نکته‌های تفسیر نور

«هُمَزَةٍ» از «همز» به معناى عيب جويى از طريق چشم و ابرو و اشاره است. «لمز» به معناى عيب جويى با زبان است. حرف (ة) در پايان اين دو کلمه براى مبالغه است، نظير «ضحکة» به معناى کسى که زياد مى‌خندد. «حطمة» به معناى خورد کردن و شکستن کامل است. «مُؤْصَدَةٌ» به حفره‌اى گفته مى‌شود که در کوه ايجاد کنند و درب آن را محکم ببندند. منظور از «عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ» (ستون‌هاى بلند و کشيده)، يا ميخ‌هاى بلندى است که اهل عذاب‌ جلد 10 - صفحه 591 را با آن ميخکوب و زندانى مى‌کنند و يا شعله‌هاى عظيم آتش که همچون ستون‌هاى بلند، کشيده است. در لسان قرآن اگر بعد از توجه به خدا به سراغ مال رفتيد ارزش است، قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا ... «1» ولى اگر به جاى ياد خدا به سراغ مال رفتيد مورد انتقاد است. وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا ... «2» عيب جويى و طعنه به هر نحو و شکل ممنوع و حرام است. غيابى يا حضورى، با زبان يا اشاره، شوخى يا جدى، کوچک يا بزرگ مربوط به کار و صنعت يا آفرينش طبيعت. برخى افراد از شمارش اموال خود، به رخ کشيدن آن و سرگرم شدن به آن لذت مى‌بردند و گمان مى‌کنند اين ثروت هميشگى است و آنها را براى هميشه در دنيا نگه مى‌دارد و ديگر بيمارى و مرگ به سراغ آنها نمى‌آيد. قرآن اين ديدگاه را مذمّت کرده و مى‌فرمايد: اين نگاه به دنيا، انسان را دوزخى مى‌کند. وگرنه داشتن مال دنيا و بهره بردن از آن مذمّتى ندارد. چون آخر اين سوره کيفر اهل‌نيش و زخم‌زبان را دوزخ سرپوشيده و در بسته دانسته و اين نوع عذاب براى کافران است، پس به نظر مى‌رسد که سوره مربوط به کسانى است که پيامبران الهى را مسخره مى‌کنند.