آیه ۴ سوره بروج

سوره بروج(البروج)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۰

معنی کلمات و عبارات
«قُتِلَ»: هلاک باد. مرگ بر. نفرین بر (نگا: ذاریات / ، مدّثّر / و ، عبس / ). «الأُخْدُودِ»: گودال مستطیلی شکلی در زمین؛ مفرد است و جمع آن أَخادید است. نماد همه کوره‌های آدم‌سوزی و شکنجه‌گاهها و سیاه‌چالهای تاریخ است. «أَصْحَابُ الأُخْدُودِ»: شکنجه‌گران کافر و بیرحمی‌بودند که در سرزمین یمن، گودال ژرف و درازی را کندند و در آن آتش زیادی را برافروختند و از مؤمنان مسیحی خواستند که دست از ایمان خود بردارند. هنگامی که با مقاومت آنان روبرو شدند، ایشان را بدان گودال هولناک انداختند و در کنار آن ایستادند و از سوختن و بریان شدن مؤمنان شادی کردند و لذّت بردند. «قُتِلَ أَصْحَابُ الأُخْدُودِ»: این جمله می‌تواند خبریّه و جواب قسم باشد، بدین معنی: صاحبان گودال شکنجه، به عذاب خدا و کیفر اعمال خود گرفتار شدند و نابود گشتند. یا این که دعائی بوده و معنی آن در بالا گذشت. در این صورت رهنمود به جواب قسم محذوف است و تقدیر چنین است: أُقْسِمُ بِهذِهِ الأُمُورِ، إِنَّ الَّذِینَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ، مُعَذِّبُونَ وَ مَلْعُونُونَ، کَمَا لُعِنَ أَصْحَابُ الأُخْدُودِ.
نزول
نکات آیه
۱ - گروهى از جباران، براى تعذیب مؤمنان، در زمین حفره عمیقى ایجاد کردند. «أصحب الأُخدود» «اخدود»; یعنى، شکاف طولانى و عمیقى که در زمین ایجاد شود. اصل و ریشه آن «خدّ» است; یعنى، مقدارى از صورت که طرف راست و چپ بینى قرار گرفته است (مفردات راغب). «أصحاب الاُخدود»; یعنى، کسانى که حفره را ایجاد کردند. این احتمال که مراد، مؤمنان معذّب در «اخدود» باشد، با ضمیرهایى که در آیات بعد آمده، ناسازگار است. ۲ - ایجادکنندگان کوره آدم سوزى (اصحاب اخدود)، مورد نفرین خداوند و مشمول شدیدترین توبیخ هاى او «قتل أصحب الأُخدود» فعل «قتل»، براى نفرین به کار رفته است. مفاد نفرین هاى خداوند توبیخ و تهدید است; زیرا معناى حقیقى نفرین درباره خداوند تصور ندارد. ۳ - کشته شدن و نابودى، سزاوارترین فرجام براى اصحاب اخدود «قتل أصحب الأُخدود» روایات در این اختلاف دارند که قصه «اصحاب اخدود» در یمن اتفاق افتاده، یا حبشه و یا جاى دیگر؟ و این که درباره مسیحیان بوده، یا غیر آنان؟ چنانچه این قضیه مکرر انجام گرفته باشد، مى توان گفت: آیه شریفه، ناظر به موردى خاص نبوده; بلکه نظرى عام به تمام آنها دارد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۴ - «قال رسول اللّه(ص) ... ملک بُخْتُ نَصَّر مأئةَ سنة و سبعاً و ثمانین سنة ... و ملک بعده مِهْرَقَیْه بن بخت نصر ... و أخذ عند ذلک دانیال(ع) و حفر له جُبّاً فى الأرض و طرح فیه دانیال(ع) و أصحابه و شیعته من المؤمنین فألقى علیهم النیران ... و هم الذین ذکرهم