اسلام، در شادى و غم، به تسبيح خداوند فرمان داده است:
در شادى: إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ ... فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ ... «1»
در غم: فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ ...
شبيه اين دو آيه را در سوره طه آيه 130 مى‌خوانيم: «فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ»
پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله گاهى از سخنان ياوه مشرکان، سينه‌اش تنگ مى‌شد. «وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ يَضِيقُ صَدْرُکَ بِما يَقُولُونَ» «2» لذا خداوند به او فرمان صورى مى‌دهد «فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ»
برخى از عقايد باطل و گفته‌هاى نارواى مشرکان در قرآن نقل شده است، از جمله:
- آنان براى خداوند فرزند و شريک پذيرفته و بت‌ها را واسطه فيض و شفيع مى‌پنداشتند.
- آنان درباره‌ى پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله کلمات ساحر، کاهن، شاعر، دست‌پرورده و مجنون مى‌گفتند.
لذا خداوند در اين آيات به شکيبايى فرمان داده و راه ايستادگى در برابر مخالفان را، ذکر و ياد خدا بر شمرده است.
در قرآن معمولًا تسبيح همراه با حمد الهى آمده است که شايد به اين نکته اشاره دارد که انسان وقتى خود را ناقص و خدا را کامل مى‌بيند، او را تسبيح مى‌کند و چون خداوند نقص او را به کمال تبديل مى‌کند، حمد او را مى‌گويد. «سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ»
از هيجده مرتبه‌اى که خدا فرمان صبر به پيامبر مى‌دهد، چهار مرتبه صبر در برابر سخنان ياوه است که در سوره‌هاى طه آيه 130، ص آيه 17، مزّمل آيه 10 و ق آيه (39) آمده است.
به گفته ابن‌عباس، مراد از قبل از طلوع، نماز صبح و قبل از غروب، نماز ظهر و عصر است و مقصود از «مِنَ اللَّيْلِ» نماز مغرب و عشا و مراد از «أَدْبارَ السُّجُودِ» نمازهاى نافله است. «3»
امام باقر عليه السلام فرمود: مراد از «أَدْبارَ السُّجُودِ»، دو رکعت نافله پس از نماز مغرب است. «4»
«1». نصر، 1- 3.
«2». حجر، 97.
«3». تفسير مراغى.
«4». وسائل، ج 4، ص 73.
جلد 9 - صفحه 233
امام صادق عليه السلام در ذيل آيه «وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها» فرمودند:
در وقت صبح و شام ده مرتبه بگو: «لا اله الا الله وحده لا شريک له و له الملک و له الحمد يحيى و يميت و هو على کل شى‌ء قدير». «1»
اوقات عبادت در اسلام براساس علائم طبيعى همچون حالات ماه و خورشيد است که در دسترس همگان است. «قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها»