تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا کَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْکُلُ النَّاسُ وَ الْأَنْعامُ حَتَّى إِذا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَها وَ ازَّيَّنَتْ وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَيْها أَتاها أَمْرُنا لَيْلاً أَوْ نَهاراً فَجَعَلْناها حَصِيداً کَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَتَفَکَّرُونَ «24» وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ «25»
ترجمه
ترجمه- جز اين نيست که مثل زندگانى دنيا مانند آبى است که نازل نموديم آنرا از آسمان پس آميخت بآن رستنى زمين از آنچه ميخورند مردم و چهار پايان تا وقتى که گرفت زمين زيور خود را و زينت يافت و گمان بردند اهل آن که آنها قدرت دارندگانند بر آن آمد آنرا امر ما شبى يا روزى پس گردانيديم آنرا درويده مانند آنکه نبوده روز پيش اينچنين تفصيل ميدهيم آيتها را براى گروهى که تفکّر ميکنند
و خدا ميخواند بسوى سراى سلامت و هدايت ميکند کسيرا که ميخواهد بسوى راه راست..
تفسير
- خداوند تشبيه فرموده حال زندگانى چند روزه دنيا را در بى‌اعتبارى و سرعت زوال و فنا بحال سبزه و گياه و ساير نباتات زمين که در اثر باران خرّمى و صفا و طراوت و نضارت جالب توجّهى پيدا ميکند و مورد طمع و مظنّه تحصيل منافع و ثمرات براى صاحبانش ميشود و ناگهان در اثر باد سموم نيست و نابود ميگردد مانند آنکه سابقه وجود بهيچ وجه نداشته و چون منشأ پيدايش نباتات آب است بذکر آن از اجزاء مشبّه به اکتفا شده است و الّا تشبيه مرکّب است نه بسيط و معقول است نه محسوس و مراد از حصيد تشبيه به محصود است در زوال اثر آن از زمين و مراد به امس زمان نزديک است و مقصود از مثل آنستکه ارباب بصيرت و فکر و نظر نبايد بظاهر فريبنده دنياى موقت محدود بى‌اعتبار مغرور شوند و از تعمير سراى باقى آخرت براى سر گرمى بآن غفلت نمايند لذا در آيه دوّم فرموده خداوند دعوت مينمايد بسراى خود چون سلام از اسماء الهى است و دار سلامت و امن و بقاء آنجا است و مراد بهشت است چنانچه در معانى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده در تفسير اين آيه و راه راست که بهدايت و توفيق الهى براى کسانيکه در تحصيل آن مجاهدت مينمايند از اهل ايمان باز است راه بهشت است که بخواست خدا بآن
جلد 3 صفحه 15
فائز خواهند گرديد و بنابراين ممکن است ضمير مستتر در يشاء راجع بکلمه من باشد و محتمل است راجع به اللّه باشد و مفسّرين احتمال اخير را ذکر نموده‌اند و اللّه اعلم.