اللّه فى کتابه العزیز فقال جلّوعزّ «قتل أصحاب الاُخدود...»; [منبع: کمال الدین صدوق، ج ۱، ص ۲۲۶، ح ۲۰; بحارالأنوار، ج ۱۴، ص ۳۷۲، ح ۱۳.] رسول خدا(ص) فرمود: بُخْت نَصَّر ۱۸۷ سال پادشاهى کرد ... و بعد از وى فرزندش مِهْرَقیْه پادشاه شد ... و در وقت حکومت خود، دانیال(ع) را دستگیر کرد و چاهى براى او در زمین حفر نمود و دانیال و اصحاب و پیروانش را در آن چاه افکند و آتش ها بر سرشان ریخت ... و اینها همان کسانى اند که خداوند جلّ و عزّ در کتاب عزیزش از آنان یاد نموده و فرموده است: قتل أصحاب الاُخدود...». ۵ - «عن على بن أبى طالب(ع) قال: کان المجوس اهل کتاب ... و کانت الخمر قد احلّت لهم فتناول منها ملک من ملوکهم فغلبته على عقله، فتناول اُخته أو ابنته فوقع علیها، فلمّا ذهب عنه السکر ندم و قال لها: ویحکِ ما هذا الذى أتیت؟ و ما المخرج منه؟ قالت: المخرج منه أن تخطب الناس فتقول: أیّها الناس إنّ اللّه قد أحلّ لکم نکاح الأخوات و البنات ... فقال الناس جماعتهم: معاذ اللّه ... فخدّ لهم اُخدوداً و أوقد فیه النیران و عرض أهل مملکته على ذلک فمن أبى قذفه فى النار و من لم یأب خلّى عنه فأنزل اللّه فیهم «قتل أصحاب الاُخدود...»; [منبع: الدرالمنثور، ج ۸، ص ۴۶۷; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۵۴۶، ح ۲۶.] از حضرت على بن ابى طالب(ع) روایت شده که فرمود: مجوس اهل کتاب بودند ... و خمر براى آنان حلال بود. پس پادشاهى از پادشاهان آنان، شراب خورد و مستى عقل او را ربود و خواهرش یا دخترش را گرفته و با وى زنا کرد. پس چون مستى از او زایل گشت، پشیمان شد و به آن زن گفت: واى بر تو این چه عملى بود که من انجام دادم و راه چاره چیست؟ آن زن گفت: چاره آن است که مردم را بخوانى و بگویى: اى مردم! خداوند ازدواج با خواهران و دختران را حلال کرده ... پس مردم یکپارچه گفتند: پناه بر خدا [این چه سخنى است] پس گودالى براى آنان حفر کرد و در آن آتش افروخت و اهل مملکت خود را بر آن آتش عرضه کرد. و هر کس که از کلام شاه تمرد کرد، او را در آن آتش افکند و هر کس قبول کرد او را آزاد ساخت و خداوند آیه «قتل أصحاب الاُخدود...» را درباره آنان نازل فرموده است». ۶ - «عن أبى جعفر(ع) قال: إنّ اسقف نجران دخل على أمیرالمؤمنین(ع) فجرى ذکر أصحاب الاُخدود، فقال(ع) بعث اللّه نبیّاً حبشیّاً إلى قومه و هم حبشیة، فدعاهم إلى اللّه تعالى، فکذّبوه و حاربوه و ظفروا به و خدّوا اخُدوداً و جعلوا فیه الحطب و النار فلمّا کان حرّاً قالوا لمن کان على دین ذلک النبىّ(ع) اعتزلوا و إلاّ طرحناکم فیها فاعْتَزَل قوم کثیر و قُذِف فیها خلق کثیر...; [منبع: قصص الأنبیاء، ص ۲۴۶، ح ۲۹۰; بحارالأنوار، ج ۱۴، ص ۴۳۹، ح ۲.] از امام باقر(ع) روایت شده که فرمود: اسقف نجران خدمت امیرالمؤمنین(ع) رسید و صحبت از اصحاب اخدود شد، حضرت فرمود: خداوند