سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۲۱ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۰
أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَابًا مِّن قَبْلِهِ فَهُم بِهِ مُسْتَمْسِكُونَ
یا اینکه ما کتابی پیش از این به آنان دادهایم و آنها به آن تمسّک میجویند؟!
معنی کلمات و عبارات
«أَمْ»: ما بعد خود را عطف بر (أَشَهِدُوا خَلْقَهُمْ) میسازد. «قَبْلِهِ»: پیش از قرآن.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - اعتقاد به دختر بودن و الوهیت فرشتگان، سخنى گزاف و غیر مستند به کتاب هاى آسمانى «و جعلوا له من عباده جزءًا ... أم ءاتینهم کتبًا من قبله فهم به مستمسکون»
۲ - شرک، فاقد پشتوانه عقلى و نقلى است. «ما لهم بذلک من علم ... أم ءاتینهم کتبًا»
۳ - کتاب هاى آسمانى، معیارى براى سنجش باورها و تفکیک عقاید درست از نادرست «أم ءاتینهم کتبًا من قبله فهم به مستمسکون»
خداوند براى تخطئه اعتقاد مشرکان به الوهیت فرشتگان، این نکته را متذکر مى شود که این سخن در هیچ یک از کتاب هاى آسمانى نیامده است. از این نکته برداشت مى شود که کتاب هاى آسمانى، محور و معیار تشخیص اعتقادات حق از باورهاى باطل و نادرست است.
۴ - حس، عقل و وحى، ابزار اصلى دریافت معارف صحیح * «أشهدوا خلقهم ... ما لهم بذلک من علم ... أم ءاتینهم کتبًا»
برداشت یاد شده بدین احتمال است که آیات سه گانه، اشاره به این نکته داشته باشد که مشرکان در ادعاى خویش، به هیچ یک از منابع اصلى معرفت (حس، عقل و وحى) متکى نیستند و در نتیجه مى توان استفاده کرد که ابزار شناخت، وحى، حس و عقل مى باشد.
۵ - کتاب هاى آسمانى، منادى توحید و پیراسته از عقاید و باورهاى خرافى و شرک آلود «و قالوا لو شاء الرحمن ... أم ءاتینهم کتبًا من قبله»
آیه شریفه پس از طرح عقاید شرک آلود و خرافى مشرکان مى گوید: این اندیشه ها در هیچ یک از کتاب هاى پیشین نیامده است. از این نکته مطلب بالا استفاده مى شود.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی منطقی عقیده به الوهیت ملائکهتوحید در کتب آسمانیکتب آسمانی و خرافاتبی منطقی عقیده به انوثت ملائکهتنزیه کتب آسمانینقش حواسویژگیهای کتب آسمانیملاک صحت عقیدهنقش عقلهماهنگی کتب آسمانینقش کتب آسمانیبی منطقی شرکابزار شناختنقش وحی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- واپسگرایی و دلبستگی مشرکان، به سنّتهای پدرانشان+۱ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
- توحید، از تعالیم و اموزههای کتابهای اسمانی+۳ آیه
- انتساب دختر به خدا از ناحیه مشرکان جاهلی، فاقد هرگونه دلیل و برهان و غیر مستند به کتابهای اسمانی+۲ آیه
- اعتقاد به دختر بودن فرشتگان برای خدا، انتسابی گزاف و غیر مستند به کتابهای اسمانی+۱ آیه
- اعتقاد به دختر بودن فرشتگان، باوری گزاف و غیر مستند به کتابهای اسمانی+۱ آیه
- نزول کتاب اسمانی بر مشرکان، جهت تمسّک انان، پرسش انکاری خدا از انان
- نزول کتاب اسمانی بر مشرکان، جهت تمسّک انان، پرسش انکاری خدا از انان
- شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۷ آیه
- ادّعاهای مشرکان، فاقد هرگونه دلیل و برهان+۲ آیه
- اعتقاد مشرکان قریش به دختر بودن ملایکه، امری گزاف و غیر مستند به کتابهای اسمانی+۲ آیه
- توحید و نفی شرک، از تعالیم کتابهای اسمانی+۴ آیه
- کتابهای اسمانی، پیراسته از عقاید و باورهای خرافی و شرک الود+۳ آیه
- حجّیّت کتابهای اسمانی، در مسایل دینی+۹ آیه
- کتابهای اسمانی، مبنای سنجش، درستی و نادرستی عقاید دیگران+۴ آیه
- همسویی و هماهنگی کتابهای اسمانی، در دعوت به توحید و نفی شرک و دوگانه پرستی+۴ آیه