آیه ۱۷ سوره الرحمن

سوره الرحمن، آیه ۱۷ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۲

معنی کلمات و عبارات
«رَبُّ»: خبر مبتدای محذوف است: هُوَ رَبُّ. «الْمَشْرِقَیْنِ ... الْمَغْرِبَیْنِ»: مراد از دو مشرق و دو مغرب، خاور خورشید و ماه، و باختر خورشید و ماه، و یا این که تنها اشاره به خورشید است که با توجه به حداکثر میل شمالی آفتاب، و میل جنوبی آن، خورشید دو مشرق و دو مغرب عمده دارد. اما باید دانست که خورشید و ماه، و بطور کلی خورشیدها و ماههای متعدد جهان هستی، هر روز از نقطه‌ای طلوع و در نقطه‌ای غروب می‌کنند، و به تعداد روزهای سال، مشرق و مغرب دارند، پس چه بسا مراد از تثنیه مشرق و مغرب، جمع باشد. چرا که در سوره‌های دیگر قرآن مشارق و مغارب آمده است (نگا: اعراف / معارج / ).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - خداوند، تدبیرگر و طرّاح دو مشرق و دو مغرب براى خورشید «ربّ المشرقین و ربّ المغربین» همان طور که مفسران گفته اند، مراد از «مشرقین» مشرق خورشید در آغاز تابستان و آغاز زمستان است زیرا; نقطه طلوع خورشید هر چند در هر روز تفاوت پیدا مى کند; اما این تفاوت به صورت تدریجى میان دو نقطه اصلى است که یک نقطه آن در آغاز تابستان قرار دارد و نقطه دیگر آن در آغاز زمستان مى باشد و مغرب بر منوال مشرق است. ۲ - نقش اساسى نقطه طلوع و غروب خورشید، در پیدایش فصول و تأمین نیازهاى بشر * «ربّ المشرقین و ربّ المغربین» با توجه به این که پیدایش فصول هم زمان با تغییر میل خورشید در طلوع و غروب صورت مى گیرد احتمال مى رود یاد کرد «مشرقین و مغربین»، اشاره به پیامدهاى مهم آن (پیدایش فصول) داشته باشد که بشر از این رهگذر، به امکانات زندگى دست مى یابد. ۳ - وجود نظم و برنامه در طلوع و غروب خورشید، نشانى از پروردگار جهان «ربّ المشرقین و ربّ المغربین» ۴ - خداوند، تدبیرگر مشرق و مغربى خاص، براى هر یک از ماه و خورشید «ربّ المشرقین و ربّ المغربین» برداشت یاد شده بنابراین نکته است که تثنیه آمدن «المشرقین» و «المغربین»، از این جهت باشد که یک مشرق و مغرب براى خورشید و مشرق و مغربى دیگر براى ماه تدبیر شده است.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۵ - «عن الأصبغ بن نباتة، قال: خطبنا أمیرالمؤمنین ... و أمّا قوله: «ربّ المشرقین و ربّ المغربین» فإنّ مشرق الشتاء على حدّه و مشرق الصیف على حدّه; [منبع: احتجاج طبرسى، ج ۱، ص ۳۸۶; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۱۹۰.] اصبغ بن نباته مى گوید: امیرالمؤمنین(ع) در خطبه اى فرمود: ...اما قول خدا «ربّ المشرقین و ربّ المغربین» (و در کلام خود دو مشرق و دو مغرب آورده) براى این است که مشرق زمستان، در محدوده خود و مشرق تابستان در محدوده [دیگر ]است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • تفاوت مشرق تابستان با مشرق زمستان+۱ آیه
  • تفاوت مغرب در تابستان، با مغرب در زمستان
  • خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۵ آیه
  • تفاوت مشرق زمستان، با مشرق تابستان+۱ آیه
  • تفاوت مغرب در زمستان، با مغرب در تابستان
  • اهمّیّت تعدّد مشرق و مغرب، و تفاوت فصول سال در زندگی
  • تغییر و تفاوت مغرب و مشرق در فصول مختلف سال، نمودی از ربوبیّت الهی
  • طلوع منظّم خورشید، جلوه ای از ربوبیّت خدا+۳ آیه
  • نقش طلوع و غروب خورشید در زندگی جنّیان+۲ آیه
  • طلوع خورشید از نعمتهای الهی بر جنیّان و انسانها+۱ آیه
  • طلوع و غروب خورشید، جلوه ای از ربوبیّت الهی+۳ آیه
  • غروب خورشید، از نعمتهای درخور شکر و غیر قابل تکذیب برای جنّیان و انسانها+۱ آیه
  • غروب خورشید، نشیت گرفته از ربوبیّت الهی+۴ آیه
  • خداوند، خواهان توجّه جنّ و انس به نقش مهم نقطه طلوع و غروب خورشید در زندگی انان+۱ آیه
  • خداوند، تدبیرگر مشرق و مغربی خاص، برای هر یک از ماه و خورشید
  • خداوند، تدبیرگر مشرق و مغربی خاص، برای هر یک از ماه و خورشید
  • خداوند، تدبیرکننده مشرق، در تابستان و زمستان، برای خورشید
  • اهمّیّت تعدّد مشرق در زندگی انسانها+۲ آیه
  • ربوبیّت خداوند، نسبت به مشرق و مغرب+۵ آیه
  • خداوند، پروردگار و مربّی مشارق عالم+۳ آیه
  • خداوند، تدبیرکننده مشرق خاص، برای هر یک از ماه و خورشید
  • تفاوت مشرق تابستان با مشرق زمستان+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند نسبت به مشرق تابستان و مشرق زمستان
  • خداوند، تدبیرکننده مشرق و مغربی خاصّ، برای ماه و خورشید
  • خداوند، تدبیرکننده دو مشرق و دو مغرب (در تابستان و زمستان) برای خورشید رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ
  • اهمّیّت تعدّد مغرب، در زندگی انسانها+۱ آیه
  • خداوند، پروردگار و مدبّر مغارب عالم+۴ آیه
  • خداوند، تدبیرکننده مغرب خاصّ، برای هر یک از ماه و خورشید
  • تفاوت مغرب خورشید، در ایّام فصول چهارگانه+۱ آیه
  • مغرب و مشرق برای خورشید و ماه، از نعمتهای غیرقابل انکار الهی+۱ آیه
  • توبیخ تکذیبگران، به جهت نادیده انگاشتن ظهور نعمتهای خدا در طلوع و غروب خورشید+۱ آیه
  • نظام گردشی خورشید، در جهت تامین نیازهای بشر و نعمت غیر قابل انکار الهی+۲ آیه
  • طلوع و غروب خورشید، از نعمتهای غیر قابل تکذیب خداوند+۱ آیه
واژه‌ها