آیه ۹۴ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۹۴ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۷

معنی کلمات و عبارات
«إِصْدَعْ»: آشکارا بیان کن. آشکار ساز. «أَعرِضْ»: اعتناء مکن (نگا: نساء / ).
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۹۴ و ۹۵

این آیات بعد از سه سال از بعثت رسول خدا صلى الله علیه و آله در مکه نازل گردید و روز بعثت پیامبر روز دوشنبه بوده و على در روز سه‌شنبه به رسول خدا صلی الله علیه و آله ایمان آورد سپس خدیجه دختر خویلد زوجه رسول خدا به وى ایمان آورد و روزى ابوطالب داخل خانه پیامبر گردید، دید پیامبر مشغول نماز است و على نیز در کنار او به خواندن نماز مشغول است. جعفر که به همراه پدرش ابوطالب به منزل پیامبر آمده بود به دستور ابوطالب در طرف چپ رسول خدا صلی الله علیه و آله به خواندن نماز مشغول گردید. در این موقع بود که پیامبر هنگام نماز، على و جعفر و زید بن حارثة و خدیجه با وى بخواندن نماز مشغول بودند و استهزاءکنندگان به رسول خدا صلی الله علیه و آله پنج نفر بودند: ولید بن مغیرة، عاص بن وائل، اسود بن مطّلب، اسود بن عبد یغوث، حارث بن طلاطله خزاعى و این آیات نازل گردید. و نیز گویند آیه ۹۵ درباره عده اى از شیاطین قریش آمده که پیوسته رسول خدا صلى الله علیه و آله را آزار داده و می‌رنجانیدند و مسخره می‌کردند و آن‌ها عبارت بودند از: ولید ابن مغیرة و عاص بن وائل و عدى بن قیس و اسود بن مطلب و اسود بن عبد یغوث و بعضى به جاى عدى، حارث بن قیس گفته اند. همه این‌ها در مواقع مختلف به امراض گوناگون طبق نفرین پیامبر از بین رفتند. انس بن مالک گوید: پیامبر بر عده اى از مردم مکه گذشت در حالتى که آن‌ها از پیامبر عیب‌جوئى می‌کردند و مى گفتند: این مرد گمان می‌کند که پیامبر بوده و جبرئیل با او همراه است سپس این آیه نازل گردید. شیخ ما بدون ذکر عنوان شأن و نزول از قول سعید بن جبیر اسامى آن پنج نفر از قریش را چنین ذکر نموده است، ولید بن مغیرة، عاص بن وائل و ابوزمعة و اسود بن عبد یغوث و حرث بن عیطلة و بعضى بجاى اسود بن عبد یغوث، اسود بن عبدالمطلب گفته اند و خداوند همه آن‌ها را نابود ساخت.

تفاسیر على بن ابراهیم و برهان. تفسیر کشف الاسرار. طبرانى و بزار.

