سوره قدر(القدر)، آیه ۵ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۸
معنی کلمات و عبارات
«سَلامٌ»: سلام و درود. مراد درود فرشتگان بر مؤمنان است که طلب آمرزش و رحمت برای ایشان است. سلامت. یعنی طاعت و عبادت در آن، موجب سلامت و در امن و امان ماندن مؤمنان از هر چیز است. یا این که به معنی سالم، یعنی شبی است سالم و توأم با سلامت. «مَطْلَعِ»: طلوع. دمیدن. وقت طلوع. هنگام دمیدن. مصدر میمی یا اسم زمان است. یادآوری: شب قدر در مناطق مختلف، یکی است. چرا که شب همان سایه نیم کره زمین است که بر نیم کره دیگر میافتد، و این سایه همراه گردش زمین در حرکت است. یک دوره کامل آن در بیست و چهار ساعت انجام میپذیرد. این مدّت که تاریکی تمام نقاط زمین را به تدریج فرا میگیرد، شب کامل کره زمین و شب قدر آن است که با اختلاف چند ساعت زودتر و دیرتر، مهمان مردمان گوشه و کنار سراسر زمین میشود.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - شب قدر، سراسر خیر و سلامتى است. «سلم هى»
«سلام»; یعنى، سلامتى و پاک بودن از هر عیب (صحاح). خبر بودن آن براى «هى» - با آن که مصدر است - مبالغه در بیان سلامتى است. علاوه بر این، «سلام»، نکره است و بر ناشناخته بودن مقدار عظمت آن دلالت دارد. تقدیم خبر بر مبتدا - که بر حصر دلالت دارد - بر مبالغه افزوده است. بیان سلامتى شب قدر از امور ناپسند، گویاى آن است که در مقدرات الهى، «شرّ» اصالت ندارد.
۲ - سلامتى کامل شب قدر از هر امر ناپسند، نشان شرافت آن بر هزار ماه «خیر من ألف شهر ... سلم هى»
۳ - هیچ شرّى، در مقدرات الهى وجود ندارد. «سلم هى»
سلامتى شب قدر، به سالم بودن مقدرات الهى در آن شب است; در نتیجه خداى تعالى در مقدرات خویش، تنها خیر و سلامتى را تقدیر مى کند. در احتمالى دیگر»، «من کلّ أمر» در آیه قبل، به «سلام هى» در این آیه مربوط است و مفاد آن چنین مى شود: «هى سلام من کلّ أمر». در این صورت باید پس از «بإذن ربّهم» وقف کرد و مراد از «کلّ أمر» امور ناخوشایند خواهد بود.
۴ - شب قدر، تا سپیده دم به فضیلت خود باقى است. «سلم هى حتّى مطلع الفجر»
۵ - سرشار بودن شب قدر از سلامتى، تا پایان سپیده دم ادامه دارد. «سلم هى حتّى مطلع الفجر»
حرف «حتّى» - که براى بیان انتهاى غایت است - دلالت دارد که نکته قبل، شامل زمان طلوع فجر نیز مى شود.
۶ - در نزول فرشتگان و روح تا سپیده دم شب قدر، وقفه اى پدید نمى آید. «تنزّل الملئکة و الروح فیها ... حتّى مطلع الفجر»
حرف «حتّى»، مى تواند بیانگر غایت تمام امورى باشد که درباره شب قدر، مطرح شده است.
۷ - نزول قرآن در شب قدر، نشان سلامتى معارف آن از هر عیب و نقص است. «إنّا أنزلنه فى لیلة القدر ... سلم هى»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
۸ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: کان على بن الحسین «صلوات اللّه علیه» یقول ... قال اللّه عزّوجلّ «...سلام هى حتّى مطلع الفجر» یقول: تُسَلِّمُ علیک یا محمّد ملائکتى و روحى بسلامى من أوّل ما یهبطون إلى مطلع الفجر; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۲۴۸، ح ۴; نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۴۲- ، ح ۱۱۵.] از امام صادق(ع) روایت شده که امام سجاد(ع) مى فرمود: ... خداوند عزّوجلّ فرموده است: «...سلام هى حتّى مطلع الفجر»[ یعنى ]مى فرماید: اى محمد! فرشتگانم و روحم، از اولین لحظات فرودشان تا سپیده صبح، با سلام من بر تو سلام مى کنند».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار نزول قرآن در شب قدرتداوم فضیلت شب قدرخیریت مقدرات خدازمان شب قدرسلام روح (اسم خاص) بر محمدسلام ملائکه بر محمدسلامتی شب قدرخیریت شب قدرتداوم نزول ملائکه در شب قدرنزول روح(اسم خاص) در شب قدرنشانه های فضیلت شب قدروقت شب قدرفضیلت شب قدرتنزیه قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- سلام و تحیّت ملایکه (بر پیامبر(صلی الله علیه واله) یا جانشین معصوم وی یا مؤمنان) در شب قدر+۱ آیه
- طلوع فجر، جداکننده شب از روز+۴ آیه
- خیر و برتری شب قدر، به سبب نزول فرشتگان و روح به زمین، همراه با سلام تا هنگام طلوع فجر+۲ آیه
- طلوع فجر، مرحله پایانی شب و معیاری برای تشخیص شب از روز+۳ آیه
- طلوع فجر، حدّ فاصل بین شب و روز+۴ آیه
- طلوع فجر، پایان شب قدر+۱ آیه
- شب قدر، سرشار از سلامتی، تا طلوع فجر+۱ آیه
- طلوع فجر، پایان شب و معیار تشخیص ان، از روز+۳ آیه
- باقی ماندن و استمرار فضیلت و شرافت شب قدر، تا طلوع فجر و سپیدهدم+۱ آیه
- سلامت کامل شب قدر از هر شرّ و بدی+۱ آیه
- پدید نیامدن وقفهای در نزول روح و فرشتگان، تا سپیدهدم شب قدر+۲ آیه
- پدید نیامدن وقفهای در نزول روح و فرشتگان، تا هنگام طلوع فجر+۲ آیه
- نزول ملایکه و روح در شب قدر، با ابلاغ سلام خداوند بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- ابلاغ سلام خداوند به اولیای خدا در شب قدر، تا هنگام سپیدهدم به وسیله ملایکه و روح+۲ آیه
- شب قدر، سراسر خیر و سلامتی+۱ آیه
- سرشار بودن شب قدر از سلامتی، امری مستمرّ تا سپیدهدم ان شب+۱ آیه
- نزول قران در شب قدر، نشاندهنده سلامتی معارف ان از هر عیب و نقص+۱ آیه
- نزول ملایکه الهی در شب قدر، برای ابلاغ تحیّت و سلام خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه