آیه ۱۱۲ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۱۱۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۸۰

وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُّطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

خداوند (برای آنان که کفران نعمت می‌کنند،) مثلی زده است: منطقه آبادی که امن و آرام و مطمئن بود؛ و همواره روزیش از هر جا می‌رسید؛ امّا به نعمتهای خدا ناسپاسی کردند؛ و خداوند به خاطر اعمالی که انجام می‌دادند، لباس گرسنگی و ترس را بر اندامشان پوشانید!

معنی کلمات و عبارات
«قَرْیَةً»: آبادی بزرگ. مراد شهر مکّه یا جز آن است. در هر صورت در اینجا مراد اهل آنجا است (نگا: أعراف / هود / محمّد / ). بدل از (مَثَلاً) یا مفعول‌به دوم (ضَرَبَ) است که متضمّن معنی (جَعَلَ) می‌باشد (نگا: نحل / ). «رَغَداً»: فراوان. آسان. حال یا صفت است (نگا: بقره / و ). «لِباسَ». جامه ... کنایه از احاطه و فراگیری است.
نزول
نکات آیه
۱- مَثَل و مانند آوردن خداوند، براى ترسیم فرجام شوم کفران نعمتهاى خویش «ضرب الله مثلاً قریة ... فکفرت بأنعم الله فأذقها ... بما کانوا یصنعون» ۲- امنیت و آرامش اجتماعى، از نعمتهاى مهم الهى است. «قریة کانت ءامنة مطمئنّة ... بأنعم الله» ۳- شکوفایى اقتصادى جامعه و داشتن مبادلات گسترده تجارى، نعمتى خداوندى «قریة ... یأتیها رزقها رغدًا من کلّ مکان فکفرت بأنعم الله» ۴- دستیابى جامعه به رشد اقتصادى و رفاه، در پرتو امنیت و آرامش اجتماعى «قریة کانت ءامنة مطمئنّة یأتیها رزقها رغدًا من کلّ مکان» برداشت فوق، با توجه به آمدن «یأتیها رزقها» پس از «آمنة مطمئنّة» است. گفتنى است که آمدن فعل «کانت» به صیغه ماضى در آغاز و «یأتیها» به صیغه مضارع پس از آن، مؤید برداشت فوق است. ۵- قرار گرفتن جامعه در معرض کفران نعمتهاى الهى پس از آسایش و رفاه مادى «قریة کانت ءامنة مطمئنّة یأتیها رزقها رغدًا ... فکفرت بأنعم الله» ۶- مبتلا شدن جامعه به فقر، گرسنگى و ناامنى، در نتیجه کفران نعمتهاى الهى «قریة کانت ءامنة مطمئنّة ... فکفرت بأنعم الله فأذقها الله لباس الجوع و الخوف» ۷- کمترین کیفر الهى براى جامعه ناسپاس، پیدایش فقر، گرسنگى و ناامنى فراگیر است.* «فأذقها الله لباس الجوع و الخوف» برداشت فوق، بر اساس این احتمال است که «اذاق» اشاره به چشاندن و ظاهر ساختن گوشه اى از کیفر باشد و «لباس» اشاره به اثرات و فراگیرى آن کیفر داشته باشد. ۸- گرسنگى و ناامنى، از بلاهاى مهم اجتماعى است. «قریة کانت ءامنة مطمئنّة ... فأذقها الله لباس الجوع و الخوف» ۹- ابداع روشهاى جدید براى گناه و استمرار آن و نیز ناسپاسى در برابر خدا، عامل پیدایش فقر، گرسنگى و ناامنى اجتماعى «فکفرت بأنعم الله ... بما کانوا یصنعون» برداشت فوق، با توجه به واژه «یصنعون» که دربردارنده معناى ابداع و ایجاد مسبوق به عدم است، استفاده گردید. ۱۰- لزوم شکرگزارى در برابر نعمتهاى الهى «فکفرت بأنعم الله فأذقها الله لباس الجوع و الخوف» ۱۱- هشدار خداوند به ملتهاى متنعم و مرفه داراى امنیت، نسبت به کفران نعمتهاى او «قریة کانت ءامنة ... فکفرت بأنعم الله فأذقها الله لباس الجوع و الخوف بما کانوا یصنعون» ۱۲- گناهان و ناسپاسى هاى اجتماعى، داراى آثار شوم براى کل جامعه «قریة کانت ءامنة ... فکفرت ... فأذقها الله لباس الجوع و الخوف» ۱۳- ناسپاسى نعمتها، موجب سلب آنها و شکرگزارى، عامل بقاى آنهاست. «قریة کانت ءامنة مطمئنّة ... فکفرت بأنعم الله فأذقها الله لباس الجوع و الخوف» از