آیه ۲ سوره اسراء

سوره اسراء(الإسراء)، آیه ۲ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۸۲

وَآتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَاهُ هُدًى لِّبَنِي إِسْرَائِيلَ أَلَّا تَتَّخِذُوا مِن دُونِي وَكِيلًا

ما به موسی کتاب آسمانی دادیم؛ و آن را وسیله هدایت بنی اسرائیل ساختیم؛ (و گفتیم:) غیر ما را تکیه‌گاه خود قرار ندهید!

معنی کلمات و عبارات
«هُدیً»: هدایت. راهنما. «أَلاّ تَتَّخِذُوا»: فعلی پیش از آن محذوف است و تقدیر چنین است: قُلْنَا لَهُمْ لا تَتَّخِذُوا. در این صورت حرف (أَنْ) زائد است. یا این که به معنی (أَیْ) تفسیریّه است و تقدیر چنین می‌شود: أَیْ لا تَتَّخِذُوا. می‌توان حرف جرّ را نیز مقدّر دانست. بِألاّ تَتَّخِذُوا. «مِن دُونِی»: به غیر از من. به جای من.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- خداوند به «موسى(ع)» کتاب آسمانى (تورات) اعطا کرد تا بنى اسرائیل به وسیله آن هدایت شوند. «و ءاتینا موسى الکتب و جعلنه هدًى لبنى إسرءیل» ۲- بنى اسرائیل، مخاطبان اصلى دعوت موسى(ع) و هدایت آنان، مهم ترین هدف و وظیفه آن حضرت «و ءاتینا موسى الکتب و جعلنه هدًى لبنى إسرءیل» از مجموع آیات مربوط به حضرت موسى(ع) برمى آید که دعوت ایشان، دعوتى فراگیر بوده است و ذکر بنى اسرائیل در این آیه، مى تواند براى این باشد که آنان مخاطبان اصلى دعوت بودند. ۳- موسى(ع) از پیامبران داراى شریعت بود. «و ءاتینا موسى الکتب» اعطاى کتاب مستقل به موسى(ع) نشانگر تعالیمى جدید و شریعتى جدا از شریعتهاى سابق است و این حکایت از آن دارد که موسى(ع) داراى شریعت مستقل بوده است. ۴- وجود کتاب و رهنمودهاى مدون، در هدایت و تعالى انسانها داراى نقشى مهم و تعیین کننده است. «و ءاتینا موسى الکتب و جعلنه هدًى لبنى إسرءیل» «کتاب» در اصل به معناى صحیفه و حاوى نوشته هاست (مفردات راغب). یاد کرد از کتاب، براى هدایت، مى تواند گویاى نکته یاد شده باشد. ۵- توحید عملى و اتکال به خداى یگانه، اصلى ترین پیام تورات است. «و ءاتینا موسى الکتب ... ألاّتتخذوا من دونى وکیلاً» «أن» در «ألاّتتخذوا...» تفسیریه است و تفسیر و تبیین کننده مضامین و گفته هایى است که لفظ «الکتاب» (تورات) آنها را دربردارد و چون از میان مجموعه گفته ها و مضامین تورات تنها توحید مطرح شده است، مى تواند حاکى از اهمیت ویژه آن باشد. ۶- انسان موّحد و متکى به خداوند، انسانى هدایت یافته است. «و جعلنه هدًى ... ألاّتتخذوا من دونى وکیلاً» «أن» در «ألاّتتخذوا» براى تفسیر عبارت «جعلناه هدًى لبنى إسرائیل» است و توحید و عدم اتکا به غیر خدا را مظهر و مصداق هدایت معرفى مى کند. بنابراین موّحد، شخص هدایت یافته است. ۷- انسان، نیازمند به تکیه گاه و پشتیبان و خدا تنها تأمین کننده آن است. «ألاّتتخذوا من دونى وکیلاً» برداشت فوق با توجه به دو مسأله ذیل است: ۱- «التوکیل» در لغت به معناى اعتماد به غیر است و نایب گرفتن اوست (مفردات راغب). ۲- در آیه، نیاز انسان به تکیه گاه امرى مسلم شمرده شده و با نهى از اتکال به غیر خدا این حقیقت نشان داده شده است که تنها خداوند تأمین کننده آن نیاز است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
  • یاداوری ایمان و شرافت نیاکان بنیاسراییل برای انان، از سوی خداوند+۱ آیه
  • توحید، اصلیترین پیام اسمانی موسی(علیه السلام) به بنیاسراییل
  • تورات، کتاب هدایت برای بنیاسراییل+۸ آیه
  • توحید عملی و اتّکال به خدای یگانه، اصلیترین پیام تورات به بنیاسراییل
  • اتّکال به خدای یگانه، پیام اصلی تورات به بنیاسراییل
  • تورات، کتابی اسمانی از جانب خدا برای بنیاسراییل+۹ آیه
  • بنیاسراییل، از ذریه و نسل همراهان نوح(علیه السلام)در کشتی او+۱ آیه
  • استفاده تورات از عواطف خویشاوندی بنیاسراییل، جهت هدایت انان به توحید+۱ آیه
  • تورات، وسیلهای برای هدایت بنیاسراییل+۶ آیه
  • توحید عملی و اتّکال به خدای یگانه، از پیامهای اصلی تورات
  • توکّل بر خدا، از جمله تعالیم و اموزههای تورات
  • تورات، کتاب هدایت برای بنیاسراییل+۷ آیه
  • توحید عملی و اتّکال به خدای یگانه، پیام تورات به بنیاسراییل
  • هدایتگری برای تودههای مردم، از اوصاف تورات+۹ آیه
  • تورات، کتابی نازل شده و عطا شده به موسی(علیه السلام)از جانب خدا+۸ آیه
  • اعتماد و اتّکای به خدای یگانه، از پیامهای تورات
  • اتّکال به خدا، از پیامهای الهی تورات به بنیاسراییل
  • توکّل به خداوند در کارهای نیک، امری مهم و از دعوتهای مؤکّد الهی+۱ آیه
  • عطا شدن تورات به موسی(علیه السلام)، از جانب خدا+۷ آیه
  • استفاده تورات از عواطف خویشاوندی بنی اسراییل، جهت هدایت انان به توحید+۱ آیه
  • شرک ستیزی و دعوت به توحید، پیام اصلی تورات
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۷ آیه
  • عطاشدن تورات به موسی علیه السلام از سوی خدا+۹ آیه
  • توحید، در راس برنامهها و اهداف رسالت موسی علیه السلام
  • هدایت بنیاسراییل، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۲ آیه
  • بنیاسراییل، از نسل نوح و همراهانش+۱ آیه
  • بنیاسراییل از نسل مؤمنان همراه نوح در کشتی+۱ آیه
  • تورات، کتابی نازل شده برای هدایت مردم به سوی خدا+۳ آیه
  • اعطای تورات به موسی علیه السلام برای هدایت بنی اسراییل+۲ آیه
  • نایل شدن بنیاسراییل به هدایت، هدف از نزول تورات بر موسی علیه السلام+۲ آیه
  • پذیرفتن ولایت خدا از سوی بنیاسراییل، هدف از هدایت انان به وسیله موسی علیه السلام
  • تورات، وسیلهای برای هدایت بنیاسراییل+۶ آیه
واژه‌ها