آیه ۲۶ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۲۶ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۸

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَن نَّفْسِي وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ أَهْلِهَا إِن كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِن قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكَاذِبِينَ

(یوسف) گفت: «او مرا با اصرار به سوی خود دعوت کرد!» و در این هنگام، شاهدی از خانواده آن زن شهادت داد که: «اگر پیراهن او از پیش رو پاره شده، آن آن راست می‌گوید، و او از دروغگویان است.

معنی کلمات و عبارات
«شَهِدَ شَاهِدٌ»: گواهی، گواهی داد. داوری، داوری کرد. حاضری از حضّار گفت. «قَمِیص»: پیراهن. «قُبُلٍ»: جلو.
نزول
نکات آیه
۱- دفاع یوسف(ع) از خویش ، در برابر اتهام زلیخا «قال هى رودتنى عن نفسى» ۲- یوسف(ع) در نزد عزیز مصر ، تمناى نامشروع زلیخا و استنکاف خویش را فاش ساخت ، و خود را از هر گونه اراده سوئى مبرّا دانست. «قال هى رودتنى عن نفسى» ترکیبهایى نظیر «هى رودتنى» و «أنا قمت» - که مبتدا در معنا فاعل است و خبر آن فعل مى باشد - گاهى حاکى از تأکید است و گاهى دلالت بر حصر دارد. و از آن جا که یوسف(ع) در مقام رفع اتهام از خویش بود، معلوم مى شود او از جمله «هى رودتنى» معناى حصر را اراده کرده است. بنابراین «هى راودتنى» ; یعنى، او (زلیخا) از من درخواست کام جویى داشت و من چنین درخواستى نداشتم و استنکاف ورزیدم. ۳- لزوم دفاع از خویش در برابر اتهامهاى ناروا «قالت ما جزاء ... قال هى رودتنى عن نفسى» ۴- افشاى گناه دیگران در محدوده دفاع از خویش جایز است. «قال هى رودتنى عن نفسى» ۵- یوسف(ع) مراوده زلیخا و وصال خواهى او را تا زمان دفاع از خویش، پنهان کرده و فاش نساخته بود. «قالت ... قال هى رودتنى عن نفسى» ۶- طمأنینه و آرامش یوسف(ع) به هنگام دفاع از خویش «قال هى رودتنى عن نفسى» یوسف(ع) در بیان رفع اتهام از خویش ، در سخن خود (هى رودتنى عن نفسى) نه از ادات تأکید استفاده کرد و نه جمله خویش را با قسم و مانند آن بیان داشت. این کار نشان دهنده آرامش و اطمینان یوسف(ع) در آن عرصه سخت است. ۷- عزیز مصر در ماجراى یوسف(ع) و زلیخا ، پیشداورى نکرد و از تصمیم گیرى عجولانه خوددارى نمود. «قالت ... قال هى رودتنى عن نفسى و شهد شاهد من أهلها» ۸- مردى از خویشان زلیخا ، در ماجراى وى و یوسف(ع) دخالت کرد و میان آنان به داورى پرداخت. «و شهد شاهد من أهلها» ۹- داور ماجراى یوسف(ع)و زلیخا ، على رغم خویشى او با زلیخا ، بى طرفى کامل را رعایت کرد ، و قضاوتى بر حق ارائه نمود. «و شهد شاهد من أهلها إن کان قمیصه قُدّ من قُبل» ۱۰- داور ماجراى یوسف(ع) و زلیخا ، پیش از اظهار نظر خویش ، به پاره شدن پیراهن یوسف(ع) آگاه شد. «و شهد شاهد من أهلها إن کان قمیصه قُدّ» ۱۱- داور ماجراى یوسف(ع) و زلیخا، صداقت زلیخا و دروغ گویى یوسف(ع) را منوط به پاره شدن پیراهن یوسف(ع) از پیشِ رو دانست. «إن کان قمیصه قُدّ من قُبل فصدقت و هو من الکذبین» ۱۲- داور ماجراى یوسف و زلیخا ، به درستى داورى خویش و دلالت نحوه پارگى پیراهن بر کشف ماجرا ، اطمینان کامل داشت. «و شهد شاهد من أهلها إن کان قمیصه قُدّ من قُبل» مراد از شهادت در «شهد شاهد» اظهار نظر کردن، قضاوت کردن و ... است. تعبیر کردن از اینها به شهادت دادن - که دیدن و مشاهده کردن را مى طلبد - براى رساندن این معناست که آن شخص، آن چنان به صحت داورى و نظر خویش اطمینان داشت که گویا شاهد ماجرا بوده است.