پیامبرى حبشى (از اهل حبشه) را به سوى قومش - که آنان نیز حبشى بودند - فرستاد. آن پیامبر مردم را به سوى خداى تعالى دعوت کرد و آنان وى را تکذیب کردند و با او جنگیدند و بر وى چیره شدند. پس گودالى کندند و در آن هیزم و آتش ریختند. پس چون داغ گشت به کسانى که بر دین آن پیامبر بودند، گفتند: دست بردارید وگرنه شما را در این گودال آتش مى اندازیم. گروه زیادى از آن پیامبر، جدا گشته و تعداد زیادى از آن قوم در آتش افکنده شدند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۷)
  • اتش افروختن اصحاب اخدود، برای سوزاندن مؤمنان+۴ آیه
  • . جهنم و اتش سوزان الهی کیفر اتش افروزان اصحاب اخدود+۳ آیه
  • هیزم، اتشگیره اتش عظیم اصحاب اخدود+۱ آیه
  • در اتش افکندن مؤمنان از سوی اصحاب اخدود+۱ آیه
  • فقدان ازادی دینی برای مؤمنان، میان اصحاب اخدود+۴ آیه
  • سلب ازادی مؤمنان از سوی اصحاب اخدود+۴ آیه
  • اصحاب اخدود، سلب کننده ازادی دینی برای مؤمنان+۴ آیه
  • استبداد حاکم در زمان اصحاب اخدود، درپیدارنده شکنجه مؤمنان+۴ آیه
  • استبداد حاکم در دوران اصحاب اخدود، باعث قتل مؤمنان اخدود+۴ آیه
  • برخورد مستبدانه با مؤمنان در عصر اصحاب اخدود+۴ آیه
  • برافروختن اتش از سوی اصحاب اخدود برای سوزاندن مؤمنان در گودالهایی (بزرگ و عمیق)+۳ آیه
  • شدّت اتش برافروخته شده اصحاب اخدود برای سوزاندن مؤمنان+۱ آیه
  • ایمان مؤمنان، یگانه انگیزه اصحاب اخدود برای سوزاندن انان+۴ آیه
  • باز بودن راه توبه برای اصحاب اخدود+۱ آیه
  • توبه نکردن اصحاب اخدود از سوزاندن مؤمنان، سبب گرفتاری انان به عذاب سوزان جهنّم+۱ آیه
  • شکنجه مؤمنان، از سوی اصحاب اخدود+۱ آیه
  • اصحاب اخدود، مردمانی سنگدل و بیرحم+۳ آیه
  • اصحاب اخدود، مردمی بیایمان+۱ آیه
  • کیفر شدن اصحاب اخدود به عذاب جهنّم و سوختن در اتش، بهسبب سوزاندن و شکنجه کردن مؤمنان+۳ آیه
  • عذاب دوچندان اصحاب اخدود، در پی کیفر و شکنجه مؤمنان+۳ آیه
  • لعن و نفرین خدا بر اصحاب اخدود و دوری انان از رحمت الهی
  • اعدام مؤمنان اصحاب اخدود از سوی کافران، با اتش افروخته+۲ آیه
  • ایمان مؤمنان اصحاب اخدود، سبب اعدام انان از سوی کافران+۳ آیه
  • کینه و دشمنی اصحاب اخدود با خداوند، انگیزه اعدام مؤمنان از سوی انان+۳ آیه
  • سوزاندن با اتش، از شیوههای اعدام در گذشته تاریخ+۳ آیه
  • انتقامگیری اصحاب اخدود از مؤمنان، فقط به دلیل مؤمنبودن انان+۲ آیه
  • انتقام گرفتن اصحاب اخدود از مؤمنان با سوزاندن انان در گودالی از اتش+۴ آیه
  • ایمان اصحاب اخدود به خدا، مورد بغض ادمکشان شکنجهگر+۲ آیه
  • اصحاب اخدود، گرفتار جهنّم و عذاب سوزان ان+۱ آیه
  • حرام و ناروا بودن شکنجه مؤمنان+۴ آیه
  • تحریم مؤکّد قتل مؤمنان، به فرمان خداوند+۲ آیه
  • حرام و ناروا بودن شکنجه مؤمنان+۵ آیه
