سوره نحل(النحل)، آیه ۲۰ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۹
وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ
معبودهایی را که غیر از خدا میخوانند، چیزی را خلق نمیکنند؛ بلکه خودشان هم مخلوقند!
معنی کلمات و عبارات
«یَدْعُونَ»: فریاد میزنند و به یاری میطلبند. میپرستند.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- خدایان ادعایى مشرکان، قدرت آفرینش هیچ چیزى را ندارند. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا»
«یدعون» صله «الذین» است و ضمیر صله، ضمیر مفعولى است که حذف گردیده و مرجع آن الذین است. مراد از «الذین» به قرینه آیات قبل - که درباره خدایان ادعایى ناتوان بود - خدایان مشرکان است.
۲- خدایان ادعایى مشرکان، نه تنها خالق نیستند; بلکه خود نیز آفریده شده و مخلوقند. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
۳- توانمندى بر آفریدن و نیز مخلوق نبودن، از نشانه هاى خدا و معبود حقیقى است. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
از اینکه خداوند در مقام بیان رد الوهیت معبودهاى مشرکان، دو صفت مهم را برشمرده است، استفاده مى شود که «الله» باید خالق بوده و مخلوق نباشد.
۴- خالق بودن و مخلوق نبودن براى الوهیت، از بدیهیات عقلى است. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
از اینکه در رد الوهیت معبودهاى مشرکان، تنها به یادآورى این نکته که آنان توان آفرینشگرى ندارند و خود مخلوقند، پرداخته و استدلال نکرده است، حکایت از نکته یاد شده مى کند.
۵- مشرکان، موجودات فاقد قدرت و دست ساز را خداى خویش قرار مى دادند. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
برداشت فوق، بر این اساس است که مراد از «یدعون» خواندن آن موجودات به عنوان خدا باشد.
۶- موجودات دست ساز و فاقد هرگونه قدرت آفرینشگرى، لیاقت الوهیت ندارند و هرگونه عقیده اى به خدایى آنان، باطل است. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
۷- رعایت ادب در برخورد با عقاید و مقدسات دیگران - هر چند باطل باشد - امرى پسندیده است. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
کاربرد کلمات «الذین» و «هم» - که در ذوى العقول استعمال مى شوند - براى معبودهاى مشرکان - که معمولاً از سنگ، چوب و... بوده اند - مى تواند اشاره به نکته یاد شده داشته باشد.
۸- مشرکان، معبودها و خدایان متعددى براى خود داشتند. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
۹- مشرکان، معبودهایى را مى پرستیدند که فاقد هرگونه قدرت بودند. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا و هم یخلقون»
۱۰- تنها خداوند خالق، شأن مورد پرستش قرار گرفتن و کمک طلبیدن را دارد. «و الذین یدعون من دون الله لایخلقون شیئًا»
آیه درصدد سرزنش عمل مشرکان در اتخاذ معبودهاى متعدد است و استفاده مى شود که چنان کارى مذموم و قبیح مى باشد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۹–۲۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آداب معاشرت معبودان باطل تعدد معبودان باطلاحترام به مقدسات دیگراناستمداد از خالقبداهت خالقیت در معبود راستینبطلان عقیده به معبودان باطلخالقیت و الوهیتمخلوقیت معبودان باطلمعبودان باطل و خالقیتخالقیت معبود راستینقدرت معبود راستینشؤون خدامعبودان مشرکانملاک الوهیتعجز معبودان باطلعقیده باطلعمل پسندیدهاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
- احتجاج به افریده بودن بتها و ناتوانی انها از افرینش، برای نفی شرک و بتپرستی+۱ آیه
- توانایی خداوند بر افرینش و ناتوانی بتها بر ان، دلیلی بر ابطال شرک، و اثبات توحید+۲ آیه
- فقدان حیات و عدم درک معبودان از امر قیامت، حجّت و دلیلی محکم بر ردّ شرک و بتپرستی+۱ آیه
- مخلوق بودن بتها، دلیل بر بطلان پرستش انها+۲ آیه
- بطلان بتپرستی به دلیل ناتوانی بتها از افرینش+۴ آیه
- مخلوق بودن بتها، دلیل عدم شایستگی انها برای پرستش+۴ آیه
- ناتوانی غیر خدا، از هرگونه خلق و ایجاد+۵ آیه
- افرینش اشیا و تدبیر موجودات از سوی خالق متعال، دلیل بر توحید خالقیّت+۶ آیه
- افرینش پدیدههای جهان، نشانگر الوهیّت خدای یگانه+۲ آیه
- معبودان مشرکان، بیاطّلاع از زمان وقوع قیامت+۱ آیه
- حرمت بت پرستی+۹ آیه
- مشرکان، فاقد حیات معنوی+۱ آیه
- بتها، موجوداتی مخلوق و ناتوان از افرینش اشیا+۱ آیه
- خداوند، منشا اجابت دعا+۲ آیه
- دعا به درگاه معبودهای دروغین و درخواست مشرکان از غیرخدا، کاری نکوهیده و مذموم+۵ آیه
- دعای مشرکان، به درگاه موجودات ناتوان و بی خاصیّت+۳ آیه
- جهل معبودان به زمان وقوع قیامت، از دلایل بطلان شرک+۱ آیه
- حیات نداشتن معبودها، دلیل بطلان شرک+۱ آیه
- ناتوانی معبودهای مشرکان از هرگونه افرینش، دلیل بطلان شرک+۷ آیه
- اسطوره پنداشته شدن قران، از سوی مشرکان+۳ آیه
- مشرکان جاهلی، منکر عالم اخرت+۱ آیه
- بی اطّلاعی معبودان مشرکان، از زمان برانگیخته شدن خویش+۱ آیه
- ناتوانی معبودهای مشرکان، از افرینش
- معبودهای مشرکان، موجوداتی مرده و فاقد حیات+۱ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۳ آیه
- معبودان باطل، بی اطّلاع از زمان رستاخیز پرستش کنندگان خویش+۱ آیه
- معبودان باطل، خود موجوداتی مخلوق دیگران+۴ آیه
- معبودان باطل، موجوداتی مرده و فاقد حیات+۱ آیه
- توانمندی بر خالقیّت و نیز مخلوق نبودن، از نشانه های معبود حقیقی+۵ آیه
- اساطیر خواندن قران، از افتراهای مشرکان به ان+۳ آیه
- معبودان باطل، فاقد شعور و درک زمان قیامت و حشر انسانها+۱ آیه
- معبودان مشرکان، موجوداتی مرده و بی جان+۱ آیه
- بتها، فاقد شعور نسبت به معاد+۱ آیه