آیه ۲ سوره نجم

سوره نجم(النجم)، آیه ۲ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۶

مَا ضَلَ صَاحِبُكُمْ وَ مَا غَوَى

که هرگز دوست شما [= محمّد «ص»] منحرف نشده و مقصد را گم نکرده است،

معنی کلمات و عبارات
«مَا غَوی»: به باطل نگرویده است. به خطا نرفته و به کژراهه نیفتاده است (نگا: طه / .
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱تا ۴

محمد بن العباس بعد از چهار واسطه از امام صادق علیه‌السلام و آن بزرگوار از رسول خدا صلى الله علیه و آله نقل نماید که فرمود: من سید النّاس هستم و در این باره فخرى بر من نیست و على سید المؤمنین است. بار خدایا دوست بدار کسى را که على را دوست بدارد و دشمن بدار کسى را که على را دشمن بدارد، مردى از قریش گفت: محمد در صدد تحسین و تعریف پسرعموى خویش است سپس این آیات نازل گردید و خاطر نشان ساخت که گفتار پیامبر درباره پسرعموى خود از روى هوى هوس نبوده بلکه از وحى پروردگار است. و نیز محمد بن العباس بعد شش واسطه از امام صادق علیه‌السلام نقل نماید که هنگامى که رسول خدا صلی الله علیه و آله در روز غدیر خم على را به عنوان ولایت معرفى فرمود، مردم سه فرقه شدند. دسته اى گفتند: محمد گمراه شده است. فرقه اى گفتند: در غوایت افتاده است، طائفه اى گفتند: از روى هوى و هوس درباره اهل بیت و پسرعموى خود سخن مى گوید سپس خداوند این آیات را نازل فرمود.

البرهان فی تفسیر القرآن.

نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مبرّا از گمراهى و عقاید باطل «ما ضلّ صاحبکم و ما غوى» «ضلال» (مصدر «ضلّ») به معناى منحرف شدن از راهى است که انسان را به مقصود مى رساند و «غىّ» (مصدر «غوى») بر نادانى اى اطلاق مى شود که برخاسته از رأى فاسد و عقیده باطل باشد. ۲ - شهادت خداوند بر گمراه نبودن پیامبر(ص) و مبرّا بودن آن حضرت از جهل و رأى فاسد «و النجم ... ما ضلّ صاحبکم و ما غوى» ۳ - پیامبر(ص)، شخصیتى آشنا و شناخته شده براى مردم مکه «ما ضلّ صاحبکم» خطاب در «ما ضلّ صاحبکم» متوجه مردم مکه است و «صاحب» از ریشه «صحبت» (ملازم و همدم بودن) مشتق است. بنابراین «صاحبکم»; یعنى، کسى که با شما همدم است و در میان شما زندگى مى کند و شما از تمام حالات و رفتار او آگاهى دارید. ۴ - اتهام گمراهى و جهل به پیامبر(ص) از سوى مشرکان «ما ضلّ صاحبکم و ما غوى» آیه شریفه در رد این دیدگاه مشرکان است که پیامبر(ص) را متهم به گمراهى و جهل مى کردند. ۵ - حضور همیشگى پیامبر(ص) در میان مردم، گواه روشنى براى آنان بر مبرّا بودن ساحت آن حضرت از گمراهى و فسادرأى «ما ضلّ صاحبکم و ما غوى» آوردن وصف «صاحب» (همدم، همنشین) براى پیامبر(ص) و اضافه آن به «کم»، پیامدار این معنا است که رسول اکرم(ص) همیشه با شما بوده و این حضور خود گواهى است بر پاکى و درستى آن حضرت در طول عمرشان. ۶ - پیامبر(ص)، ستاره اى هدایتگر، بدون کمترین انحراف و گمراهى «و النجم ... ما ضلّ صاحبکم و ما غوى» از ارتباط مقسم به با مقسم علیه (یعنى از ارتباط «و النجم» با «ما ضلّ») استفاده مى شود که اگر ستارگان به اراده الهى راهنماى بشر در کره خاک اند و کسى را گمراه نمى سازند پیامبر الهى نیز به اراده خدا هدایتگرى است قویم و بى کمترین خطا.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
  • محمّد(صلی الله علیه واله) از مقرّبان پیشگاه خداوند+۳ آیه
  • پیراسته بودن محمّد(صلی الله علیه واله)، از گمراهی و فساد رای
  • تایید و تاکید خداوند بر راستگویی پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، در نزول وحی بر او+۳ آیه
  • جدال مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره مشاهدات وحیانی او، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۱۰ آیه
  • جدال مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) در باره مشاهدات وحیانی او، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۱ آیه
  • جدال مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره مشاهدات وحیانی او، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۱۰ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) مبرّا از گمراهی و عقاید باطل
  • پندار مشرکان، درباره گمراهی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) دارای علمی عطا شده، از جانب پروردگار+۳ آیه
  • قدرت فوق العاده جبرییل، عامل مصونیّت پیامبر(صلی الله علیه واله) از هر نوع انحراف و اعوجاج در دریافت وحی+۹ آیه
  • قدرت فوق العاده جبرییل، حافظ سلامت وحی و قران، از هر نوع کژی و انحراف+۹ آیه
  • سوگند خداوند به قران، برای تاکید بر گمراه نبودن پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سوگند خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) جهت تاکید بر هدایت پیشه بودن ان حضرت+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله برانگیخته الهی از میان مردم و از جنس انان
  • جبرییل، واسطه وحی الهی به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • تضمین عصمت دایمی پیامبر صلی الله علیه و اله در سخنانش از سوی وحی+۳ آیه
  • پیراسته بودن پیامبر صلی الله علیه و اله از گمراهی و فساد رای
  • پیراسته بودن محمّد صلی الله علیه و اله، از گمراهی و فساد رای ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوی
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، ستارهای هدایتگر و بدون کمترین انحراف و گمراهی+۱ آیه
  • قسم الهی به محمّد صلی الله علیه و اله، در مورد گمراه نبودن ان حضرت+۱ آیه
  • مشاهده کمال عقلانی پیامبر صلی الله علیه و اله، هنگام معاشرت با وی+۱ آیه
  • معاشرت پیامبر صلی الله علیه و اله در سخن گفتن با مردم، بر اساس وحی و بهدور از هواهای نفسانی+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای مقام عصمت+۱ آیه
  • اهل مکّه، اگاه به شخصیّت پیامبر صلی الله علیه و اله و واقف به احوال ان حضرت
  • جدال مشرکان با پیامبر صلی الله علیه و اله درباره مشاهدات وحیانی او، مورد پرسش نکوهشامیز خدا+۱ آیه
  • تدریجی بودن نزول وحی بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی+۳ آیه
واژه‌ها