  • ایمان گروهی از مردم دوران اصحاب اخدود به خدا+۳ آیه
  • برخورد خشونت امیز اصحاب اخدود با مؤمنان+۱ آیه
  • مؤمنان به خداوند عزیز حمید، مورد رفتار خشونت امیز و شکنجه اصحاب اخدود+۱ آیه
  • لعن و نفرین مؤکّد خداوند به اصحاب اخدود، به سبب خشونت انان با مؤمنان+۴ آیه
  • گرفتاری اصحاب اخدود به عذاب سوزان جهنّم، به سبب خشونت شان با مؤمنان+۲ آیه
  • رفتار خشونت امیز اصحاب اخدود با مؤمنان، با انداختن انان در گودال پر از اتش و سوزاندن انان+۱ آیه
  • ایمان مؤمنان، انگیزه اصحاب اخدود در رفتار خشونت امیز و شکنجه کردن انان+۴ آیه
  • برخورد خشونت امیز اصحاب اخدود با مؤمنان، برای انتقام از انان+۴ آیه
  • دشمنی اصحاب اُخدود با موحّدان و مؤمنان به خدای یگانه+۱ آیه
  • ایمان مؤمنان به خدا، عامل دشمنی کافران با انان+۱ آیه
  • برخورد خشونت امیز مشرکان، در برابر مخالفان خود+۴ آیه
  • شکنجه مؤمنان از سوی اصحاب اخدود، با افکندن انان در اتش+۵ آیه
  • شکنجه مؤمنان، حرام و ناروا+۴ آیه
  • شکنجه های مؤمنان به خدا، در دوران اصحاب اُخدود+۵ آیه
  • سوگند خداوند، به مؤمنان شکنجه شده در ملا عام و در برابر چشمان دشمن+۵ آیه
  • شکنجه مؤمنان به دست اصحاب اخدود، در گودالی از اتش+۵ آیه
  • تهدید اصحاب اخدود از جانب خدا، به عذاب جهنّم و سوختن در اتش، به سبب سوزاندن و شکنجه مؤمنان+۳ آیه
  • نظارت برخی اصحاب اخدود، بر چگونگی شکنجه مؤمنان+۳ آیه
  • استقبال مؤمنان شکنجه شده به دست اصحاب اخدود، از شهادت و کشته شدن در راه خدا+۴ آیه
  • پایداری برخی از زنان مؤمن، تا نیل به شهادت+۵ آیه
  • شهادت شکنجه شدگان مؤمن از سوی اصحاب اخدود، به دلیل ایمان به خدا+۵ آیه
  • سوزاندن مؤمنان در گودالی از اتش از سوی اصحاب اخدود+۳ آیه
  • باور به عزّت الهی، موجب استقامت مؤمنان عصر اصحاب اخدود، در ایمان خویش+۲ آیه
  • توبه از قتل مؤمن، موجب نجات از عذاب جهنّم+۲ آیه
  • استبداد حاکم در دوران اصحاب اخدود، باعث قتل مؤمنان اخدود+۴ آیه
  • تحریم مؤکّد قتل مؤمنان، از جانب خداوند+۳ آیه
  • ناظر بودن بر قتل مؤمنان بی گناه و بی تفاوتی نسبت به ان، موجب گرفتاری به نفرین الهی+۳ آیه
  • قتل مؤمنان با سوزاندن در اتش، به وسیله اصحاب اخدود+۲ آیه
  • لعن خداوند بر اصحاب اخدود، به سبب قتل مؤمنان+۲ آیه
  • ایمان مؤمنان، تنها عامل قتل انها با سوزانده شدن در اتش، از سوی اصحاب اخدود+۲ آیه
  • قتل و خونریزی، از گناهان کبیره+۳ آیه
  • نظاره اصحاب اخدود، بر سوزانده شدن و قتل مؤمنان بی گناه+۱ آیه
  • نشستن و نظاره کردن بر سوزاندن مؤمنان، سبب گرفتاری اصحاب اخدود به عذاب سوزان جهنّم+۴ آیه
  • شکنجه مؤمنان با سوزاندن در اتش از سوی اصحاب اخدود، برخاسته از سنگدلی انان+۴ آیه
  • اصحاب اخدود، مردمانی سنگدل و بی رحم در سوزاندن مؤمنان+۳ آیه
