آیه ۱۰۲ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۱۰۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۸

قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ

بگو، روح القدس آن را از جانب پروردگارت بحقّ نازل کرده، تا افراد باایمان را ثابت‌قدم گرداند؛ و هدایت و بشارتی است برای عموم مسلمانان!

معنی کلمات و عبارات
«رُوحُ الْقُدُسِ»: اضافه موصوف به صفت است و به معنی روح پاک است که مراد جبرئیل، فرشته وحی است. «بِالْحَقِّ»: (نگا: بقره / نساء / حجر / ). «هُدیً وَ بُشْرَی»: منصوبند و عطف بر محلّ (لِیُثَبِّتَ) می‌باشند و مفعولٌ‌له بشمارند. تقدیر چنین است: تَثْبیتاً لَّهُمْ وَ هِدَایَةً وَ بِشَارَةً. می‌توان آن دو را مرفوع و خبر مبتدای محذوف دانست و جمله (وَ هُدیً وَ بُشْرَی) را حالیّه گرفت برای ضمیر (ه) در (نَزَّلَهُ).
نزول
نکات آیه
۱- پیامبر(ص)، وظیفه دار پاسخ گویى به اتهامات مشرکان مبنى بر ساختگى بودن قرآن با روشن کردن حقیقت وحى «إنما أنت مفتر ... قل نزّله روح القدس من ربّک» ۲- آیات ناسخ و منسوخ، همه از جانب پروردگار نازل شده است. «قل نزّله روح القدس من ربّک» ۳- روح القدس (جبرئیل)، واسطه ابلاغ وحى و نازل کننده قرآن از جانب پروردگار «قل نزّله روح القدس من ربّک» ۴- جبرئیل، موجودى مقدس و منزه از دخل و تصرف در آیات الهى «قل نزّله روح القدس من ربّک» با توجه به اینکه «قدس» به معناى طهارت و پاکى است، ملقب شدن جبرئیل به «روح القدس» مى تواند براى اعلام پاک بودن او از دخل و تصرف در آیات الهى باشد. ۵- قرآن، داراى حقیقتى والا و متعالى است. «قالوا إنما أنت مفتر ... قل نزّله روح القدس من ربّک» تعبیر «نزّل» - که به معناى فرود آمدن از بالا به پایین است - درباره القاى قرآن به پیامبر(ص) توسط جبرئیل، مى تواند حاکى از نکته یاد شده باشد. ۶- قرآن، کتابى است سراسر حق و به دور از سخنان باطل و بیهوده «قل نزّله روح القدس من ربّک بالحقّ» ۷- نزول تدریجى قرآن و ناسخ و منسوخ آن، امرى به حق و بایسته «و إذا بدّلنا ءایة مکان ءایة ... قل نزّله روح القدس من ربّک بالحقّ» ۸- قرآن و نزول تدریجى آیات آن، مایه تثبیت و تحکیم ایمان مؤمنان است. «نزّله ... لیثبّت الذین ءامنوا» ۹- قرآن و آیات آن، دربردارنده هدایت و بشارت براى مسلمانان «و هدًى و بشرى للمسلمین» ۱۰- تثبیت ایمان مؤمنان و هدایت و بشارت به مسلمانان، از اهداف نسخ و تغییر پیامهاى الهى و نزول تدریجى آیات قرآن «و إذا بدّلنا ءایة مکان ءایة ... قل نزّله ... لیثبّت الذین ءامنوا و هدًى و بشرى للمسلمین» ۱۱- برخوردارى از روحیه تسلیم در برابر حق، شرط بهره ورى از هدایت و بشارت قرآن «و هدًى و بشرى للمسلمین» ۱۲- مؤمنان، برخوردار از روح تسلیم در برابر حق «لیثبّت الذین ءامنوا و هدًى و بشرى للمسلمین» برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که «للمسلمین» وصف دیگرى براى «الذین ءامنوا» باشد نه بازگو کننده گروه دیگرى از مردم. ۱۳- بهره مندى افراد از قرآن، متفاوت و داراى مراتب است. «قل نزّله روح القدس من ربّک بالحقّ لیثبّت الذین ءامنوا و هدًى و بشرى للمسلمین» از اینکه قرآن هدف خود را ایجاد ثبات قدم براى مؤمنان و رهنمود و بشارت براى مسلمانان مى داند و این دو گروه باهم متفاوتند، استفاده مى شود که بهره مندى از قرآن براى افراد مختلف یکسان نیست.
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۱۴- «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «روح القدس» قال: هو جبرئیل، و القدس الطاهر...; [منبع: بحارالأنوار، ج ۹، ص ۲۲۱، ح ۱۰۶; نورالثقلین، ج ۳، ص ۸۶، ح ۲۲۷.] از امام باقر(ع) روایت شده است که درباره «روح القدس» در سخن خدا فرمود: او جبرئیل است و قدس به معناى پاک مى باشد». ۱۵- «عن أبى عبدالله(ع) قال: إن الله تبارک و تعالى خلق روح القدس فلم یخلق خلقاً أقرب إلى الله منها و لیست بأکرم خلقه علیه فإذا أراد أمراً ألقاه إلیها فألقاه إلى النجوم فجرت به; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۲۷۰، ح ۷۰; نورالثقلین، ج ۳، ص ۸۷، ح ۲۲۸.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: خداى تبارک و تعالى «روح القدس» را آفرید و هیچ مخلوقى را نیافریده که از او به خدا نزدیک تر باشد; ولى او گرامى ترین آفریده ها در نزد خدا نیست. پس هرگاه خدا امرى را اراده کند، به روح القدس القا مى کند و سپس به ستارگان و آن امر به وسیله ستارگان اجرا مى شود».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۴)
