سوره روم(الروم)، آیه ۶ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۵
وَعْدَ اللَّهِ لاَ يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ لٰكِنَ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَعْلَمُونَ
این وعدهای است که خدا کرده؛ و خداوند هرگز از وعدهاش تخلّف نمیکند؛ ولی بیشتر مردم نمیدانند!
معنی کلمات و عبارات
«وَعْدَاللهِ»: واژه (وَعْدَ) مفعول مطلق تأکیدی فعل محذوفی است و تقدیر چنین است: وَعَداللهُ ذلِکَ وَعْداً. مصدر به فاعل خود اضافه شده است. «أَکْثَرَ النَّاسِ»: مراد کافران و مشرکان و منافقانند که چون خدا را به درستی نشناختهاند، به وعدههای الهی باور ندارند.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - تقویت جبهه رومیان و چیره ساختن آنان بر ایرانیان، وعده تخلف ناپذیر خداوند به مؤمنان عصر بعثت «سیغلبون ... وعد اللّه لایخلف اللّه وعده»
«وعد اللّه» مفعول مطلق فعل محذوف است و نویدهاى خداوند - در آیات قبل - را تأکید مى کند.
۲ - وعده هاى خداوند، قطعى و تخلف ناپذیر است. «لایخلف اللّه وعده»
۳ - اکثر انسان ها، در وفاى خداوند به وعده هاى خویش، گرفتار تردیدند. «لایخلف اللّه وعده و لکنّ أکثر الناس لایعلمون»
برداشت بالا، بر این اساس است که به قرینه جمله «لایخلف اللّه وعده» مفعولِ محذوفِ «لایعلمون» همان قطعى بودن وعده هاى خداوند باشد.
۴ - اکثر مردم، از دانش و آگاهى و شناخت حقایق بى بهره اند. «و لکنّ أکثر الناس لایعلمون»
براى فعل «لایعلمون» مفعول خاصى آورده نشده است، این احتمال وجود دارد که مراد، نفى علم و آگاهى به صورت کلى باشد; یعنى، بیشتر مردم، اهل علم و دانش نیستند.
۵ - استفاده قرآن کریم از تحولات و حوادث مهم، به منظور جلب نظر مردم به سوى خداوند «غلبت الروم ... للّه الأمر من قبل ... بنصر اللّه ینصر من یشاء ... وعد اللّه لایخلف اللّه وعده»
پرداختن به حادثه اى تاریخى، مانند جنگ رومیان و ایرانیان - که خارج از قلمروِ حیاتِ جمعىِ مسلمانان بوده - اگر چه مى تواند به خاطر نگرانى مؤمنان عصر بعثت از شکست معتقدان به کتاب آسمانى (رومیان) باشد، اما تأکید بر خدایى بودن حوادث در آن ماجرا (للّه الأمر... و بنصر اللّه...) مشعر به نکته بالا است.
۶ - تردید در تحقق وعده هاى خداوند، برخاسته از جهل و نادانى است. «لایخلف اللّه وعده و لکنّ أکثر الناس لایعلمون»
۷ - اکثر مردم عصر بعثت، در پیروزى رومیان حتى در صورت وعده خداوند به یارى آنان، دچار تردید بودند. «وعد اللّه ... و لکنّ أکثر الناس لایعلمون»
حرف «ال» در «الناس» براى عهد است و - به قرینه آیات بعد که ویژگى هاى اقتصادى قریش را بیان مى کند - به مکیان عصر بعثت اشاره دارد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
شک اکثریتشک در وعده های خداشکست ایرانیانمؤمنان صدراسلامامداد به رومیاناکثریت مردم صدراسلامزمینه گرایش به خداپیروزی رومیانآثار مطالعه تاریخجهل اکثریتپیروزی مؤمنانحتمیت وعده های خداآثار جهلوعده های خداروش هدایت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
- غفلت اکثریّت مردم از اخرت+۱ آیه
- اگاهی اقلّیّتی از مردم، به تحقّق وعده الهی در یاریرسانی به هر کس طبق مشیّت خود+۱ آیه
- اقلّیّتی از مردم، اگاه به حقّانیّت و تحقّق وعدههای الهی+۲ آیه
- اقلّیّتی از مردم، اگاه به باطن زندگانی دنیایی و امر اخرت+۱ آیه
- سطحینگری اکثریّت انسانها+۱ آیه
- غفلت و بیخبری اکثریّت انسانها از اخرت+۱ آیه
- نااگاهی اکثریّت انسانهای عصر بعثت از تحقّق وعده خداوند مبنی بر پیروزی رومیان بر ایرانیان+۲ آیه
- نااگاهی بیشتر انسانها از حقّانیّت و تحقّق وعدههای خداوند+۲ آیه
- تقویت جبهه رومیان و چیره شدن انان بر ایرانیان، وعده تخلّفناپذیر الهی به مؤمنان عصر بعثت+۲ آیه
- تردید در تحقّق وعدههای خداوند، برخاسته از جهل و نادانی
- جهل اکثر انسانها به تحقّق وعدههای الهی+۱ آیه
- جهل به واقعیّت دنیا، زمینهساز حسگرایی و غفلت از اخرت+۱ آیه
- شناخت و اگاهی اکثریّت مردم، محدود به مظاهر ناچیزی از زندگی دنیا+۱ آیه
- امداد الهی، زمینه ساز پیروزی رومیان بر ایران+۳ آیه
- تردید کفّار مکّه در محقّق شدن وعده پیروزی روم بر ایران+۱ آیه
- تردید کافران مکّه بر محقّق شدن پیروزی روم بر ایران، برخاسته از جهل و نادانی انها
- وعده تخلّف ناپذیر خداوند به مؤمنان عصر بعثت نسبت به پیروزی روم بر ایران+۲ آیه
- برخورداری رومیان از امداد و نصرت الهی، زمینه ساز پیروزی بر ایران+۳ آیه
- ژرف نگری در شناخت اخرت، مانع غفلت از یاد ان+۲ آیه
- ژرف نگری در شناخت اخرت، مانع غفلت از یاد ان+۲ آیه
- دنیاطلبی و انتخاب دنیا در برابر اخرت، از موانع شناخت و ادراک+۲ آیه
- علم و اگاهی اقلّیّتی از مردم، به حقّانیّت و تحقّق وعده های الهی+۳ آیه
- اگاهی اقلّیّتی از مردم به باطن زندگی دنیایی و امر اخرت+۱ آیه
- علم و اگاهی اقلیّتی از مردم، به حقّانیّت و تحقّق وعده های الهی+۳ آیه
- غفلت و بی توجّهی اکثر انسانها، از جهان اخرت+۱ آیه
- حکم عقلِ عملی، به قبحِ خلف وعده+۸ آیه
- حکم عقل، به قبح خُلف وعده+۸ آیه
- تخلّف نکردن خدا، از وعدههای خویش+۶ آیه
- حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۸ آیه
- اعتقاد اندکی از مردم به حقانیت وعدههای خداوند+۳ آیه
- تحقق وعدههای الهی، به رغم تردید اکثر مردم در ان
- اگاهی اقلیتی از مردم به تحقق وعدههای الهی، در یاری رسانی او طبق مشیت خود+۱ آیه
- مقام الوهیت خداوند، مقتضی تخلف ناپذیری وعدههای او+۸ آیه
- تردید در تحقق وعدههای خدا، برخاسته از جهل و نادانی+۲ آیه