سوره حشر(الحشر)، آیه ۱۲ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۴۷
لَئِنْ أُخْرِجُوا لَا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَلَئِن قُوتِلُوا لَا يَنصُرُونَهُمْ وَلَئِن نَّصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ
اگر آنها را بیرون کنند با آنان بیرون نمیروند، و اگر با آنها پیکار شود یاریشان نخواهند کرد، و اگر یاریشان کنند پشت به میدان کرده فرار میکنند؛ سپس کسی آنان را یاری نمیکند!
معنی کلمات و عبارات
«لَئِن نَّصَرُوهُمْ ...»: اگر هم فرضاً کمک کنند و یاری دهند. «ثُمَّ لا یُنصَرُونَ»: دیگر، منافقان روی یاری و پیروزی نخواهند دید و خدا آنان را نابود میگرداند (نگا: المختصر). از آن به بعد چنین یهودیانی یاری و کمک نخواهند شد (نگا: صفوه التفاسیر).
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - خبر دادن خداوند، به همگام نشدن منافقان با یهود بنى نضیر در مسیر تبعید آنان «لئن أُخرجوا لایخرجون معهم»
۲ - خبر دادن خداوند، از پایبند نبودن منافقان به تعهّد خویش، در یارى بنى نضیر به هنگام جنگ «و لئن قوتلوا لاینصرونهم»
۳ - موضع مسلمانان در مقطع غزوه بنى نضیر، موضعى برتر نسبت به یهود «لئن أُخرجتم ... و إن قوتلتم ... لئن أُخرجوا ... و لئن قوتلوا»
در این آیات، همواره از موضع آسیب پذیر یهود، سخن به میان آمده است; زیرا مسأله اخراج و جنگ نه از سوى ایشان بلکه علیه آنان یاد شده است. پس معلوم مى شود که آنها در موضعى نبوده اند که بخواهند اقدام به جنگ کنند.
۴ - حضور منافقان در جبهه کافران، حضورى ناپایدار و بى خاصیت است. «و لئن نصروهم لیولّنّ الأدبر»
۵ - تقویت روحیه مسلمانان از سوى خداوند، با ترسیم شخصیت پوچ، ناپایدار و بى خاصیت منافقان «و اللّه یشهد إنّهم لکذبون ... و لئن نصروهم لیولّنّ الأدبر ثمّ لاینصرون»
۶ - خبردادن خداوند، از شکست حتمى یهود و برخوردار نشدن آنان از هیچ امداد «ثمّ لاینصرون»
۷ - ترسیم شرایط امیدبخش آینده، براى مسلمانان مدینه از سوى خداوند «و اللّه یشهد إنّهم لکذبون ... لیولّنّ الأدبر ثمّ لاینصرون»
لحن آیه شریفه، نویدبخش مؤمنان، در مقابله با توطئه هاى یهود و منافقان است.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بشارت به مسلمانان مدینهبی یاوری بنی نضیرتقویت روحیه مسلمانانعهدشکنی با بنی نضیرمسلمانان در غزوه بنی نضیرناپایداری منافقانپیشگویی شکست بنی نضیرجنگ با بنی نضیرمنافقان مدینه و بنی نضیرقصه غزوه بنی نضیرعهدشکنی منافقان مدینهنقش منافقانتبعید بنی نضیرپیشگوییهای قرآنبشارتهای خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- ادّعای دروغ منافقان در امداد رسانی به اهلکتاب+۱ آیه
- وعده دروغین منافقان به یاری و امداد اهلکتاب+۱ آیه
- وعده دروغ منافقان به بنینضیر درباره کمک به انان در جنگ با مسلمانان+۱ آیه
- بیثمر بودن یاری منافقان به اهلکتاب+۱ آیه
- وعده دروغ منافقان به کافران درباره امداد به انان در جنگ+۱ آیه
- یهود بنینضیر، محروم از امدادهای وعده داده شده از سوی منافقان+۱ آیه
- وعده دروغین امداد به اهلکتاب ازسوی منافقان+۱ آیه
- پیشگویی خداوند از عدم همکاری منافقان با کافران اهلکتاب بهرغم تصریح انان به کمک و همکاری+۱ آیه
- خبر دادن خداوند، به همگام نشدن منافقان با اهلکتاب در مسیر تبعید انان+۱ آیه
- اعتماد کافران اهلکتاب به منافقان، باعث شکست انان درصورت جنگ با مسلمانان+۱ آیه
- اتّحاد ظاهری منافقان با کافران اهلکتاب بر ضدّ مسلمانان+۱ آیه
- منافقان، مردمی ظالم و ستم پیشه+۲ آیه
- قسم خداوند، برای اعلام قطعی دروغگویی منافقان در سوگندشان نزد اهل کتاب، برای همراهی با انان در جنگ، علیه دشمنان شان (مسلمانان)+۱ آیه
- پاسخگویی خداوند، در برابر تلاشهای دشمنان برای تضعیف روحیّه مسلمانان، مایه تقویت انان+۳ آیه
- ادّعای دروغین منافقان، مبنی بر امداد به کافران اهل کتاب+۱ آیه
- ادّعای دروغین منافقان، مبنی بر امدادرسانی به کافران اهلکتاب+۱ آیه
- اطمینانبخشی خداوند به اهل ایمان، در وفا نکردن منافقان به پیمان خویش با دشمنان انان+۱ آیه
- پیشگویی خداوند از عدم همکاری منافقان با کافران اهلکتاب، به رغم وعده همکاری با انان+۱ آیه
- حضور منافقان در جبهه کافران، حضوری ناپایدار و بیاثر+۱ آیه
- پیشگویی قران، از اینده روابط منافقان با کافران+۳ آیه
- همسویی منافقان و یهود عصر بعثت، در گرایشها و موضعگیریهای خویش در برابر پیامبر صلی الله علیه و اله و اسلام+۳ آیه
- هشدار الهی به کافران، در دل بستن به وعدههای دروغین منافقان+۲ آیه
- تشبیه منافقان در وعدههای دروغین خود، به شیطان و وعدههای او+۲ آیه
- وعده دروغ منافقان به کافران، درباره امداد به انان در جنگ+۱ آیه
- سرباز زدن از حضور در صحنه پیکار با دشمنان دین و دفاع از کیان اسلام، از نشانههای نفاق+۱ آیه
- پیشگویی خداوند از تخلّف منافقان، در وعدههای خود با اهلکتاب+۱ آیه
- وعده دروغین منافقان، مبنی بر امداد به یهود (بنی نضیر)+۱ آیه
- هم سویی یهود با منافقان، در گرایشها و موضعگیریهای خویش، در برابر پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه