سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۶۱ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۴
وَإِنَّهُ لَعِلْمٌ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَاتَّبِعُونِ هَٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ
و او [= مسیح] سبب آگاهی بر روز قیامت است. (زیرا نزول عیسی گواه نزدیکی رستاخیز است)؛ هرگز در آن تردید نکنید؛ و از من پیروی کنید که این راه مستقیم است!
معنی کلمات و عبارات
«إِنَّهُ»: مرجع ضمیر (ه) میتواند (عیسی) یا (قرآن) باشد. در صورت اوّل، دارای دو معنی است: تولّد عیسی بدون پدر، دلیلی است بر قدرت و توانائی خدا برای برپائی قیامت و ایجاد زندگی بعد از مرگ. تولّد عیسی پیش از خاتمالانبیاء، نشانه نزدیکی فرا رسیدن قیامت است. در صورت دوم نیز، دارای دو معنی است: قرآن درباره قیامت اطّلاعاتی در دسترس قرار میدهد. نزول قرآن نشانه قریبالوقوع بودن وقوع قیامت است. «لا تَمْتَرُنَّ»: شکّ نکنید. دودلی به خود راه ندهید.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - معجزه عیسى(ع) در احیاى مردگان، دلیلى آشکار بر امکان معاد «و إنّه لعلم للساعة»
ضمیر در «إنّه» به عیسى(ع) برمى گردد. آن حضرت از آن جهت دلیل بر امکان معاد است که مى توانسته مردگان را زنده کند.
۲ - ظهور عیسى(ع)، نشانه قطعى بر وقوع قیامت «و إنّه لعلم للساعة»
برداشت بالا بدین احتمال است که آیه ناظر به حضور مجدد عیسى(ع) در آخرالزمان بر روى زمین باشد. که در این صورت مفاد آیه شریفه این خواهد بود که ظهور عیسى(ع) از «اشراط الساعه» مى باشد.
۳ - آفرینش عیسى(ع)، دلیلى بس روشن و آشکار بر امکان برپایى قیامت «و لمّا ضرب ابن مریم ... و إنّه لعلم للساعة»
برداشت یاد شده بنابراین نکته است که مقصود از آیه شریفه این باشد که آفرینش شگفت عیسى(ع) به وسیله خداوند نشانگر قدرت و توانایى او بر برپایى قیامت است.
۴ - تردید و استبعاد مشرکان مکه، در امکان وقوع قیامت «و إنّه لعلم للساعة فلاتمترنّ بها»
۵ - قیامت، رخدادى قطعى و تردیدناپذیر «و إنّه لعلم للساعة فلاتمترنّ بها»
۶ - «ساعت»، نامى از نام هاى قیامت «و إنّه لعلم للساعة»
۷ - تردید در رخداد قیامت، نشانگر عدم شناخت قدرت کامل خداوند است. «و إنّه لعلم للساعة فلاتمترنّ بها»
آفرینش شگرف عیسى(ع)، نشانه اى بر قدرت خداوند است و از آن جا که این آفرینش دلیل بر امکان معاد شمرده شده، مى توان استفاده کرد که تردید در مورد قیامت، ناشى از غفلت نسبت به قدرت بى همتاى خداوند است.
۸ - جوامع بشرى، موظف به پیروى از دستورات الهى و تعالیم پیامبر(ص) «و اتّبعون هذا صرط مستقیم»
۹ - پیروى راستین از پیامبران پیشین، تجلّى یافته در تبعیت از پیامبراکرم(ص) «و لقد أرسلنا موسى ... و لمّا ضرب ابن مریم ... و اتّبعون هذا صرط مستقیم»
۱۰ - اطاعت کامل از دستورات وحى، تنها در پرتو باور و یقین به قیامت میسّر خواهد بود. «و إنّه لعلم للساعة فلاتمترنّ بها و اتّبعون»
ارتباط دو قسمت آیه شریفه (و إنّه لعلم للساعة فلاتمترنّ بها) و (اتّبعون) نشانگر آن است که اعتقاد به قیامت، زمینه ساز پیروى کامل از دستورات خداوند است.