نکات آیه
۱- پیامبر(ص) به ابلاغ رسالت و مأموریت الهى خویش به صورت آشکارا، صریح و بى پرده، مأمور گردید. «فاصدع بما تؤمر» «صدع» در لغت به معناى سخن گفتن به صورت آشکار است. ۲- دعوت پیامبر(ص) در آغاز بعثت (دوران مکه) با برخى مخفى کاریها، رازداریها و تقیه همراه بود. «فاصدع بما تؤمر» لازمه آشکار کردن دعوت، مخفى داشتن آن است هر چند در برهه اى از زمان و در بخشى از دعوت باشد. ۳- مأموریت پیامبر(ص) در چارچوب فرمانهاى خداوند بود. «فاصدع بما تؤمر» ۴- پیامبر(ص) به اعراض و بى اعتنایى نسبت به اذیت، آزار و کارشکنى مشرکان و دشمنان و پایدارى در دعوت خویش مأمور شد. «فاصدع بما تؤمر و أعرض عن المشرکین» مراد از «اعراض از مشرکان» کناره گیرى از آنان نیست، چون با فراز نخست آیه (فاصدع بما تؤمر) - که فرمان به اظهار علنى دعوت مى دهد - سازگار نیست; بلکه چون پیامبر(ص) در مکه مورد آزار و کارشکنى بسیار دشمنان و مشرکان بودند، مقصود همان است که در برداشت فوق آمده است. گفتنى است آیه بعد (إنا کفیناک المستهزءین) نیز مؤید این حقیقت است. ۵- صراحت و قاطعیت در بیان اصول و مبانى دین، امرى لازم و تکلیفى واجب بر رهبران اسلامى «فاصدع بما تؤمر و أعرض عن المشرکین»
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۶- «عن عبیدالله بن على الحلبى قال: سمعت أباعبدالله(ع) یقول: مکث رسول الله(ص) بمکة بعد ما جاءه الوحى عن الله تبارک و تعالى ثلاث عشرة سنة منها ثلاث سنین مختفیاً خائفاً لایظهر، حتى أمره الله عزّوجلّ أن یصدع بما أمره به، فأظهر حینئذ الدّعوة; [منبع: کمال الدین، ص ۳۴۴، ح ۲۹، ب ۳۳; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۲، ح ۱۲۳.] عبیدالله بن على الحلبى گفت: از امام صادق(ع) شنیدم که فرمود: پس از آنکه از جانب خداوند بر رسول خدا(ص) وحى نازل شد، مدت سیزده سال در مکه ماند که سه سال آن را پنهان و خائف بود [و در اجتماعات] ظاهر نمى شد تا اینکه خدا به آن حضرت فرمان داد که آنچه را به او امر کرده است آشکار کند; از آن هنگام دعوتش را آشکار کرد». ۷- «عن محمدبن على الحلبى عن أبى عبدالله(ع) قال: إکتتم رسول الله(ص) بمکة مختفیاً خائفاً خمس سنین لیس یظهر أمره ... ثم أمره الله عزّوحلّ أن یصدع بما أمر به فظهر رسول الله(ص) و أظهر أمره; [منبع: کمال الدین، ص ۳۴۴، ح ۲۸، ب ۳۳; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۲، ح ۱۲۱.] محمدبن على الحلبى از امام صادق(ع) روایت کرده است که فرمود: رسول خدا(ص) به مدت پنج سال در مکه رسالت خود را پنهان مى داشت. آن حضرت پنهان و ترسان بود و مأموریت خود را آشکار نمى کرد ... سپس خداوند عزّوجلّ او را فرمان داد تا مأموریت خود را علنى سازد; پس آن حضرت آشکار شد و رسالت خود را علنى کرد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • استهزای پیامبر(صلی الله علیه واله)، از سوی مشرکان+۲ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به بیاعتنایی در برابر استهزاگران+۱ آیه
  • انذار استهزاگران محمّد(صلی الله علیه واله) ازسوی خداوند+۲ آیه
  • مشرکان صدراسلام، مورد اخطار خداوند+۴ آیه
  • استهزاکنندگان پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد تهدید خداوند به عذاب+۱ آیه
  • شرک، زاییده جهل+۲ آیه
  • وجوب اعراض و بی اعتنایی پیامبر(صلی الله علیه واله) از مشرکان استهزاگر، در اجرای رسالت+۱ آیه
  • وجوب دعوت به اسلام، به صورت اشکار و بدون هیچ ترس و تقیه ای بر پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
  • شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۲ آیه
  • شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۳ آیه
  • اذیّت و ازارهای قولی مشرکان، نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • اعراض و رویگردانی از مشرکان، از روشهای برخورد با مشرکان+۷ آیه
  • تجزیه قران (نامیدن هر قسمتی از ان به اوصافی ناپسند مانند سحر، شعر، اساطیر الاوّلین و...) از سوی مشرکان مکّه+۲ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور اعراض از تجزیه کنندگان قران+۲ آیه
  • خداوند، حفظ کننده پیامبر(صلی الله علیه واله) از شرّ مشرکان استهزا کننده و تجزیه کنندگان قران+۳ آیه
  • مُبتلی/ اسما و صفات
  • نگرانی و دلتنگی پیامبر صلی الله علیه و اله، بر اثر استهزای مشرکان+۲ آیه
  • ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله جهت اعراض از مشرکان+۵ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور ابلاغ رسالت الهی خویش، به صورت صریح و اشکار
  • محافظت از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل کید کافران و مشرکان+۱ آیه
  • «اصدَع»
  • «اعرِض»+۱ آیه
  • «تُؤمَرُ»
  • خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۳ آیه
  • تبلیغات سوء و استهزای ازار دهنده، حربه همیشگی دشمنان پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور مبارزه منفی با مشرکان مکّه، از راه بیاعتنایی به انها+۵ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به رویگردانی از مشرکان+۱ آیه
  • استهزای پیامبر صلی الله علیه و اله از جانب مشرکان+۱ آیه
  • دلتنگ شدن پیامبر صلی الله علیه و اله از گفتار مشرکان+۱ آیه
  • بیاعتنایی به استهزای مشرکان و پایداری در دعوت خویش، وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • وجوب اعراض و بی اعتنایی از مشرکان استهزاگر، در اجرای رسالت+۱ آیه
  • وجوب تبلیغ و دعوت به اسلام به صورت اشکار و بدون هیچ خوف و تقیهای از جانب پیامبر صلی الله علیه و اله
واژه‌ها