سوره حجر(الحجر)، آیه ۹۰ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۶
كَمَا أَنزَلْنَا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ
(ما بر آنها عذابی میفرستیم) همان گونه که بر تجزیهگران (آیات الهی) فرستادیم!
معنی کلمات و عبارات
«کَمَا»: همان گونه که. همانند آنچه. تقدیر چنین است: أَنَا النَّذِیرُ الْمُبینُ عِقاباً أَوْ عَذاباً مِّثْلَ مَا. «أَنزَلْنَا»: نازل کردیم. مراد این است که خدا نازل کرده است و انگار ما فرمانبرداران خدا فرمان شاهنشاه واقعی را اعلام میکنیم. «الْمُقْتَسِمِینَ»: بخشکنندگان. کسانی که به تجزیه و تقسیم و تبعیض احکام الهی دست میزدند و قسمتی را میپذیرفتند که به سود آنان بود و بقیّه را پشت سر می افکندند که با خواست ایشان موافق و هماهنگ نبود. یا این که این واژه به معنی مُفْتِرین است. یعنی: کسانی که قرآن را دروغ و بهتان و ساخته و پرداخته انسان میدانستند.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- التقاطیون و تجزیه کنندگان قرآن در صدر اسلام، دچار عذاب الهى شدند. «کما أنزلنا على المقتسمین»
برداشت فوق مبتنى بر این نکته است که لفظ عذاب در جمله «أنا النذیر...» در آیه قبل، در تقدیر باشد و مفعول فعل «أنزلنا» ضمیر محذوفى باشد که به عذاب بر مى گردد. بنابراین معناى آیه چنین مى شود: همان گونه که عذاب را بر «مقتسمین» نازل کردیم. گفتنى است «المقتسم» به معناى کسى است که چیزى را به چند جزء تقسیم کند و مراد از آن - به قرینه آیه بعد (الذین جعلوا القرءان عضین) - تجزیه کنندگان قرآن هستند که برخى از معارف آن را پذیرفته و برخى را انکار کردند.
۲- پیدایش گروهى التقاطى و تجزیه کننده قرآن، پس از نزول قرآن و ظهور اسلام «کما أنزلنا على المقتسمین»
۳- اهل کتاب نیز چون مسلمانان، مخاطب قرآن هستند. «و لقد ءاتینک ... و القرءان العظیم ... کما أنزلنا على المقتسمین»
برداشت فوق بر این احتمال است که مفعول «أنزلنا» ضمیرى باشد که به قرآن باز مى گردد و مراد از «المقتسمین» طبق مفاد برخى شأن نزولها، یهود و نصارا باشد (روح المعانى).
۴- التقاط در دین (پذیرش قسمتى از دین و انکار برخى دیگر) گناهى بزرگ و زمینه ساز نزول عذاب الهى است. «کما أنزلنا على المقتسمین»
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
۵- «عن إبن عباس سأل رجل رسول الله(ص) قال: أرأیت قول الله: «کما أنزلنا على المقتسمین» قال: الیهود و النصارى ...; [منبع: الدرالمنثور، ج ۵، ص ۹۸.] از ابن عباس روایت شده است که مردى از رسول خدا(ص) سؤال کرد و گفت: نظر شما درباره سخن خداوند «کما أنزلنا على المقتسمین» چیست؟ حضرت فرمود: [مقصود از مقتسمین] یهود و نصاراست».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
مسیحیانآثار تکذیب بخشی از دینآثار قبول بخشی از دینتجزیه کنندگان قرآن در صدراسلامعذاب تجزیه کنندگان قرآنمراد از مقتسمینقرآن و اهل کتابتجزیه کنندگان قرآنیهودمخاطبان قرآنزمینه عذابآسیب شناسی دینیگناهان کبیرهاهل عذابتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- هشدار خداوند به حسابرسی از اعمال تجزیهکنندگان قران+۳ آیه
- حسابرسی تمامی اعمال تجزیهکنندگان قران، در قیامت+۳ آیه
- سوگند خدا به پروردگار محمّد(صلی الله علیه واله)، جهت بیان قطعیّت حسابرسی از کافران و تجزیهگران قران+۳ آیه
- سوگند مؤکّد خداوند به ربوبیّت خویش، بر بازپرسی از تمامی کافران و تجزیه کنندگان قران+۱ آیه
- گرفتاری تجزیه کنندگان قران، به عذاب الهی+۴ آیه
- تجزیه قران (نامیدن هر قسمتی از ان به اوصافی ناپسند مانند سحر، شعر، اساطیر الاوّلین و...) از سوی مشرکان مکّه+۲ آیه
- تجزیه و تبعیض (ایمان به بخشی و کفر به بخش دیگر) قران، از سوی اهل کتاب+۱ آیه
- تجزیه کنندگان قران، در زمره استهزاگران+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور اعراض از تجزیه کنندگان قران+۲ آیه
- خداوند، حفظ کننده پیامبر(صلی الله علیه واله) از شرّ مشرکان استهزا کننده و تجزیه کنندگان قران+۳ آیه
- رفتار استهزاامیز تجزیه کنندگان قران، موجب ناراحتی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- خداوند، دلداری دهنده پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر رفتار استهزاامیز تجزیه کنندگان قران+۲ آیه
- نزول عذاب بر تجزیه کنندگان قران (متّصف کردن به سحر و شعر و...)+۲ آیه
- سوگند خداوند، مبنی بر حسابرسی تجزیه کنندگان قران در قیامت+۳ آیه
- تقسیم کردن قران و دسته دسته کردن ان و انکار هر دسته با تهمت و افترا، از جانب کافران قریش+۱ آیه
- اتّهام کهانت به قران، از سوی مشرکان+۴ آیه
- التقاط نصارا در دین، با پذیرش قسمتی از ان و انکار قسمتی دیگر+۱ آیه
- برخورد التقاطی برخی نصارا با قران و معارف ان+۱ آیه
- التقاط یهود، با ایمان به بعضی از اموزههای قران و کفر به بعضی دیگر+۱ آیه
- حسابرسی خداوند، از اعمال یهود، در قیامت+۳ آیه
- برخورد التقاط گونه یهود، به قران پس از نزول ان+۱ آیه