۱۱ - راه وحى و پیامبر(ص)، تنها راه مستقیم و به دور از کژى و انحراف است. «و اتّبعون هذا صرط مستقیم»
۱۲ - انسان به سرشت خویش جستجوگر راه راست است.* «و اتّبعون هذا صرط مستقیم»
برداشت بالا بدین احتمال است که تعبیر «هذا صراط مستقیم» پاسخى به روح جستجوگر آدمى باشد.
۱۳ - صراط مستقیم و راه راست، تنها یک راه است. «هذا صرط مستقیم»
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار یقین به قیامتاستبعاد مشرکان مکهاطاعت از انبیای پیشینتکالیف همگانیشک در قیامتشک مشرکان مکهفطریت صراطمستقیموحدت صراطمستقیمظهور عیسیزمینه پیروی از وحیآثار جهل به قدرت خداویژگیهای راه محمداستبعاد قیامتخلقت عیسیمعجزه عیسیاهمیت اطاعت از خدااهمیت اطاعت از محمددلایل قیامتفطریات انساناحیای مردگاناطاعت از محمدحتمیت قیامتنامهای قیامتنشانه های قیامتدلایل معاد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- نزول عیسی(علیه السلام) در اخرالزّمان و ایمان اوردن اهل کتاب به او پیش از وفاتش+۳ آیه
- لزوم اطاعت از خدا و فرمانهای او
- وجوب اطاعت از فرمانهای خدا
- دین ستیزی و بازدارندگی شیطان، از دین مستقیم+۱ آیه
- داشتن دین مستقیم، در گرو تبعیّت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- شک و تردید مشرکان، در امر اخرت و قیامت
- شک در قیامت، زمینه وسوسه شیطان و مانع پیمودن راه مستقیم+۱ آیه
- شک و استبعاد در وقوع قیامت، مورد نهی خداوند
- نفی شک در قیامت، زمینه پیروی از خدا و پیمودن صراط مستقیم
- ایجاد شک و شبهه در معاد، ابزار اغواگری شیطان+۱ آیه
- پیروی از شیطان، عامل انحراف ادمی از صراط مستقیم الهی+۳ آیه
- تلاش شیطان برای ایجاد شک و تردید، در اعتقاد انسانها به معاد و قیامت+۱ آیه
- تشبیه دین حق، به صراط مستقیم+۶ آیه
- انسان، جستجوگر صراط مستقیم بر اساس سرشت خویش
- اطاعت از خداوند، مساوی با قرار گرفتن در صراط مستقیم+۱ آیه
- اطاعت خدا، از موجبات راهیابی به صراط مستقیم+۱ آیه
- هشدار خداوند به فرزندان ادم، از اغواگری شیطان+۴ آیه
- هشدار خداوند، از گمراه شدن انسان به وسیله شیطان+۵ آیه
- لزوم علم به قیامت، با توجّه به نشانه های ان
- عیسی(علیه السلام)، نشانه واضحی بر وقوع قیامت و احیای مردگان+۱ آیه
- نزول عیسی(علیه السلام) در استانه برپایی قیامت+۱ آیه
- قیامت، دارای زمان معیّن شده (ساعت) نزد خداوند و از نامهای قیامت+۳ آیه
- لزوم اطاعت از پیامبر صلی الله علیه و اله و دستورات وی
- راه پیامبر صلی الله علیه و اله، مستقیم و به دور از هرگونه انحراف و کجی+۳ آیه
- عداوت و دشمنی شیطان با انسان، عامل بازدارندگی وی از پیمودن راه پیامبر صلی الله علیه و اله و صراط مستقیم+۱ آیه
- توجّه به دشمنی دیرین شیطان، عامل دوری گزیدن از وی و پیروی از راه پیامبر صلی الله علیه و اله و صراط مستقیم+۱ آیه
- پیروی از شیطان، عامل انحراف از راه پیامبر صلی الله علیه و اله و صراط مستقیم+۱ آیه
- اگاهی نداشتن پیامبر صلی الله علیه و اله از زمان وقوع قیامت