تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ يَسْتَعْجِلُونَکَ بِالْعَذابِ وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّکَ کَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ (47) وَ کَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَمْلَيْتُ لَها وَ هِيَ ظالِمَةٌ ثُمَّ أَخَذْتُها وَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ (48) قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما أَنَا لَکُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ (49) فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِيمٌ (50) وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ أُولئِکَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ (51)
ترجمه
- و بتعجيل ميخواهند از تو عذاب را و هرگز خلف نکند خدا وعده خود را و همانا روزى نزد پروردگار تو مانند هزار سال است از آنچه ميشماريد
و چه بسيار از بلدى که مهلت دادم مر آنرا و حال آنکه بود ستمکار پس گرفتم آنرا و بسوى من است بازگشت
بگو ايمردم جز اين نيست که منم مر شما را بيم دهنده آشکار کننده
پس آنانکه ايمان آوردند و کردند کارهاى شايسته مر ايشانرا است آمرزش و روزى ستوده
و آنانکه کوشش نمودند در آيات ما براى آنکه عاجز- کنندگان ما باشند آنگروه اهل دوزخند.
تفسير
- قمّى ره فرموده که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بکفار وعده عذاب داد و آنها گفتند کجا است آن عذاب پس عجله نمودند در آن و معلوم است که خداوند
جلد 3 صفحه 613
هرگز از وعده خود تخلّف نميکند چنانچه در جنگ بدر معذب شدند و از ابن- عباس ره اينمعنى نقل شده و يک روز نزد خدا از روزهاى آخرت چنانچه جمعى از مفسرين گفته‌اند و از بعضى روايات استفاده ميشود مانند هزار سال دنيا است در طول مدّت يا شدّت عذاب پس نبايد تعجيل در چنين عذاب طولانى يا شديدى داشته باشند ولى اينمعنى خلاف ظاهر است چون نظر بآثار و آيات سابقه مراد از عذاب دنيوى است و کفار تأخير آنرا اماره بر نازل نشدن آن قرار داده بودند و باين استعجال استهزاء مينمودند لذا بنظر حقير ظاهر آيه شريفه آنستکه يکروز نزد خداوند نظر بحلم و صبر او و حضور ازمان و اشياء نزدش مانند هزار سال است بحساب شما يعنى هزار سال شما مانند يکروز است پيش او پس اگر وعده عذاب او بتأخير افتد شما اماره بر عدم نزول آن قرار ندهيد و چون او ميداند کسى نميتواند از حيطه تصرّفش خارج شود و قدرت او هميشه باقى است تعجيل در عقوبت نميفرمايد و براى تسجيل امر باز اشاره باحوال امم سابقه فرموده که آنها هم مانند شما ستمکار بودند بر خود و پيغمبرانشان و ما مهلت داديم بآنها و پس از چندى عذاب را بر آنها وارد نموديم که مفرّى بر ايشان نبود و برگشت تمام خلائق بحکم خداوند است و به پيغمبر خود دستور فرموده که بمردم بفرمايد که من فقط موظّفم شما را با ادلّه و براهين واضحه از خداوند و عذابش بترسانم ديگر تعجيل و تأخير آن منوط بمصلحتى است که خدا ميداند پس کسانيکه داراى ايمان و اعمال صالحه باشند مشمول رحمت و مغفرت الهيّه خواهند شد و روزى آنها بخوبى و خوشى با عزت و احترام و فضيلت تمام بايشان خواهد رسيد و کسانيکه سعى و کوشش نمودند از روى تعصّب و عناد براى اخفاء نور حقّ و ردّ آيات محکمات خدا بمجادله و مغالطه براى آنکه عاجز نمايند بگمان خودشان خدا و پيغمبر او را از رواج دين حقّ در آتش سوزان جايگير خواهند بود و کلمه معاجزين مأخوذ از عاجز بمعناى سابق است و بمناسبت آنکه هر يک از دو نفر که مسابقه مينمايند ميخواهند ديگرى را عاجز نمايند استعمال شده و بعضى معجزّين بتشديد قرائت نموده‌اند و بباز دارندگان مردم از متابعت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و نسبت دهندگان ايشان را بعجز و غيره ترجمه و تفسير شده است.
جلد 3 صفحه 614