آیه ۱ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۱ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۷

أَتَىٰ أَمْرُ اللَّهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ

আল্লাহ্‌র হুকুম এসেই গেছে, সুতরাং তা ত্বরান্বিত করতে চেয়ো না। সমস্ত মহিমা তাঁরই, আর তারা যা অংশী করে তিনি তার বহু ঊর্ধ্বে।

معنی کلمات و عبارات
«أَتَی»: آمد. فرا رسید. استعمال فعل ماضی به جای فعل مضارع، به خاطر حتمی‌بودن و قریب‌الوقوع بودن مسأله است. «أَمْرُ»: دستور. در اینجا مراد چیزی است که بدان دستور داده می‌شود که قیامت است (نگا: انبیاء / و قمر / . «فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ»: به شتاب آن را مخواهید. در فرارسیدن آن شتاب مکنید. «تَعالَی»: بالاتر از آن است. به دور از آن است (نگا: انعام / اعراف / یونس / ).
نزول
نکات آیه
۱- صدور فرمان پیروزى اسلام و توحید و خذلان شرک و مشرکان از جانب خداوند «أتى أمر الله فلاتستعجلوه سبحنه و تعلى عمّا یشرکون» برداشت فوق، بر این اساس است که «أمر» به معناى فرمان باشد; اما اینکه فرمان در باره چه چیزى است، ذیل آیه (سبحانه و تعالى عما یشرکون) مى تواند قرینه باشد بر اینکه آن امر در باره شرک و شکست و خذلان آن و پیروزى توحید است. ۲- مسلمانان صدراسلام، خواهان تحقق زودرس وعده خدا در مورد غلبه اسلام و توحید بودند. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» در مورد مخاطب «لاتستعجلوه» دو احتمال وجود دارد: اول آنکه تعجیل از جانب مسلمانان صورت مى گرفته و دیگر آنکه مشرکان خواهان شتاب در تحقق وعده هاى الهى (عذاب، یا غلبه توحید، یا قیامت) بودند. برداشت فوق بر مبناى اول است. ۳- مؤمنان، وظیفه دار صبر و شکیبایى و پرهیز از درخواست تحقق سریع وعده هاى خداوند «أتى أمر الله فلاتستعجلوه سبحنه و تعلى عمّا یشرکون» با توجه به اینکه «لاتستعجلوه» مخاطب و «یشرکون» غایب است، به نظر مى رسد مخاطب فعل اول مؤمنان باشد. ۴- مشرکان صدراسلام از سر عناد و از روى استهزا، خواهان تحقق زودرس وعده هاى الهى (عذاب، غلبه اسلام و قیامت) بودند. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» محتمل است مخاطب «لاتستعجلوه» مشرکانى باشد که خواهان تحقق وعده هاى الهى بودند، و از آن جایى که معمولاً کسى خواهان پیروزى دشمن و شکست و خذلان خویش نیست، مى توان گفت: تعجیل مشرکان براى آمدن عذاب، از سر عناد و تمسخر بوده است. ۵- شتاب و بى صبرى در مورد تحقق زودرس وعده هاى خداوند، روا نیست. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» ۶- وعده هاى الهى تخلف ندارد و در زمان خود واقع مى شود. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» ۷- خداوند، منزه از داشتن هرگونه شریک «سبحنه ... عمّا یشرکون» ۸- ساحت قدس الهى، بالاتر و والاتر از تصوّر کردن هرگونه شریک براى او «سبحنه و تعلى عمّا یشرکون» ۹- بى بنیادى و حقیقت نداشتن شرک، مایه اضمحلال و ناپایدارى آن است. «أتى أمر الله ... سبحنه و تعلى عمّا یشرکون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۰- «عن بعض أصحابنا عن أبى عبدالله(ع) قال: سألته عن قول الله: «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» قال: ... ان الله إذا أخبر أن شیئاً کائن فکأنه قد کان; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۲۵۴، ح ۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۸، ح ۵.] یکى از اصحاب گوید: از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» سؤال کردم، آن حضرت فرمود: ... هر گاه خداوند خبر دهد که چیزى انجام شدنى است، انجام شده تلقى مى گردد». ۱۱- «قال رسول الله(ص): ... قبل الساعة سحابة سوداء ... ثم ینادى مناد: أیّها الناس «أتى أمر الله فلاتستعجلوه»; [منبع: الدرالمنثور، ج ۵، ص ۱۰۸.] رسول خدا(ص) فرمود: ... قبل از روز قیامت ابر سیاهى ظاهر مى شود ... سپس منادیى ندا مى کند: اى مردم! أتى أمر الله فلاتستعجلوه».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
  • احتجاج خداوند با مشرکان، برای اثبات تحقّق وعده قیامت و عذاب، به خالقیّتِ هستی از سوی خود و در اختیار قرار دادن امکانات ان برای انسان+۱ آیه
  • اوامر تکوینی خداوند حتمی، فوری و غیر قابل تخلّف+۲ آیه
  • تنزیه خداوند، از اتّخاذ شریک برای خود+۴ آیه
  • خداوند، دارای هویّت و ذاتی یگانه و بدون همتا
  • خداوند، حقیقتی بلندمرتبه و بزرگتر از حدّ وصف+۵ آیه
  • تنزیه خدا، از اتّخاذ شریک برای خود+۵ آیه
  • شکست شرک، وعده حتمی خدا+۱ آیه
  • وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۳ آیه
  • مسلمانان صدر اسلام، خواهان تحقّق زودرس وعده خدا، در مورد غلبه اسلام
  • عجله مؤمنان در تحقّق وعده های الهی، مبنی بر پیروزی خود+۱ آیه
  • نهی از تعجیل و شتاب، در مورد تحقّق زودرس وعده های خدا
  • مؤمنان صدر اسلام، خواهان تحقق زودرس وعده عذاب کافران از سوی خدا
  • عجله مسلمانان صدر اسلام در تحقق وعده خدا، مبنی بر غلبه اسلام
  • حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان
  • تحقّق وعدههای عذاب الهی، در ظرف زمانی خود+۱ آیه
واژه‌ها