مفهوم آیه استفاده مى شود که اگر ناسپاسى انجام نمى گرفت، نعمتها سلب نمى شد. ۱۴- روى آورى فقر، گرسنگى و ناامنى به شهر مکه پس از آبادانى آن، در نتیجه کفران نعمتهاى الهى «ضرب الله مثلاً قریة کانت ءامنة مطمئنّة ... فأذقها الله لباس الجوع و الخوف بما کانوا یصنعون» برداشت فوق - چنان چه عده اى از مفسّران گفته اند - بنابراین احتمال است که مورد مثال آیه، قحطى شهر مکه باشد. ۱۵- فقر و گرسنگى مردم، زمینه ساز ناامنى اجتماعى است. * «فکفرت بأنعم الله فأذقها الله لباس الجوع و الخوف» از اینکه خداوند در کیفر کفران نعمت، ابتدا فقر و گرسنگى و سپس ترس و ناامنى را مطرح ساخته است، مى توان به دست آورد که فقر و گرسنگى زمینه ناامنى اجتماعى، همچون دزدى و ... را فراهم مى آورد. ۱۶- دستیابى جامعه به امنیت، رشد و رفاه اقتصادى و یا ابتلاى آن به فقر، گرسنگى، ناامنى و ترس، در گرو اعمال افراد آن جامعه است. «و ضرب الله مثلاً قریة کانت ءامنة مطمئنّة ... فکفرت بأنعم الله فأذقها الله لباس الجوع و الخوف بما کانوا یصنعون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۷- «عن أبى عبدالله(ع) قال: ... ان أهل قریة ممّن کان قبلکم کان الله قد أوسع علیهم حتى طغوا فقال بعضهم لبعض: لو عمدنا إلى شىء من هذا النقى فجعلناه نستنجى به کان ألین علینا من الحجارة فلمّا فعلوا ذلک بعث الله على أرضهم دواباً أصغر من الجراد فلم یدع لهم شیئاً خلقه الله ... إلاّ أکله من شجر أو غیره فبلغ بهم الجحد إلى أن أقبلوا على الذى کانوا یستنجون به فأکلوه و هى القریة التى قال الله: «ضرب الله مثلاً قریة کانت آمنة مطمئنّة یأتیها رزقها رغداً من کلّ مکان فکفرت بأنعم الله فأذاقها الله لباس الجوع و الخوف بما کانوا یصنعون»; [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۲۷۳، ح ۷۹; نورالثقلین، ج ۳، ص ۹۲، ح ۲۴۸] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود:... قبل از شما اهل قریه اى بودند که خداوند در زندگى به آنان گشایش داده بود تا اینکه طغیان کردند و بعضى به بعض دیگر گفتند: اگر به چیزى از این نانها روى آوریم و آن را وسیله استنجا قرار دهیم، براى ما از سنگ نرم تر خواهد بود و چون چنین کردند، خداوند جنبنده هاى کوچک تر از ملخ را بر سرزمینهاى آنان فرستاد و آنها همه چیزهایى که خداوند آفریده بود از درخت و غیر آن خوردند. در نتیجه سختى به جایى رسید که آنان به همان نانهایى که با آن استنجا کرده بودند، روى آوردند و آنها را خوردند و آن همان قریه اى است که خداوند فرموده است: ضرب الله مثلاً قریة کانت آمنة مطمئنة ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۵)
  • کفران نعمتهای خدا، دلیل از دست دادن نعمت و در نتیجه سلب ارامش
  • وجود ارامش و امنیّت اجتماعی، از نعمتهای الهی و سزاوار شکرگزاری+۱ آیه
  • جامعه برخوردار از ارامش، امنیّت و رفاه فراوان، نمونه جامعه مطلوب
  • جامعهای ناسپاس از امنیّت و رفاه، با عاقبتی ناامن و قحطیزده، نمونه جامعه نامطلوب
  • کفران نعمتهای الهی، باعث بروز مشکلات اقتصادی+۴ آیه
  • امنیّت و ارامش اجتماعی، از عوامل رسیدن به رشد اقتصادی+۱ آیه
  • امنیّت، زمینهساز رفاه و فراوانی نعمت+۲ آیه
  • کفراننعمت، زمینهساز از دست دادن امنیّت
  • امنیّت اجتماعی، از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • امنیّت، امری مهم برای انسانها+۴ آیه
  • کفران نعمتهای الهی، سبب سلب امنیّت از جامعه انسانی
  • ایمان، سبب بقای امنیّت و پایداری نعمتها
