سوره شوری(الشورى)، آیه ۲۱ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۸۵
أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَن بِهِ اللَّهُ وَلَوْلَا كَلِمَةُ الْفَصْلِ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَإِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
آیا معبودانی دارند که بیاذن خداوند آیینی برای آنها ساختهاند؟! اگر مهلت معیّنی برای آنها نبود، در میانشان داوری میشد (و دستور عذاب صادر میگشت) و برای ظالمان عذاب دردناکی است!
معنی کلمات و عبارات
«أَمْ»: آیا. شاید که. بلکه (نگا: بقره / «شَرَعُوا»: قانونگذاری کردهاند. پی افکندهاند. پدید آوردهاند. «الْفَصْلِ»: حکم کردن. فیصله دادن. جدا کردن حق از باطل. مراد همان چیزی است که در آیه همین سوره از آن سخن رفته است.
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - هیچ دیانتى در برابر دین الهى، رسمیت واعتبار ندارد. «أم لهم شرکؤا شرعوا لهم من الدین ما لم یأذن به اللّه»
۲ - حق تشریع و قانون گذارى و نظام بخشى به باورها، تنها از آن خداوند است. «من الدین ما لم یأذن به اللّه»
۳ - شرک، فاقد هر گونه اعتبار و مشروعیت است. «أم لهم شرکؤا شرعوا لهم من الدین»
۴ - آیین شرک، اندیشه اى دنیامدار و فاقد گرایش به آخرت «من کان یرید حرث الدنیا ... أم لهم شرکؤا»
۵ - بدعت در دین و تشریع قوانین خارج از اذن خدا، شرک به او است. «أم لهم شرکؤا شرعوا لهم من الدین ما لم یأذن به اللّه»
۶ - حق تشریع و قانون گذارى، قابل تفویض از سوى خداوند «شرعوا لهم من الدین ما لم یأذن به اللّه»
از مفهوم «ما لم یأذن به اللّه» مطلب بالا استفاده مى شود.
۷ - داورى درباره مشرکان و عذاب آنان، براساس سنت امهال تا قیامت به تأخیر افتاده است. «و لولا کلمة الفصل لقضى بینهم»
۸ - دنیامدارى، شرک، بدعت در دین، ظلم و سیاه کارى است. «أم لهم شرکؤا ... و إنّ الظلمین لهم عذاب ألیم»
۹ - ظالمان و سیه کاران، مستحق عذاب دردناک آخرت اند. «و إنّ الظلمین لهم عذاب ألیم»
۱۰ - قیامت، «کلمه فصل» الهى و صحنه نهایى جداسازى حق و باطل «الذین یمارون فى الساعة ... و ما له فى الأخرة من نصیب ... و لولا کلمة الفصل لقضى بینهم و إنّ الظلمین لهم عذاب ألیم»
از آن جا که محور این چند آیه، مسأله ایمان به قیامت و محاسبه آن در معادلات رفتارى و اعتقادى است، عنوان «کلمة الفصل» بر این معنا منطبق است; یعنى، اگر قیامتى نبود مى بایست دنیامداران در همین دنیا به کیفر کفرشان مى رسیدند; ولى چون قیامت هست، عذاب دردناک آنان به آخرت وانهاده شده است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۵۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تأخیر عذاب مشرکانتفویض حق تشریعحجیت ادیان آسمانیدنیاطلبی در شرکشرک و آخرت طلبیظلم دنیاطلبیگمراهی بدعتگمراهی دنیاطلبیحقیقت بدعتمنشأ تشریع دینحق تشریعظلم بدعتتشخیص باطلتشخیص حقگمراهی شرکمهلت به مشرکانسنت مهلتعذاب اخروی ظالمانقضاوت خداحقیقت شرکظلم شرکموارد شرکبی منطقی شرکعذاب دردناکظهور حقایق در قیامتاهل عذابسنتهای خدامراتب عذابویژگیهای قیامتاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- تشریع احکام منوط به اذن خدا
- عدم شایستگی غیر خدا، برای حاکمیّت
- انحصار تشریع و قانونگذاری به خداوند+۲ آیه
- قیامت، صحنه تمایز حق از باطل+۴ آیه
- حق تشریع و قانونگذاری، تنها از انِ خدا+۲ آیه
- تشریع دین و قانون گذاری، حق اختصاصی و همیشگی خدا+۲ آیه
- وجود نداشتن شریکانی برای خداوند، در تشریع دین
- سرزنش مشرکان، به علت تشریع دین و اتّخاذ دین بی اعتبار
- تشریع دین در برابر دین الهی، کاری ظالمانه
- تشریع دین در برابر دین الهی، موجب عذاب دردناک الهی
- شرک به خدا، موجب گرفتاری به خوف و دلهره+۲ آیه
- شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۲ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۱ آیه
- تشریع قوانین، خارج از اذن الهی و از مصادیق شرک به خدا
- گرفتاری ظالمان به عذابی دردناک، در قیامت
- بدعت گزاری در اوامر خداوند، ظلم، و تغییردهندگان دستورات الهی، در زمره ستمگران+۱ آیه
- دنیاطلبان، از مصادیق ظالمان+۱ آیه
- مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۱ آیه
- بدعت و تحریف حقایق دینی، عملی ظالمانه+۲ آیه
- دنیامداری، عملی ظالمانه+۱ آیه
- شرک، از مصادیق ظلم+۲ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۱ آیه
- دردناک بودن، از اوصاف عذاب+۱ آیه
- عدالت خدا در پاداش دادن به خوبان و کیفر دادن به بدکاران، مقتضی معاد و برپایی محکمه عدل الهی+۳ آیه