اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ هِي‌َ راوَدَتنِي عَن نَفسِي وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِن أَهلِها إِن کان‌َ قَمِيصُه‌ُ قُدَّ مِن قُبُل‌ٍ فَصَدَقَت وَ هُوَ مِن‌َ الکاذِبِين‌َ «26» وَ إِن کان‌َ قَمِيصُه‌ُ قُدَّ مِن دُبُرٍ فَکَذَبَت وَ هُوَ مِن‌َ الصّادِقِين‌َ «27»
فرمود حضرت يوسف که زليخا مراوده ميکرد مرا از نفس من يعني او
جلد 11 - صفحه 181
اراده سوء داشت و شهادت داد شاهدي از خويشان زليخا اگر پيراهن يوسف از جلو پاره شده پس زليخا راست ميگويد و يوسف از دروغگويان است و اگر پيراهن او از پشت پاره شده پس زليخا دروغ ميگويد و يوسف از راستگويان است.
قال‌َ هِي‌َ راوَدَتنِي عَن نَفسِي اگر زليخا اينکه افتراء را بيوسف نبسته بود حضرت يوسف پرده زليخا را پاره نميکرد و او را رسوا نمينمود لکن براي رفع تهمت از خود ناچار شد حقيقت را اطهار کند وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِن أَهلِها بعضي گفتند آن شاهد طفلي بود در گهواره سه ماه بود متولد شده بود و پسر خواهر زليخا بود، و بنحو اعجاز بزبان آمد و شهادت داد و بعضي گفتند رجل حکيمي بود که با عزيز تکلم ميکرد و او پسر عم‌ّ زليخا بود و لکن چون در شهادت حضور و مشاهده لازم است و آن رجل حکيم که حاضر نبوده قضايا را مشاهده کند و بسته بود زليخا ابواب را و خلوت کرده بود خانه و بيوت را و از کجا آن حکيم ميدانست که اصلا پيراهن يوسف پاره شده تا از جلو و پشت آن خبر مي‌دهد و اگر بگويي همان موقع که در باز شد مشاهده کرد که از پيش و پشت آن هم خبر داشت و اينکه البته بنحو اعجاز بوده خداوند براي حفظ پيغمبر خود آن طفل را بزبان آورد نظير تکلم سنگ ريزه در کف مبارک حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و تکلم سوسمار و شهادت برسالت آن حضرت.
اشکال- اگر اينکه بنحو اعجاز بوده نفس شهادت بصدق يوسف کافي بود استدلال لازم نداشت.
جواب- بلي کافي بود لکن براي بيان اينکه عزيز بالحس مشاهده کند گفت إِن کان‌َ قَمِيصُه‌ُ قُدَّ مِن قُبُل‌ٍ که يوسف چون مشاهده کرد عزيز را از ترس پيراهن خود را پاره کرده فصدقت زليخا و هو يوسف من الکاذبين و اما إِن کان‌َ قَمِيصُه‌ُ قُدَّ مِن دُبُرٍ چون زليخا در عقب يوسف ميدويد و يخه يوسف را گرفته پيش ميکشيده و يوسف امتناع ميکرد پيراهن از عقب پاره شده فکذبت
جلد 11 - صفحه 182
زليخا دروغ ميگويد وَ هُوَ مِن‌َ الصّادِقِين‌َ و يوسف از راستگويان است، بعلاوه اگر شاهد رجل حکيم بود چون از اهل زليخا بود و گفتند پسر عم‌ّ او بوده همچه شهادتي را نميداد و لو حق را فهميده باشد بر فرض آنکه متدين بود و کذب از او صادر نميشده اصلا شهادت نميداد غير از عنايت حق و حفظ او چيزي نبوده.