  • سپاسگزاری از نعمت امنیّت، سبب تداوم ان
  • حصول امنیّت، به اراده و مشیّت خداوند+۶ آیه
  • امنیّت، نعمت عطا شده از سوی خداوند+۳ آیه
  • کفران نعمت امنیّت، سبب تباه شدن ان+۱ آیه
  • فقر و گرسنگی، از اثار تکذیب انبیای الهی+۱ آیه
  • ناامنی، از اثار تکذیب انبیای الهی+۱ آیه
  • تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۱ آیه
  • هشدار خداوند به مرفّهان ناسپاس از گرفتارشدن به گرسنگی و ناامنی
  • هشدار خدا به ناسپاسان نعمتها از گرفتارشدن به گرسنگی و ناامنی
  • هشدار خدا به مؤمنان از گرفتارشدن به عذاب نابودکننده در اثر کفراننعمت+۱ آیه
  • معرّفی الگوهای ناپسند از روشهای تربیتی قران برای عبرت گرفتن
  • اهل مکّه در تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله)، مانند ساکنان شهر امن در کفراننعمت+۱ آیه
  • اهل مکّه در تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله)، مانند ساکنان شهر امن در کفران نعمت+۱ آیه
  • استفاده خداوند از مَثَل، برای ترسیم فرجام شوم کفرانکنندگان نعمتها
  • تکذیب انبیا و پیامبران الهی امری حرام+۱ آیه
  • داشتن امنیّت، امری مطلوب و پسندیده+۶ آیه
  • تکذیب انبیا و پیامبران الهی، امری حرام+۱ آیه
  • حرمت کفران نعمتهای خدا+۷ آیه
  • شکرگزاری انسان، در قبال بهرهوری از روزیهای حلال، عامل تداوم رفاه و حیات اقتصادی+۱ آیه
  • گرفتاری مردم مکّه به قحطی و خشکسالی، از جانب خداوند+۱ آیه
  • کفران نعمت، از عوامل روی اوردن خشکسالی و گرسنگی
  • ابتلای جامعه به خوف از ناامنی، نتیجه اعمال انان
  • ابتلا به ترس از ناامنی، کیفر کفران نعمتهای الهی
  • ناسپاسی در برابر نعمتهای خدا، عامل از دست دادن رزق و روزی+۳ آیه
  • لزوم شکرگزاری به درگاه الهی، هنگام استفاده از رزق+۵ آیه
  • دستیابی جامعه به رزق فراوان، در پرتو امنیّت و ارامش اجتماعی
  • قرار گرفتن جامعه در معرض کفران نعمتهای الهی، پس از رزق فراوان
  • لزوم شکرگزاری به درگاه خداوند به علت بهره مندی از رزق الهی+۵ آیه
  • چشاندن طعم گرسنگی و ترس از سوی خداوند، بر اثر ناسپاسی از رزق الهی
  • قرار گرفتن جامعه در معرض کفران نعمتهای الهی، پس از رزق فراوان
  • تامین رزق و روزی مردم، از نعمت خداوندی بر ایشان+۱ آیه
  • برخورداری از رفاه و اسایش، موجب رویگردانی از شکر نعمت+۹ آیه
  • تداوم رفاه و برخورداری از نعمتها، مستلزم بهره گیری از روزیهای حلال همراه با شکر+۱ آیه
  • تداوم رفاه بر اثر شکرگزاری+۳ آیه
  • وجود امنیّت و ارامش در جامعه، درپی دارنده رفاه و برخورداری اقتصادی+۲ آیه
  • تکذیب پیامبران، از موجبات باز پس گرفته شدن رفاه+۱ آیه
  • کفران نعمتها، زمینه از دست دادن رفاه مندی+۳ آیه
  • تمثیل الهی به مرفّهان برای تشریح اثار رفاه بر انسانهای مرفّه و برخوردار
  • کفران نعمت، از خصوصیّات مرفّهان+۱۰ آیه
  • فراوانی نعمتها براثر شکرگزاری، از سنّتهای خدا
  • سلب نعمتها براثر ناسپاسی، از سنّتهای الهی
  • شکرگزاری در برابر نعمتهای الهی، سبب بقا و تداوم انها+۲ آیه
  • تاثیر شکرگزاری از نعمتهای الهی، بر رشد اقتصادی+۳ آیه
  • ارامش، نعمتی درخور شکر و سپاس به درگاه الهی
  • امنیّت، نعمتی شایسته سپاسگزاری به درگاه الهی+۲ آیه
  • بهره مندی از انواع روزیها و خوراکیهای عطا شده از سوی خداوند، زمینه پیدایش روحیّه شکر و سپاسگزاری از او+۵ آیه
  • نعمتهای الهی، شایسته شکر و سپاس به درگاه او+۲ آیه
  • امنیّت و ارامش در شهر، از نعمتهای الهی
