تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
أَسْکِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَکَنْتُمْ مِنْ وُجْدِکُمْ وَ لا تُضآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ وَ إِنْ کُنَّ أُولاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَکُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَ أْتَمِرُوا بَيْنَکُمْ بِمَعْرُوفٍ وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى «6» لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ ما آتاها سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْراً «7» وَ کَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّها وَ رُسُلِهِ فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُکْراً «8» فَذاقَتْ وَبالَ أَمْرِها وَ کانَ عاقِبَةُ أَمْرِها خُسْراً «9» أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذاباً شَدِيداً فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْکُمْ ذِکْراً «10»
ترجمه
سکنى دهيد آنانرا از جائيکه سکنى داريد بمقدار وسعتان و آزار نرسانيد بآنان براى آنکه سخت‌گيرى کنيد بر آنها و اگر باشند صاحبان حمل پس انفاق کنيد بر آنان تا وضع کنند حمل خود را پس اگر شير دهند براى شما پس بدهيد مزدهاشانرا و توافق و تراضى نمائيد ميان خودتان بخوبى و شايستگى و اگر سخت‌گيرى کنيد با يکديگر پس زود باشد که شير دهد براى او زن ديگرى
بايد انفاق کند صاحب وسعت بقدر وسع خود و کسيکه تنگ شده است بر او روزى او پس بايد انفاق کند از آنچه داده است باو خدا تکليف نميکند خدا کسى را مگر آنچه داد او را زود باشد که قرار خواهد داد خدا پس از سختى
جلد 5 صفحه 225
آسانى را
و چه بسيار از اهل بلدى که سرکشى کردند از فرمان پروردگارشان و پيغمبران او پس محاسبه کرديم با آنان حسابى سخت و عذاب نموديم آنانرا عذابى زشت
پس چشيدند عقوبت کار خود را و بود سر انجام کارشان زيان
آماده کرد خدا براى آنها عذابى شديد پس بترسيد از خدا اى صاحبان خرد که آنانيد که ايمان آورديد بتحقيق فرستاد خدا بسوى شما موجب تذکّرى را.
تفسير
خداوند متعال در تعقيب عدّه زنان مطلّقه بيان کيفيّت سکنى و انفاق بر آنها را فرموده باين تقريب که سکونت دهيد آنها را در منازل خودتان از امکنه و عماراتى که در اختيار داريد و واجد آن ميباشيد و متمکّن از آن هستيد و ضرر و آزار نرسانيد بآنها براى سخت‌گيرى بر آنها تا ناچار شوند و پيش از انقضاء عدّه از منزل خودشان بيرون روند چنانچه در کافى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده و اگر آنها آبستن بودند پس مخارج آنها را بمقدار متعارف و مناسب حال خودتان و آنها بپردازيد تا از حمل فارغ شوند اگر چه طلاق بائن باشد چنانچه مستفاد از روايات ائمه اطهار است پس اگر طفل نوزاد خودشان را شير دادند بدستور شما مزد آنها را بدهيد و گفتگوى ميزان اجرت را بخوبى و قدر متعارف ميان خودتان بنمائيد و اگر از طرف شما يا آنها سخت‌گيرى شود در ميزان اجرت و مدّت و ساير خصوصيّات بدانيد که خداوند آن طفل را بى‌روزى نخواهد گذاشت زن ديگرى پيدا ميشود که او را شير دهد و اينجمله بيشتر براى عتاب بزن است در سخت‌گيرى و بايد انفاق نمايد صاحب ثروت و مال بقدر دارائى خود و شرف زن و کسيکه در مضيقه و تنگدستى گذران ميکند بايد بقدريکه خداوند باو داده انفاق نمايد نه زيادتر چون خداوند زيادتر از مقدار تمکّنى که بکسى داده تکليف باو نميکند و از اينمعنى دلتنگ نباشد چون بناى خداوند بر آنستکه بياورد بعد از هر سختى آسانى را در دنيا يا آخرت و ظاهرا خداوند براى تهديد مسلمانان در تخلّف از اين احکام گوشزد فرموده احوال امم ماضيه را که تخلّف نمودند از اوامر خدا و پيغمبران او از قبيل قوم لوط و عاد و ثمود و غير هم و خداوند تمام جزئيات معاصى آنها را بحساب آورد و از آنها بنزول عذاب منکر فضاحت‌آورى انتقام
جلد 5 صفحه 226
کشيد در دنيا پس چشيدند نتيجه بدکارشان را و عاقبت کارشان جز ضرر و زيان چيزى نبود و مهيّا فرمود براى آنها عذاب سخت‌ترى در آخرت که بآن گرفتار و معذّب خواهند شد پس بايد از خدا بترسند کسانيکه داراى عقول صافيه هستند و ايمان بخدا و پيغمبرش آورده‌اند و بدانند که خداوند منّت بزرگى بر آنها گذارده که فرستاده و نازل فرموده بسوى آنها موجب تذکّر و ارشاد را که پيغمبر خاتم و آيات مبيّنات قرآن است و بيايد در آيات آتيه انشاء اللّه تعالى.