تفسیر (۱۲)
روایات و احادیث

۱۳- «عن على بن الحسین(ع): ... قال یوسف و إله یعقوب ما أردت بأهلک سوء بل هى راودتنى عن نفسى فسل هذا الصبى ... و کان عندها من أهلها صبى زائر لهافانطق الله الصبى لفصل القضاء فقال:... انظر إلى قمیص یوسف... ; [منبع: علل الشرایع، ص ۴۸، ح ۱، ب ۴۱; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۱۴ ، ح۱۷.] از امام سجاد(ع) روایت شده است: ... یوسف گفت: به خداى یعقوب قسم! من قصد بد درباره همسر تو نداشتم. او مرا به خودش دعوت کرد، پس تو از این کودک بپرس - کودکى از بستگان آن زن نزد او بود که به دیدنش آمده بود - پس خدا آن کودک را براى قطع داورى به سخن درآورد و گفت: ... به پیراهن یوسف نگاه کن ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
  • جواز افشای گناه دیگری برای دفع اتّهام از خود
  • افشاگری یوسف(علیه السلام) از تمنّای نامشروع زلیخا از او+۲ آیه
  • افشای تصمیم زلیخا مبنی بر کامجویی و مراوده با یوسف(علیه السلام) از سوی حضرت+۱ آیه
  • تبریه یوسف(علیه السلام) نزد عزیز مصر، از قصد خیانت به همسر او+۱ آیه
  • گواهی فردی از خاندان زلیخا، عامل تبریه یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • تکذیب زلیخا از جانب داور ماجرای یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • استفاده از شاهد و کارشناس برای تشخیص مجرم، در نظام حقوقی مصر، در دوران یوسف(علیه السلام)+۵ آیه
  • جواز افشای گناه دیگری، برای دفع اتّهام از خود
  • جواز افشای گناه دیگری، برای دفع اتهام از خود
  • پاره بودن پیراهن از جلو یا پشت سر، راه تشخیص دروغگو از راستگو، به نظر شاهدی از خانواده زلیخا، در ماجرای یوسف(علیه السلام) و زلیخا+۲ آیه
  • اثبات دروغگویی زلیخا از سوی شاهدی از خانواده فرعون، در پی مشاهده پارگی پیراهن یوسف از پشت+۱ آیه
  • دفاع یوسف(علیه السلام) از ابروی خویشتن، در برابر اتّهام زلیخا+۲ آیه
  • جواز افشای گناه دیگران، در محدوده دفاع از ابرو
  • جواز افشای گناه دیگران، در محدوده دفاع از خویش
  • جواز دفاع از خویش، در برابر اتّهامات ناروا
  • دفاع یوسف(علیه السلام) در برابر اتّهامات و تلاش وی، برای تبریه خود+۳ آیه
  • طمانینه و ارامش یوسف(علیه السلام)، به هنگام دفاع از خویشتن
  • دفاع یوسف(علیه السلام) از ابروی خود، در برابر اتّهام زلیخا
  • ارزش و فضیلت راستگویی امری فطری و مورد پذیرش همگان+۱ آیه
  • زندانی کردن یوسف(علیه السلام) به فرمان عزیز مصر و اطرافیانش، به رغم پی بردن به راستگویی ان حضرت+۳ آیه
  • پاره شدن پیراهن یوسف(علیه السلام) از پشت سر، دلیل راستگویی وی، از دیدگاه داور ماجرای ان حضرت با زلیخا+۳ آیه
  • پی بردن عزیز مصر به صدق یوسف(علیه السلام)، با دیدن پارگی پشت پیراهن وی+۳ آیه
  • پذیرش راستگویی ادّعای یوسف(علیه السلام) از سوی عزیز مصر، و محکوم کردن زلیخا+۵ آیه
