سوره فتح(الفتح)، آیه ۲۳ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۳
سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلُ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا
این سنّت الهی است که در گذشته نیز بوده است؛ و هرگز برای سنّت الهی تغییر و تبدیلی نخواهی یافت!
معنی کلمات و عبارات
«سُنَّةَ اللهِ الَّتِی ...»: عادت خدا است که (نگا: احزاب / و ، غافر / ).
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱ - پیروزى جبهه مؤمنان راستین و مقاوم و شکست دشمنان آنان، سنت همیشگى خداوند «سنّة اللّه الّتى قد خلت من قبل»
سنّت در این آیه، نظر به آیه قبل دارد که درباره پیروزمندى مؤمنان بر کافران است.
۲ - مؤمنان وفادار به ایمان، براساس سنت الهى، برخوردار از موهبت هاى مادى و معنوى خداوند «لقد رضى اللّه عن المؤمنین ... وعدکم اللّه مغانم کثیرة ... سنّة اللّه الّتى قد خلت من قبل»
از ارتباط آیات به دست مى آید که آنچه خداوند از آن به عنوان «سنّة اللّه» یاد کرده است; مى تواند اعطاى موهتب هاى معنوى (لقد رضى اللّه عن المؤمنین) و نعمت هاى مادى (وعدکم اللّه مغانم...) باشد.
۳ - سنت الهى در پیروز ساختن جبهه ایمان بر سپاه کفر، داراى نمودهاى عینى در گذشته تاریخ «سنّة اللّه الّتى قد خلت من قبل»
۴ - سنت هاى الهى، دیرپاى، تخلف ناپذیر و غیرقابل تبدیل «و لن تجد لسنّة اللّه تبدیلاً»
۵ - اتکاى سنن الهى، بر علم و قدرت ازلى و گسترده او، راز جاودانگى و تبدیل ناپذیرى آن* «قد أحاط اللّه بها و کان اللّه على کلّ شىء قدیرًا ... و لن تجد لسنّة اللّه تبدیلاً»
در آیات پیشین، خداوند دو وصف از اوصاف خویش را یادآور شده است: ۱- علم ازلى و محیط; ۲- قدرت ازلى و نامحدود و در این آیه، سخن از جاودانگى قوانین خویش به میان آورده است. از ارتباط این دو بیان، مطلب بالا به دست مى آید.
۶ - قوانین الهى، حاکم بر تحوّلات جامعه و تاریخ «سنّة اللّه الّتى قد خلت من قبل و لن تجد لسنّة اللّه تبدیلاً»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۲۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۸–۲۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۸–۲۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار وسعت قدرت خداامکانات معنوی مؤمنانسنت شکست دشمنانسنت پیروزی مؤمنانمنشأ جاودانگی سنتهای خدامنشأ حتمیت سنتهای خداامکانات مادی مؤمنانحاکمیت سنتهای خداآثار وسعت علم خداپیروزی بر کافرانفلسفه تاریخحتمیت سنتهای خدامنشأ تحولات اجتماعیمشمولان نعمتمنشأ تحولات تاریخفضایل مؤمنانسنتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- کیفر امّتها، دارای سنّت و قانون مشخّص در نظام الهی+۳ آیه
- پیروزی دوستان خدا و هلاکت دشمنانش، سنّت الهی+۱ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۱ آیه
- سنّت الهی در پیروز ساختن جبهه ایمان بر سپاه کفر، دارای نمودهای عینی در گذشته تاریخ+۱ آیه
- حاکمیّت قوانین و سنّتهای ثابت الهی بر جوامع بشری، در طول تاریخ+۴ آیه
- مصون ماندن مؤمنان، از گزند اهل مکّه، در ماجرای صلح حدیبیّه، نمودی از سنّت الهی در یاری اهل ایمان+۱ آیه
- تغییرناپذیری، از ویژگیهای سنّت الهی+۴ آیه
- حاکمیّت سنّتهای خداوند بر جوامع بشری، در طول تاریخ+۳ آیه
- تبدیل ناپذیری سنّت الهی، درباره پیروزی حق بر باطل+۱ آیه
- پیروزی مؤمنان بر مجرمان و کافران، از سنّتهای الهی در طول تاریخ+۲ آیه
- سنّت الهی، بر شکست جبهه باطل، در صورت پایمردی جبهه ایمان+۱ آیه
- اتّکای سنن الهی بر علم و قدرت گسترده خدا، عامل تغییرناپذیری انها+۲ آیه
- جاودانگی و تبدیل ناپذیری سنّتهای الهی، از جلوه های قدرت گسترده او+۳ آیه
- قدرت و اراده خداوند، برتر و حاکم بر همه قدرتها+۳ آیه
- پیروزی نیروهای نظامی مؤمن و الهی از سنّتهای خداوند+۳ آیه