سوره نحل(النحل)، آیه ۲۱ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۹
أَمْوَاتٌ غَيْرُ أَحْيَاءٍ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
آنها مردگانی هستند که هرگز استعداد حیات ندارند؛ و نمیدانند (عبادتکنندگانشان) در چه زمانی محشور میشوند!
معنی کلمات و عبارات
«أَمْوَاتٌ»: مردگان. مراد جمادات و اشیاء بیجان است. خبر مبتدای محذوف است. «غَیْرُ أَحْیَآءٍ»: نه زندگان. مردگان. خبر دوم یا صفت (أَمْواتٌ) است و جنبه تأکید را دارد. «یُبْعَثُونَ»: دوباره زنده میگردند. رستاخیزشان فرا میرسد.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- خدایان مشرکان، موجودات مرده اى اند که سابقه حیات نداشته و شایستگى آن را نیز ندارند. «و الذین یدعون من دون الله ... أموت غیر أحیاء»
ذکر عبارت «غیر أحیاء» پس از «أموات» مى تواند به این نکته اشاره داشته باشد که: آنها علاوه بر مرده بودن، نه سابقه حیات دارند و نه حیات پیدا خواهند کرد.
۲- خدایانِ مشرکان، هیچ اطلاعى از زمان وقوع قیامت و رستاخیز خود ندارند. «و ما یشعرون أیّان یبعثون»
برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که مرجع ضمیر فاعلى در «یشعرون» و «یبعثون» معبودهاى باطل باشد که در آیه قبل از آنها سخن به میان آمده است.
۳- معبودهاى مشرکان، بى اطلاع از زمان رستاخیز پرستش کنندگان خویش «و ما یشعرون أیّان یبعثون»
برداشت فوق، مبتنى بر این احتمال است که مرجع ضمیر «یبعثون» پرستشگران اصنام باشد که همان ضمیر فاعلى «یدعون» است.
۴- داشتن حیات و مطلع بودن از زمان وقوع قیامت، از شرایط الوهیت «أموت غیر أحیاء و ما یشعرون أیّان یبعثون»
از اینکه خداوند در مقام رد الوهیت معبودهاى مشرکان، از آنها به عنوان مردگانى فاقد هرگونه حیات و شعور نام مى برد، مى توان استفاده کرد که خدا باید داراى حیات و علم باشد.
۵- مشرکان، خدایان متعددى براى خود داشته اند. «أموت غیر أحیاء و ما یشعرون أیّان یبعثون»
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۹–۲۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
علم به وقت قیامتمردگی معبودان باطلجهل به وقت قیامتجهل معبودان باطلنقش حیاتتعدد معبودان باطلشرایط الوهیت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- فقدان حیات و عدم درک معبودان از امر قیامت، حجّت و دلیلی محکم بر ردّ شرک و بتپرستی+۱ آیه
- معبودان مشرکان، بیاطّلاع از زمان وقوع قیامت+۱ آیه
- مشرکان، فاقد حیات معنوی+۳ آیه
- جهل معبودان به زمان وقوع قیامت، از دلایل بطلان شرک+۱ آیه
- حیات نداشتن معبودها، دلیل بطلان شرک+۱ آیه
- بی اطّلاعی معبودان مشرکان، از زمان برانگیخته شدن خویش+۱ آیه
- معبودهای مشرکان، موجوداتی مرده و فاقد حیات+۱ آیه
- معبودان باطل، بی اطّلاع از زمان رستاخیز پرستش کنندگان خویش+۱ آیه
- معبودان باطل، موجوداتی مرده و فاقد حیات+۱ آیه
- معبودان باطل، فاقد شعور و درک زمان قیامت و حشر انسانها+۱ آیه
- معبودان مشرکان، موجوداتی مرده و بی جان+۱ آیه
- بتها، فاقد شعور نسبت به معاد+۱ آیه