخته شده قربانی با رعایت تقوا، زمینه جلب رضایت الهی+۱ آیه
  • نرسیدن گوشت و خون شتر قربانی، به خدای سبحان+۱ آیه
  • تقوا، هدف از قربانی کردن شتر، در مراسم حج+۱ آیه
  • تقوا و خداترسی، مایه ارزش اعمال، در پیشگاه خداوند
  • انگیزه و نیّت افراد، معیار ارزش اعمال انان، در نزد خداوند
  • قربانی در حج، از مصادیق احسان+۱ آیه
  • لزوم تعظیم خداوند، هنگام ذبح قربانی با گفتن تکبیر+۱ آیه
  • بهره مندی از گوشت قربانی در ایّام حج، فلسفه تکبیر و تعظیم خداوند به هنگام ذبح قربانی+۱ آیه
  • تقوا، عامل پذیرفته شدن قربانی از طرف خداوند+۲ آیه
  • پذیرش قربانی در مراسم حج، مشروط به همراه بودن ان با تقوا+۱ آیه
  • ذبح قربانی در حج، سبب قرار گرفتن در زمره نیکوکاران+۱ آیه
  • خون قربانی حج با رعایت تقوا، زمینه جلب رضایت الهی+۱ آیه
  • خون قربانی، دارای ارزش نزد مردم جاهلیّت+۱ آیه
  • دستیابی به تقوا، فلسفه ذبح قربانی در حج+۱ آیه
  • ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله، برای ابلاغ بشارت به محسنان و نیکوکاران
  • بشارت به محسنان، از وظایف و واجبات پیامبر صلی الله علیه و اله
  • وجوب تعظیم خدا، هنگام قربانی یا گفتن تکبیر
  • وجوب تعظیم خدا، هنگام قربانی با گفتن تکبیر
  • هدایت ویژه الهی و پاداش او، شامل حال محسنان
  • مؤمنان، موظف به بزرگداشت خداوند، به پاس نعمت هدایت+۱ آیه
واژه‌ها