=== قاموس قرآن ===
نزول. قصد. «صاب المطر انصب و نزلو صاب السهم نحوالرمیة: قصدها» (اقرب). اصابه به معنی درک، یافتن، طلب و اراده است. [هود:89]. یعنی بگیرد شما را مانند عذابی که قوم نوح را گرفت. طلب و اراده معنی کردن نیز صحیح است [ص:36]. باد را سلیمان مسخر کردیم با دستور او هر کجا که اراده میکرد به آسانی میوزید. اصابه در آیه به معنی اراده است. مصیبت: بلیّه و گرفتاریکه به انسان میرسد. گوئی که انسان را قصد میکند. راغب گوید: اصل آن تیر انداختن است سپس به نائبه اختصاص یافته. [بقره:156]. صواب: حق و درست یعنی آنچه حقیقت را درک کرده [نباء:38]. یعنی قول حق و مطابق حکمت و عقل بگوید. صیّب: باران و ابر [بقره:19]. یا مثل باران سختی از آسمان که در آن ظلمات هست. اصل آن صیوب است (به سکون یا و کسر واو) واو بیا قلب و درآن ادغام شده است مثل سیّد و جیّد (مجمع) تند بودن آن از لفظ استفاده میشود در مجمع آن را باران و در مفردات و اقرب ابر مخصوص به بارش گفته است مناسب آیه فوق ابر است. * [نساء:79]. این آیه ما قبل آن در «حسن» بررسی شده مراجعه شود. مقیسه دو آیه در اینجا مناسب است دو آیه ذیل را که در بادی امر مخالف هم به نظر میآیند با همدیگر مقایسه کنیم. اول آیه [شوری:30]. این آیه روشن میکند که میان مصائب و گناهان پیش میآید اثر اعمال مردم است و از گناهان بیشتر هم خدا عفو میکند و گرنه لازم بود همه از بین بروند [فاطر:45]. و این خطاب به عموم مجتمع بشری است و به خطابات جزئی منحل نمیشود. و در نتیجه، گناهان عدّهای باعث ابتلاء عموم میگردد نظیر [روم:41]. و اگر مردم طریق انصاف در پیش گرفته و با عدل و مروّت و دین فطرت زندگی میکردند برکات آسمانها و زمین به سوی آنها سرازیر میشد. [اعراف:96]. و ممکن است آیه به خطابات جزئی منحل شود یعنی گرفتاری هر کس از ناحیه عملش میباشد. دوم آیه [حدید:22-23]. لحن این دو آیه لحن تسلیت و آرامی است که از وقوع مصیبت ناراحت نباشید کهآن پیش از وقوع درکتاب عالم بوده بر انچه از دست رفته تأسف نخورید و آنچه خدا داده باعث تکبّر شما نشود، بر خلاف آیه اول که لحن ملامت دارد قهراً باید مورد این دو آیه غیر از مورد آیه اول باشد. لذا باید گفت: دو آیه اخیر درباره گرفتاریها و مصائبی است که از روی امتحان و عمل به دستور خدا روی میآورند و اهل آنها هیچ گناهیس که مصداق «بِما کَسَبَتْ اَیْدیکُمْ» باشند ندارند مثل انبیاء و اولیاء و شهداء و مردان پاک الهی. مصائب و شدائد آنها نتیجه اعمال بد نیست بلکه سبب بلندی مقام و عظمت شأن آنها است و موجب غفران و رضوان خداوندی است چنانکه قرآن درباره مؤمنان فرموده:نباید از رسول خدا صلی اللّه علیه و آله و سلم تخلف کنند که در مقابل هر گرفتاری اجری و مقامی پیش خدا دارا خواهند بود [توبه:120]. در روایات هست که چون اهل بیت علیهم السلام وارد مجلس یزید شدند. یزید آیه «ما اَصابَکُمْ مِنْ مُصیبَهٍ فَبِما کَسَبَتْ اَیْدیکُمْ» را خواند حضرت سجاد «علیه السلام» در جواب فرمود: آن آیه در حق ما نیست. بلکه روشنگر حال ما ایناست «ما اَصابَ مِنْ مُصیبَةٍ فی الْاَرْضِ اَنْفُسِکُمْ اِلَّا فِی کِتابٍ...». ممکن است: دو آیه اخیر اعم از آیه اول بوده باشند ولی در آن صورت باید گفت از گناهکاران که مبتلا شدهاند فقط کسانی را شامل است و تسلّی میدهد که در مقام توبه باشند و مثلاً بگویند: اشکالی ندارد این گرفتاری که در اثر عمل بد پیش آمد قبلاً در کتاب خدا بود باید تأسف نخوردیم شکر خدا را که بیدارمان فرمود.
و ای قوم من! دشمنی و مخالفت با من، سبب نشود که شما به همان سرنوشتی که قوم نوح یا قوم هود یا قوم صالح گرفتار شدند، گرفتار شوید! و قوم لوط از شما چندان دور نیست!
خداوند همان کسی است که بادها را میفرستد تا ابرهایی را به حرکت در آورند، سپس آنها را در پهنه آسمان آن گونه که بخواهد میگستراند و متراکم میسازد؛ در این هنگام دانههای باران را میبینی که از لا به لای آن خارج میشود، هنگامی که این (باران حیاتبخش) را به هر کس از بندگانش که بخواهد میرساند، ناگهان خوشحال میشوند...
هیچ مصیبتی (ناخواسته) در زمین و نه در وجود شما روی نمیدهد مگر اینکه همه آنها قبل از آنکه زمین را بیافرینیم در لوح محفوظ ثبت است؛ و این امر برای خدا آسان است!