تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ «1» قُمْ فَأَنْذِرْ «2» وَ رَبَّکَ فَکَبِّرْ «3» وَ ثِيابَکَ فَطَهِّرْ «4» وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ «5» وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَکْثِرُ «6» وَ لِرَبِّکَ فَاصْبِرْ «7» فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ «8» فَذلِکَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ «9» عَلَى الْکافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ «10» ترجمه‌ اى جامه بر سر کشيده‌ برخيز پس بيم ده‌ و پروردگار خود را ببزرگى ياد کن‌ و جامه‌هايت را پاک نما و پليدى را پس بدور افکن‌ و عطا مکن که در مقابل، طالب زياده باشى‌ و براى پروردگارت پس صبر کن‌ پس چون دميده شود در صور پس آنوقت و چنين روزى روز سختى است‌ بر کافران آسان نيست. تفسير مستفاد از روايات متعدّده آنستکه مراد از مدّثر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است و اصل آن متدثر بوده تاء قلب بدال و در دال ادغام شده و دثار جامه رواست که در وقت خواب بسر ميکشند خلاصه آنکه يکروز که آنحضرت در کوه حرى بوده يا بعزم مراجعت بمکّه از آنجا بيرون آمده صدائى بگوش مبارکش رسيده و بطرف راست و چپ خود نظر فرموده و چيزى نديده و چون بر بالاى سر خود نگريسته جبرئيل را مشاهده فرموده که بر تختى نشسته است و مرعوب شده و بخانه آمده و از حضرت خديجه دثار طلب فرموده پس جبرئيل نازل و او را باين خطاب مخاطب نموده است که برخيز از جاى خود و مترس و بترسان خلق را از خالقشان و پروردگار خود را ببزرگى و عظمت بدل و زبان ياد فرما و نقل شده که چون حضرت اينجمله را شنيد دانست که وحى است چون شيطان چنين امرى نميکند و لباس خود را تطهير نما يعنى مگذار آلوده گردد ببالا گرفتن و برچيدن‌ جلد 5 صفحه 299 و کوتاه کردن چون در روايات به اين معانى تفسير شده و فرموده‌اند لباس آنحضرت پاک بوده مراد از تطهير تشمير است که بالا گرفتن و بر چيدن باشد تا آلوده نگردد و مؤيّد اينمعنى است آنکه بعدا فرموده و از پليدى دورى کن اگر چه مفسّرين رجز را به بت و صنم و معصيت و خلق بدو حبّ دنيا تفسير نموده‌اند و رجز بکسر را که بعضى قرائت نموده‌اند بعذاب با آنکه ظاهرا هر دو در اينمعانى استعمال ميشود ولى متبادر همان پليدى است که قمّى ره بآن تفسير فرموده و عطا منما که در مقابل زياده از آن طالب باشى چنانچه قمّى ره از امام باقر عليه السّلام نقل نموده و در کافى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که مراد آنستکه زياد مشمار آنچه را از خير براى خدا بجا آوردى و بعضى گفته‌اند بعد از اعطاء بکسى بر او منّت مگذار براى زياد شمردن عطاء خود چون متاع دنيا کم بها است و اظهر معناى اوّل است و معناى دوم ممکن است در باطن باشد و براى خدا صبر کن بر اذيّت و آزار کفّار و تحمّل مشاقّ تکاليف و بر مصائب وارده بر خود و اهل بيت اطهارت و چون دميده شود در صور و ظاهرا مراد نفخه دوم باشد چون فرموده پس آنوقت که روز آنواقعه است روز سختى است بر کفّار آسان نيست چون نفخه اوّل براى ميراندن تمام خلق است و نفخه دوم براى احياء همه و آن براى کفّار سخت است و ظاهرا آيه اخيره براى تأکيد عسرت و بيان مورد سختى است که از آيه قبل استفاده ميشود ميخواهد بفرمايد عسرت آن براى کفّار است نه براى مسلمانان و شرح صور اسرافيل و بيان خصوصيّات آن سابقا ذکر شده و در بعضى از روايات اين آيه بظهور امام زمان تأويل شده است.