  • رشد اقتصادی و فراوانی رزق و رفاه، در پرتو امنیّت و ارامش شهر
  • کفران نعمت شهرنشینان، موجب گرسنگی، فقر و ناامنی فراگیر
  • ظلم و ستم شهرنشینان، موجب نزول عذاب الهی و خرابی شهرها+۱ آیه
  • سرنوشت شوم ناسپاسان نعمتهای الهی، شایسته تامّل و تفکّر و درخور پند و عبرت اموزی+۱ آیه
  • تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۱ آیه
  • هشدار خدا به مؤمنان از گرفتار شدن به عذاب نابود کننده در اثر کفران نعمت+۱ آیه
  • کفران نعمت الهی، زمینه ساز از کف دادن مظاهر ابادانی
  • نقش عمل، در بهره مندی انسان از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • گرفتاری جامعه به فقر و گرسنگی، بر اثر اعمال و کردار خویش
  • ابتلای جامعه به ترس و ناامنی، نتیجه اعمال خویش
  • کفران نعمت، باعث سلب ان از جانب خدا و سبب قحطی و گرسنگی در جامعه
  • کفران نعمت امنیّت، درپی دارنده ناامنی و وحشت در جامعه
  • بهره مندی از نعمتِ رفاه و اسایش، زمینه ناسپاسی و کفران+۴ آیه
  • کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان+۹ آیه
  • گرسنگی و ناامنی، از بلاهای مهم اجتماعی
  • تکذیب پیامبران، از عوامل مبتلا شدن جامعه به گرسنگی+۱ آیه
  • ظلم و ستمگری، از عوامل پیدایش گرسنگی+۱ آیه
  • کفران نعمت، عامل ابتلای جامعه به گرسنگی
  • ابداع روشهای جدید برای گناه، عامل پیدایش گرسنگی
  • کیفر الهی برای جامعه ناسپاس، پیدایش گرسنگی، فقر و ناامنی فراگیر
  • گرسنگی و ناامنی جامعه، کیفر تکذیب پیامبران الهی+۱ آیه
  • ابتلای جامعه به گرسنگی و ترس، کیفر کفران نعمتهای الهی
  • کیفر با گرسنگی و ناامنی فراگیر، تهدید و هشداری از سوی خداوند به جامعه متنعم و مرفه
  • روی اوری گرسنگی و ناامنی به شهر مکّه، پس از ابادانی ان، از اثار کفران نعمتهای الهی
  • تشبیه فراگیری فقر و گرسنگی و ترس در جامعه، به لباس و پوشش
  • هشدار خداوند به مترفان ناسپاس، از گرفتار شدن به گرسنگی و ناامنی
  • کفراننعمت، از رذایل مترفان+۹ آیه
  • گزینش محمّد صلی الله علیه و اله به مقام پیامبری، انتخابی از جنس افراد بشر و مردم عصر خویش+۱ آیه
  • رفاه مادّی و فراوانی نعمت، زمینه تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از جانب کافران مکّه+۱ آیه
  • کفران نعمتهای الهی، زمینه تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی مردم مکّه+۱ آیه
  • تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی کافران مکّه+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله رسولی از جنس مردم+۱ آیه
  • گرفتاری مردم مکه به قحطی و خشکسالی از سوی خداوند
  • مؤمنان، بهرهمند از امنیّت و نعمتهای پایدار الهی
  • کفرورزی و رفتار ناشایست انسانها، مانع تداوم نعمتهای الهی بر انان+۱ آیه
  • زوال پذیری نعمتهای عطا شده، از سوی خدا به انسانها+۵ آیه
  • کردار ناپسند انسان، زمینهساز زوال نعمت از وی+۲ آیه
  • کفران نعمت، موجب زوال نعمتهای الهی+۵ آیه
  • ناسپاسی و کفران بعضی مردم، به سبب برخوردار شدن از نعمتهای الهی+۵ آیه
  • امنیت، زمینهساز رفاه و فراوانی نعمت
  • تکذیب نعمت انبیا، از مصادیق ظلم+۱ آیه
  • تکذیب نعمت نبوّت و رسالت، موجب گرفتار شدن به عذاب الهی+۱ آیه
  • تامین رزق و روزی مردم، نعمتی الهی بر ایشان+۵ آیه
  • رشد و شکوفایی اقتصادی جامعه، از نعمتهای الهی، و مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
  • رفاه و اسایش، از نعمتهای الهی+۵ آیه
واژه‌ها