آیه ۴ سوره همزه

سوره همزه(الهمزة)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۱

معنی کلمات و عبارات
«لَیُنبَذَنَّ»: قطعاً و مسلّماً پرت می‌گردد و فرو انداخته می‌شود. «الْحُطَمَةِ»: بسیار در هم شکننده و خُرد کننده. نامی از نامهای دوزخ است و بیانگر این واقعیّت است که تأثیر آن همسان تأثیر آذرخشهای آسمانی و امواج انفجاری مهیب است که نه تنها ساختمانهای عظیم را تخریب می‌کنند، بلکه شاخه‌های آهن و ستونهای عظیم را هم خم می‌نمایند و درهم می‌شکنند.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸ و ۹

«شیخ طوسى» گویند: ابن عباس گوید: این سوره درباره یکى از مشرکین نازل شده که از مردم عیب‌جوئى می‌کرد. عده اى گویند: درباره ولید بن مغیرة نازل گردیده، سدى گوید: درباره اخنس بن شریق نزول یافته که از پیامبر عیب جوئى می‌نمود و نیز گویند: درباره جمیل بن عامر الجهنى آمده و مجاهد و ورقاء و ابن عباس گویند: درباره فرد به خصوصى نازل نشده بلکه سوره مزبور عمومیت داشته و عام مى باشد.

ابن ابى حاتم در تفسیر خود از عثمان و عبدالله بن عمر روایت کرده که گویند: ما همه مى شنیدیم که این سوره درباره ابى بن خلف نازل شده و طبرى صاحب جامع البیان گوید: درباره جمیل بن عامر الجهنى نازل گردیده و ابن المنذر در تفسیر خود بنا به نقل از ابن اسحق گوید: درباره امیة بن خلف نزول یافته است.

نکات آیه
۱ - مؤثر دانستن ثروت، در جاودانگى و رهایى از نابودى و مرگ، پندارى نادرست و ناروا است. «أخلده . کلاّ» حرف «کلاّ»، مخاطب را از پذیرش گفتارهاى بیان شده در جملات پیش، بازمى دارد. ۲ - لزوم پرهیز از زراندوزى، سخن چینى و تمسخر مردم «همزة لمزة . الذى جمع مالاً ... کلاّ» ۳ - عیب جویان، غیبت کنندگان، سخن چینان، بدگویان، تمسخرکنندگان مردم و زراندوزان، در آتش جهنم افکنده خواهند شد. «لینبذنّ فى الحطمة» آیات بعد، بیانگر آن است که مراد از «حطمة»، آتش جهنم است. ۴ - سوگند خداوند، در تأکید برافکنده شدن دوزخیان در آتشِ جهنم «لینبذنّ» حرف «لام» در «لینبذنّ»، نشانگر قسم محذوف است. ۵ - آتش جهنم، دوزخیان را در هم شکسته، آنان را به شدّت خرد خواهد کرد. «الحطمة» «حَطْم» (ریشه «حطمة»)، به معناى شکستن چیزى مانند هیزم است. این کلمه - با گذشت زمان - در مورد ریز ریز کردن کامل استعمال شده است (مفردات). وزن «فُعَلَة»، براى مبالغه به کار مى رود و دلالت دارد که کار، به صورت عادت در آمده است. (مجمع البیان) ۶ - «حطمة»، از نام هاى جهنم «الحطمة» ۷ - غیبت کنندگان، عیب جویان و زراندوزان، مردمى خوار و بى ارزش در پیشگاه خداوند «همزة لمزة . الذى جمع مالاً ... لینبذنّ» «نَبْذ»، به معناى افکندن و دور انداختن چیزى، بر اثر بى اعتنایى به آن است. (مفردات) ۸ - امتناع دوزخیان از ورود به جهنم، امکان پذیر نیست. «لینبذنّ» مجهول بودن «لینبذنّ»، بیانگر آن است که ورود دوزخیان به جهنم، به اختیار آنان نبوده و آنها مقهور مأموران الهى اند. ۹ - تناسب کیفرهاى اخروى، با گناهان انسان «همزة لمزة ... لینبذنّ فى الحطمة» برگزیدن نام «حطمة» - که نشانگر درهم شکسته شدن جهنمیان در آتش است - ممکن است در ارتباط با گناه «هَمْز» و «لَمْز» باشد که باعث شکسته شدن شخصیت و اعتبار کسى نزد دیگران است. مادّه «نبذ» نیز که بر افکندن تحقیرآمیز دلالت دارد، چه بسا ناظر به تناسب آن با استهزاها و متلک انداختن هاى فرد دوزخى باشد. ۱۰ - درهم شکسته شدن در آتش جهنم، کیفرى مناسب براى درهم شکستن شخصیت مردم «همزة لمزة ... لینبذنّ فى الحطمة»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
  • هتک ابرو، باعث گرفتار شدن به لعن در دنیا و اخرت+۱ آیه
  • اتش سوزان، کیفر استهزاگران و طعنهزنندگان به مؤمنان+۳ آیه
  • واقع شدن استهزاکنندگان در اتشی فروزنده و شکننده+۲ آیه
  • تهدید مالاندوزان بیمسیولیّت، به عذاب سخت جهنّم+۵ آیه
  • جهل انسانها، به حقیقت جهنّم+۷ آیه
  • احاطه اتش دوزخ بر جان و قلب عیبجویان، کیفری مناسب برای گناه انان، درباره مردم+۶ آیه
  • شدّت و عظمت اتش جهنّم، فوق درک و تصوّر انسانها+۷ آیه
  • زبانههای اتش جهنّم، دارای شکلی همانند ستونهای بلند و کشیده شده+۵ آیه
  • بزرگی جهنّم و وصف ان، فراتر از بیان و ادراک ادمی+۴ آیه
  • احاطه همهجانبه جهنّم، بر جهنّمیان+۵ آیه
  • تهدید ثروتاندوزان بیمسیولیّت، به عذاب جهنّم+۳ آیه
  • ورود دوزخیان به جهنّم، همراه با اهانت و خفّت+۱ آیه
  • شناخت حقیقت دوزخ، بس دشوار و دستنیافتنی+۱۰ آیه
  • جهنّم، دارای طبقاتی انباشته از اتش+۵ آیه
  • ثروتاندوزی (بدون پرداخت حقوق لازم)، از موجبات جهنّم+۷ آیه
  • نمّامی و سخنچینی، از موجبات جهنّمی شدن+۳ آیه
  • جهنّم، جایگاه عیبجویان و طعنهزنان+۳ آیه
  • حُطَمه، از نامهای دوزخ+۲ آیه
  • حرص به دنیا (انباشت مال و ابراز علاقه به ثروت با شمارش مکرّر ان) ناپسند و زمینهساز گرفتاری به اتش دوزخ+۳ آیه
  • حرام بودن انباشتن و ثروت اندوزی با امساک از پرداخت واجبات مالی+۴ آیه
  • دنیاطلبان، گرفتار اتش جهنّم در اخرت+۵ آیه
  • سخن چینی، زمینه گرفتاری به عذاب سوزان و شکننده جهنّم+۲ آیه
  • انسانهای عیب جو، مورد تهدید عذاب الهی+۸ آیه
  • خواری و بی ارزشی عیب جویان در قیامت+۳ آیه
  • افکنده شدن عیب جویان در عذابی خردکننده، کیفر عیب جویی انان+۱ آیه
  • عیب جویی، زمینه محبوس ماندن در اتشی مسلّط و فراگیر در جهنّم+۲ آیه
  • گرفتاری به اتش جهنّم، کیفر غیبت و عیب جویی از دیگران+۳ آیه
  • احاطه اتش دوزخ بر جان و قلب عیب جویان، کیفری مناسب برای گناه انان+۲ آیه
  • مؤثر دانستن ثروت و اموال در جاودانگی و رهایی از نابودی و مرگ، پنداری نادرست+۱ آیه
  • عدم تاثیر داراییهای انسان، هر چند زیاد، در نجات عیبجویان طعنهزننده از اتش برافروخته جهنّم+۲ آیه
  • پیدایش احساس کاذب جاودانگی با مال، برای ثروتاندوزان+۱ آیه
  • مؤثّر دانستن ثروت و مال در جاودانگی، پنداری نادرست+۱ آیه
  • مالاندوزان عیبکننده و عیبجو، گرفتار اتش فراگیر بر قلب انها+۴ آیه
  • افکنده شدن مالاندوزان، در اتش جهنّم+۱ آیه
  • خداوند، مالک اتش و درهمشکننده مالاندوزان عیبجو در قیامت+۴ آیه
واژه‌ها