  • قساوت قلب اصحاب اخدود در سوزاندن مؤمنان، موجب گرفتار شدن به نفرین خداوند+۳ آیه
  • قساوت قلب اصحاب اخدود در سوزاندن مؤمنان، موجب گرفتار شدن به نفرین خداوند+۳ آیه
  • قسم خداوند به اسمان و برجهای ان، برای تاکید بر نفرین به اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قسم خدا به امّتها، جهت تاکید بر نفرین و لعن بر اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قسم خداوند به انبیا، برای نفرین و لعن بر اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قسم خداوند به انسان گواهی دهنده بر توحید، برای لعن و نفرین بر اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قسم خداوند به ستارگان مرتفع و نمایان، جهت بیان نفرین قطعی به اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قسم خداوند به شاهدان روز قیامت و حاضرشوندگان در ان، برای بیان لعن بر اصحاب اخدود به سبب کشتن مؤمنان+۲ آیه
  • سوگند خداوند به روز عرفه برای ملعون بودن اصحاب اخدود+۲ آیه
  • قسم خداوند به قیامت، برای تاکید بر لعن اصحاب اخدود، به سبب کشتن مؤمنان+۳ آیه
  • قسم خداوند به گواهان اعمال انسانها در قیامت، برای تاکید بر لعن اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قسم خداوند به محمّد(صلی الله علیه واله) در جایگاه «شاهد» (خلایق) در روز قیامت، برای تاکید بر لعن اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قسم خداوند به مؤمنان شکنجه شده، برای اعلان لعن بر اصحاب اخدود+۴ آیه
  • قسم خداوند به ناظران امور مشهود در قیامت، برای اعلان لعن و نفرین بر اصحاب اخدود+۱ آیه
  • قساوت قلب اصحاب اخدود، در سوزاندن مردمان با ایمان+۱ آیه
  • شکنجه گران کفرپیشه، گرفتار شکنجه و عذاب با اتش دوزخ+۵ آیه
  • شکنجه مؤمنان به دست کافران اصحاب اخدود، در گودالی از اتش+۵ آیه
  • لعن بر کافران، روا و جایز و مورد درخواست خدا+۴ آیه
  • اصحاب اخدود، مردمی کافر و بی ایمان+۱ آیه
  • اعدام مؤمنان اصحاب اخدود، از سوی کافران+۲ آیه
  • انتقامگیری اصحاب اخدود از مؤمنان، به دلیل ایمان انان+۲ آیه
  • انتقام گرفتن اصحاب اخدود از مؤمنان، با سوزاندن انان در گودالی از اتش+۱ آیه
  • شکنجه مؤمنان، حرام و ناروا+۲ آیه
  • شکنجه مؤمنان به دست اصحاب اخدود، در گودالی از اتش+۲ آیه
  • استقبال مؤمنان شکنجهدیده به دست اصحاب اخدود، از شهادت در راه خدا+۱ آیه
  • قتل مؤمنان بی گناه، با سوزاندن انان به دست کافران+۲ آیه
  • ناظر بودن بر قتل مؤمنان بی گناه و بی تفاوتی نسبت به ان، موجب گرفتاری به عذاب الهی+۲ آیه
  • شکنجه شدگان به دست اصحاب اخدود، از مؤمنان به خدا+۲ آیه
  • شکنجه مؤمنان، از اسباب نفرین الهی+۴ آیه
  • سوزاندن مؤمنان و تماشای ان از جانب اصحاب اخدود، موجب نفرین خداوند+۴ آیه
واژه‌ها