  • منوط دانستن راستگویی زلیخا از سوی شاهد ماجرای یوسف(علیه السلام) و زلیخا، به پاره شدن پیراهن یوسف(علیه السلام) از پیش رو+۲ آیه
  • رفع تهمت زلیخا به یوسف(علیه السلام)، با شهادت شاهدی از اهل عزیز مصر+۱ آیه
  • دروغگویی زلیخا، در مورد قصد تجاوز و مراوده یوسف(علیه السلام) با وی+۱ آیه
  • گواهی خویشاوند زلیخا، به صداقت او در اتّهامش به یوسف(علیه السلام)، در صورت پاره بودن پیراهن یوسف(علیه السلام)از جلو
  • گواهی خویشاوند زلیخا، به دروغ بودن ادّعای زلیخا در اتّهامش به یوسف(علیه السلام)، در صورت پاره بودن پیراهن یوسف(علیه السلام) از پشت+۱ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، افشاکننده راز و نیّت سوء زلیخا، در تمنّای نامشروع از وی+۲ آیه
  • بررسی ماجرای یوسف(علیه السلام) و زلیخا از سوی عزیز مصر و کشف بی گناهی یوسف(علیه السلام)با مشاهده پارگی پیراهن وی، از پشت+۱ آیه
  • عدم تصمیم گیری عجولانه عزیز مصر، در مورد ماجرای یوسف(علیه السلام) و زلیخا+۴ آیه
  • بیّنه ارایه شده از سوی داور ماجرای یوسف(علیه السلام)و زلیخا، برای عزیز مصر، کافی در تبریه و اثبات بی گناهی یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • قضاوت عزیز مصر، در مورد ماجرای یوسف(علیه السلام)و زلیخا+۴ آیه
  • دروغگویی، مورد نفرت و انکار همگانی و قبیح+۳ آیه
  • گواهی دادن کودک شاهد در ماجرای یوسف(علیه السلام)و زلیخا به صداقت و راستگویی ان حضرت+۱ آیه
  • گواهی دیگران به گناهکار بودن شخص، راهی جهت اثبات ان+۲ آیه
  • افشای گناهکاران برای دفع اتهام از خود، کاری روا+۴ آیه
  • گناه مراوده زلیخا با یوسف(علیه السلام) و پاره شدن پیراهن ان حضرت، به دست وی+۲ آیه
  • گناهکار دانسته شدن زلیخا، از جانب همسرش+۱ آیه
  • گواهیِ شاهدی از خویشان زلیخا به نفع یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • تهمت زلیخا به یوسف علیه السلام، پیامد مکر زنانه به وی+۳ آیه
  • تحقیق از چگونگی پاره شدن پیراهن یوسف علیه السلام، سخن شاهدی از خاندان زلیخا، برای اثبات راستگویی یوسف علیه السلام+۳ آیه
  • تبریه یوسف علیه السلام نزد عزیز مصر، از قصد خیانت و گناه نسبت به همسر او، با گواهی شاهدی از خاندان زلیخا+۲ آیه
  • دفاع یوسف علیه السلام از ابروی خود، در برابر اتهام زلیخا
  • زندانی کردن یوسف علیه السلام با فرمان عزیز مصر و اطرافیان وی، به رغم پی بردن به راستگویی ان حضرت+۳ آیه
  • پاره شدن پیراهن یوسف علیه السلام از پشت سر، دلیل راستگویی وی، از دیدگاه داور ماجرای ان حضرت با زلیخا+۳ آیه
  • پی بردن عزیز مصر به صدق یوسف علیه السلام، با دیدن پارگی پشت پیراهن وی+۳ آیه
  • گواهی شاهدی از خانواده زلیخا بر عفت یوسف علیه السلام+۵ آیه
  • گواهی به نفع یوسف علیه السلام، از طرف خویشاوندان زلیخا
  • سپری شدن دوران جوانی یوسف علیه السلام، در دربار و خانه عزیز مصر+۹ آیه
واژه‌ها