آیه ۵۶ سوره قصص

سوره قصص(القصص)، آیه ۵۶ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۹۲

إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَن يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

تو نمی‌توانی کسی را که دوست داری هدایت کنی؛ ولی خداوند هر کس را بخواهد هدایت می‌کند؛ و او به هدایت یافتگان آگاهتر است!

معنی کلمات و عبارات
«إِنَّکَ لا تَهْدِی ...»: مراد این است که پیغمبر، تبلیغ و ارائه طریق می‌نماید و بس. توفیق هدایت و ایصال به مطلوب در دست خداوند است (نگا: بقره / یونس / ، ابراهیم / .
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - هدایت بخشى و ایجاد ایمان در دل مردم، خارج از قلمرو توانایى پیامبر(ص) است. «إنّک لاتهدى من أحببت» «هدایة» هم به معناى نشان دادن راه به کار مى رود و هم به معناى رساندن به مقصد. مراد از هدایت در این آیه، معناى دوم است; زیرا هدایت (به معناى نشان دادن راه) وظیفه هر پیامبر و از جمله رسول اکرم(ص) است و معنا ندارد که خداوند آن را از پیامبر(ص) نفى کند. ۲ - پیامبر(ص)، دوستدار هدایت همه مردمان حتى دشمنان بهانه جوى خویش «إنّک لاتهدى من أحببت» با توجه به ارتباط این آیه با آیات پیشین استفاده مى شود که پیامبر(ص) با این که از سوى دشمنان در فشار بود و حتى به جادوگرى و دروغ گویى متهم شده بود; اما همچنان دوست داشت که حتى آنان نیز متنبه شده و هدایت یابند. ۳ - هدایت، نعمتى خدادادى و خارج از حوزه قدرت غیر او «إنّک لاتهدى من أحببت و لکنّ اللّه یهدى» ۴ - پذیرش هدایت و ایمان از سوى مردمان، در گرو مشیت خداوند است. «و لکنّ اللّه یهدى من یشاء» ۵ - انسان ها دو دسته اند: هدایت پذیر و هدایت ناپذیر «و هو أعلم بالمهتدین» «مهتدى»; یعنى، کسى که قابل هدایت است. بنابراین «هوأعلم بالمهتدین»; یعنى، «هو أعلم بالقابلین للهدایة من الذین لایقبلون; او بهتر مى داند چه کسانى قابل هدایتند و چه کسانى قابل هدایت نیستند». ۶ - تنها زمینه داران هدایت، شایسته دریافت آن از سوى خداوند «و لکنّ اللّه یهدى من یشاء و هو أعلم بالمهتدین» قید «هو أعلم بالمهتدین» بیانگر آن است که خداوند هدایت خویش را تنها به کسانى مى دهد که قابلیت آن را داشته باشند. ۷ - آگاهى کامل به هدایت پذیرى انسان ها، از دسترس بشر دور است. «و هو أعلم بالمهتدین» تصریح خداوند به آگاه بودنش از افراد قابل هدایت، مى تواند اشاره باشد به این که دیگران - حتى پیامبر(ص) که دوست دار هدایت همه انسان ها است - قادر به دست یافتن به این آگاهى نیستند. ۸ - علم و آگاهى خدا به انسان هاى قابل هدایت و انسان هاى غیرقابل هدایت «و هو أعلم بالمهتدین»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
  • حرص و ولع پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، برای ایمان و هدایت مردم+۷ آیه
  • اگاهی و علم خداوند، نسبت به هدایت یافتگان+۶ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۵ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۴ آیه
  • کافی نبودن تمایل و علاقه محمّد صلی الله علیه و اله در هدایت مردم
  • سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۱۰ آیه
  • ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله در هدایت گمراهان، بدون خواست خداوند+۵ آیه
  • مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر هدایتناپذیری کافران+۲ آیه
  • هدایت شدن مردم، در گرو اراده و مشیّت خداوند+۲ آیه
  • مختار بودن انسانها، در انتخاب راه هدایت یا گمراهی+۴ آیه
  • تاثیر هدایت هدایتگران، منوط به خواست خداوند+۳ آیه
  • ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله بر هدایت گمراهان، در صورت عدم تعلق مشیت و اراده خداوند بر ان+۱ آیه
  • هدایت انسانها، به دست خدا و در اختیار او+۴ آیه
  • تاثیر نداشتن علاقه پیامبر صلی الله علیه و اله به هدایت مردم، در صورت عدم تعلق مشیت الهی به ان
  • خداوند، عالم و اگاه به هدایتیافتگان راه خدا+۳ آیه
واژه‌ها