نکته‌های تفسیر نور

«بروج» جمع «برج» به معناى امر ظاهر و آشکار است، چنانکه «تبرج» به معناى آشکار ساختن زينت است. اگر به عمارت‌هاى بلند و مرتفع، برج گفته مى‌شود، از آن جهت است که در ميان ديگر ساختمان‌ها، آشکارتر است. مراد از «بروج» در اين آيات، ستارگان آسمان است که همچون برجى بلند، از دور آشکار و درخشان هستند. چنانکه در آيه‌اى ديگر جلد 10 - صفحه 434 مى‌فرمايد: «وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاها لِلنَّاظِرِينَ» «1» براى آيه‌ «شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ» حدود سى مصداق گفته شده است، از جمله اينکه شاهد، خداوند و مشهود، ما سوى اللّه است، يعنى سوگند به خالق و به کلّ هستى. امام حسن عليه السلام مى‌فرمايد: «2» مراد از شاهد، پيامبر است به دليل آيه‌ إِنَّا أَرْسَلْناکَ شاهِداً ... «3» و مراد از مشهود، قيامت است، به دليل آيه‌ «ذلِکَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذلِکَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ» «4» «وقود» به معناى آتش گيرانه و مايه سوخت است. «اخدود» به معناى گودال عميق است و مراد از «اصحاب الاخدود» کسانى هستند که در زمين گودالى وسيع ايجاد کردند و آتشى بزرگ در آن افروختند و سپس مؤمنان را در آتش انداخته و آنان را زنده زنده سوزاندند. چنانکه در مورد حضرت ابراهيم نيز چنين عمل کردند. امّا اينکه اين ستمگران و آن مؤمنان چه کسانى بودند، روايات گوناگونى وارد شده، ولى در قرآن ذکرى از آنها به ميان نيامده است.