  • نزول تدریجی ایات قران و نسخ برخی از انها ناشی از علم الهی+۱ آیه
  • نزول ایات قران به وسیله روحالقدس بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • نزول قران، عامل استواری مؤمنان در ایمان خویش
  • پایداری بر ایمان، امری ارزشمند و با اهمّیّت+۱ آیه
  • امداد الهی سبب پایداری مؤمنان بر ایمان و عقیده خویش+۱ آیه
  • نزول قران، عامل استواری مؤمنان در ایمان خود
  • ایمان، زمینه ثبات و پایداری انسان در راه حق
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
  • بهرهمندی از بشارت قران، از اثار تسلیم در برابر حکم خداوند+۱ آیه
  • بهرهمندی از هدایت قران، از اثار تسلیم در برابر حکم خداوند
  • جبرییل، موجودی روحانی و غیر جسمانی+۸ آیه
  • جبرییل، منزّه از هرگونه نقص+۳ آیه
  • جبرییل، واسطه وحی الهی به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • جبرییل، منزّه از هرگونه نقص+۳ آیه
  • جبرییل، دارای قداست و مبرّا از هرگونه نقص+۳ آیه
  • روحالقدس، از نامهای جبرییل+۳ آیه
  • جبرییل، مامور نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • نسخ برخی احکام از سوی خداوند، بشارتی برای مسلمانان+۱ آیه
  • نسخ احکام از جانب پروردگار، جهت هدایت و ثابت قدم ماندن بر مؤمنان+۱ آیه
  • لزوم استقامت بر ایمان+۱ آیه
  • نزول قران از جانب پروردگار، به وسیله روح القدس بر قلب پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • نزول قران به وسیله روح القدس، از جانب خداوند، برای تثبیت ایمان مؤمنان
  • نزول قران از سوی پروردگار، به وسیله روح القدس، برای هدایت مسلمانان
  • نزول قران از جانب پروردگار، به واسطه روح القدس، بشارتی برای مسلمانان
  • جبرییل، برخوردار از مقام قدسی و منزّه از هرگونه خطا و نقص+۳ آیه
  • قران، پرتوی از علم و دانش خداوند+۱ آیه
  • نزول تدریجی ایات و تغییر بعضی از انها، ناشی از علم الهی+۱ آیه
  • بُشری، از صفات قران+۱ آیه
  • هُدی، از اسما و صفات قران+۲ آیه
  • ثابت قدم نگه داشتن مؤمنان، از اهداف نزول قران
  • خداوند، منشا نزول قران+۶ آیه
  • ربوبیّت خداوند، منشا نزول قران+۲ آیه
  • نزول قران به صورت تدریج و در فواصل زمانی مختلف+۶ آیه
  • حقّانیّت نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند بتوسط جبرییل+۱ آیه
  • نزول قران از سوی جبرییل امین بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • مسلمانان، بهره مند از هدایت قران+۱ آیه
  • مُثبّت/ اسما و صفات+۴ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند
  • جبرییل، واسطه وحی الهی به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۸ آیه
  • جبرییل، اورنده وحی از جانب خداوند برای پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، وظیفهدار پاسخ گویی به اتهامات مشرکان، مبنی بر ساختگی بودن قران، با روشن کردن حقیقت وحی+۱ آیه
  • هدایت و راهنمایی انسانها، مسیولیّتی الهی برعهده پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • ثابت نگهداشتن مؤمنان، از اهداف نزول قران
  • نزول ایهای به جای ایه دیگر و تبدیل ان به امر خداوند، براساس حق+۱ آیه
  • نااگاهی مشرکان به حقیقت و حکمت نسخ، زمینهساز اتهام افترا از سوی انان به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • تثبیت ایمان مؤمنان، فلسفه نسخ و تبدیل ایات و پیامهای الهی+۱ آیه
  • هدایتگری و بشارت برای مسلمانان، از دلایل نسخ ایات+۱ آیه
  • وجوب استقامت مؤمنان بر ایمان خود+۱ آیه
  • ابلاغ وحی به پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی جبرییل+۶ آیه
  • حقّانیّت وحی و تعالیم نازل شده از سوی خداوند+۳ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی+۸ آیه
  • قران، کتابی هدایتگر و مشتمل بر تعالیم هدایت بخش+۳ آیه
  • ایات ناسخ و تبدیل شده در قران، وسیلهای برای هدایت مسلمانان+۱ آیه
  • تسلیم شدن در برابر خداوند، زمینه نیل به هدایت الهی
واژه‌ها