سوره حج(الحج)، آیه ۷۵ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۴۱
اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلاَئِكَةِ رُسُلاً وَ مِنَ النَّاسِ إِنَ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ
خداوند از فرشتگان رسولانی برمیگزیند، و همچنین از مردم؛ خداوند شنوا و بیناست!
معنی کلمات و عبارات
«یَصْطَفِی»: برمیگزیند. «مِنَ الْمَلآئِکَةِ رُسُلاً»: انتخاب فرشتگان برای ابلاغ وحی به پیغمبران و کارهای دیگر جز آن است (نگا: فاطر / انعام / ).
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - پیامبران، انسان هایى برگزیده از جانب خداوند «اللّه یصطفى ... و من الناس»
«إصطفا» (مصدر «یصطفى») به معناى انتخاب کردن و برگزیدن و «ملائکة» (جمع «ملک» یا «ملئک») به معناى فرشتگان است. مقصود این که خداوند براى هدایت و راهنمایى انسان ها، از میان آنان و فرشتگان افرادى را انتخاب مى کند تا فرشتگان، وحى را از خدا دریافت کنند و به پیامبران برسانند و پیامبران نیز آن را از فرشتگان بگیرند و به مردم ابلاغ کنند.
۲ - پیامبران، شخصیت هایى ناب، خالص و شایسته، پیش از احراز مقام نبوت اللّه یصطفى ... و من الناس «إصطفا» (مصدر «یصطفى») مشتق از «صفوة» است. و «صفوة» به معناى ناب و خالص مى باشد. بنابراین معناى «اللّه یصطفى...» چنین است: «خدا از میان فرشتگان و انسان ها، افرادى ناب، خالص و شایسته را براى رسالت خویش برمى گزیند.
۳ - تفاوت درجات و لیاقت فرشتگان در احراز مناصب الهى «اللّه یصطفى من الملئکة رسولاً»
۴ - لزوم ملاک قرار دادن لیاقت و صلاحیت افراد در اعطاى مناصب و مسؤولیت هاى اجتماعى به آنان «اللّه یصطفى من الملئکة رسولاً و من الناس»
۵ - دریافت وحى توسط فرشتگان از خداوند و ابلاغ آن به پیامبران «اللّه یصطفى من الملئکة رسولاً و من الناس»
۶ - خدا، حامى و پشتیبان پیامبران «اللّه یصطفى ... إنّ اللّه سمیع بصیر»
متعلق «سمیع» و «بصیر» حذف شده و تقدیر آن چنین است: «إنّ اللّه سمیع أقوالهم و بصیر بأعمالهم; خدا سخن مردم را مى شنود و کردار آنان را مى بیند». جمله یاد شده متضمن اعلام حمایت و پشتیبانى خدا از پیامبر(ص) و تهدید همه کسانى است که با آن حضرت به مخالفت برمى خاستند.
۷ - اعلام حمایت و پشتیبانى همه جانبه خداوند از پیامبر(ص) «اللّه یصطفى ... إنّ اللّه سمیع بصیر»
۸ - خدا، سمیع (شنوا) و بصیر (بینا) است. «إنّ اللّه سمیع بصیر»
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
۹ - «عن أبى ذر (رحمة اللّه علیه) قال: قال رسول اللّه(ص)... النبیّون مأة ألف و أربعة و عشرون ألف نبىّ، قلت: کم المرسلون منهم؟ قال ثلاثمأئة و ثلاثة عشر...; ابوذر - رحمة اللّه علیه - گوید: رسول خدا(ص) فرمود: ...پیامبران ۱۲۴ هزار نفراند. گفتم: چند نفر از آنان رسول بودند؟ فرمود: ۳۱۳ نفر...». [منبع: تفسیر برهان، ج ۳، ص ۱۰۴، ح ۳; تفسیر برهان، ج ۴، ص ۴۵۲، ح ۴.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تعداد رسولان خداانبیا قبل از نبوتتعداد انبیاشرایط اعطای مسؤولیتنقش لیاقتمراتب ملائکهنقش صلاحیتهانقش ملائکه وحیملاک گزینشحامی انبیابرگزیدگی انبیاوحی به انبیابصیرحامی محمدحمایتهای خدافضایل انبیاسمیع
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- پیامبران، شخصیتهایی خالص و شایسته، پیش از احراز مقام نبوّت+۲ آیه
- برگزیدگی پیامبران از میان انسانها ازسوی خداوند+۶ آیه
- انتخابشدن انبیا از میان افراد بشر+۲ آیه
- هم جنسبودن پیامبران با فرستاده شدگان بهسوی انان+۱ آیه
- انبیا، شخصیّتهایی خالص و شایسته، پیش از احراز مقام نبوّت+۴ آیه
- انبیا، انسانهایی برگزیده و ممتاز+۱ آیه
- گزینش انبیا، تنها از جانب خداوند+۱ آیه
- برگزیده شدن برخی ملایکه، از سوی خداوند برای انجام دادن رسالت الهی
- بصیر / اسماوصفات
- اخلاص رسولان الهی در ابلاغ رسالت+۲ آیه
- رسالت انبیا، مقامی برگزیده از سوی خدا+۶ آیه
- رسالت انبیا، پرتوی از عزّت خداوند+۲ آیه
- رسالت پیامبران، در پرتو قدرت خداوند+۲ آیه
- سمیع / اسماوصفات+۱ آیه
- برخورداری انبیای الهی از عصمت، مایه مصونیّت وحی و کتب الهی از هرگونه تحریف+۴ آیه
- عصمت انبیای الهی از خطا در دریافت و ابلاغ وحی و از گناهان+۷ آیه
- فرشتگان، مصون از خطا و معصوم از گناه و نافرمانی+۶ آیه
- علم و اگاهی خداوند به اینده فرشتگان+۳ آیه
- رسالتها و ابلاغهای پیامبران، در احاطه علم خداوند+۲ آیه
- ملایکه در تمام جهات، تحت مراقبت و سیطره علم خداوند+۴ آیه
- برگزیدگی، از موجبات مدح و ستایش الهی+۳ آیه
- خداوند، دارای رسولانی از میان فرشتگان
- فرشتگان، دارای رسالت الهی+۳ آیه
- فرشتگان، مصون از خطا و معصوم از گناه+۷ آیه
- ملایکه، واسطه ابلاغ وحی الهی به پیامبران+۳ آیه