آیه ۲۰ سوره نساء

سوره نساء(النساء)، آیه ۲۰ · جزء ۴ · صفحه ۸۱

وَإِنْ أَرَدتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا

و اگر تصمیم گرفتید که همسر دیگری به جای همسر خود انتخاب کنید، و مال فراوانی (بعنوان مهر) به او پرداخته‌اید، چیزی از آن را پس نگیرید! آیا برای بازپس گرفتن مهر آنان، به تهمت و گناه آشکار متوسل می‌شوید؟!

معنی کلمات و عبارات
«إِسْتِبْدَال»: عوض‌کردن. جابجا کردن. «قِنطَاراً»: مال فراوان. مراد مهریّه زیاد است. «بُهْتَاناً»: از راه ظلم. به بطالت. با توسّل به بهتان. واژه (بُهْتَاناً وَ إِثْماً) مصدرند و به عنوان وصف به کار رفته‌اند و حال ضمیر (و) در (تَأْخُذُونَهُ) می‌باشند و تقدیر چنین است: أَتَأْخُذُونَهُ بَاهِتِینَ وَ آثِمِینَ. «مُبِیناً»: روشن و آشکار.
نزول
نکات آیه
۱- مرد مى تواند همسر خویش را طلاق داده و همسر دیگرى انتخاب کند. «و ان اردتم استبدال زوج مکان زوج» ۲- طلاق به دست مردان است.* «و ان اردتم استبدال زوج مکان زوج» ۳- عدم محدودیت میزان مهریّه «و اتیتم احدیهنّ قنطاراً فلا تأخذوا منه شیئاً» چون «قنطار» به معناى مال کثیر است و این مقدار مهریّه مورد تأیید قرآن قرار گرفته است و اگر مورد تأیید نبود، پس گیرى آن حرمتى نداشت. ۴- وسعت گستره مالکیت شخصى «و اتیتم احدیهنّ قنطاراً» ۵- کراهت مرد از همسر خویش و علاقه به ازدواجى دیگر، مجوّز پس گیرى حتّى اندکى از مهریّه به هنگام طلاق نمى شود. «فان کرهتموهنّ ... و ان اردتم استبدال ... فلا تأخذوا منه شیئاً» جمله «ان اردتم» پس از جمله «فان کرهتموهنّ»، اشاره به این دارد که هر چند دلیل «استبدال» ناخوشایندى از همسر موجود و علاقه به ازدواجى دیگر باشد، این امر، مجوّز پس گیرى مهریه نمى تواند باشد. ۶- پس گیرى مهریّه از سوى شوهران، کارى باطل و گناهى آشکار است. «فلا تاخذوا منه شیئاً اتأخذونه بهتاناً و اثماً مبیناً» در برداشت فوق، «بهتاناً» و «اثماً»، حال براى «اَخْذ» (که از «تأخذونه» استفاده مى شود) گرفته شده است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۷- حرمت پس گیرى مهریه همسر، حتى اگر ثروت کلانى (مثل پوست گاوى پر از طلا) باشد. «و اتیتم احدیهنّ قنطاراً فلا تأخذوا منه شیئاً» امام باقر و صادق (ع) درباره «قنطار» فرمودند: ... هو ملأ مسک ثور ذهباً. [منبع: مجمع البیان، ج ۲، ص ۷۱۲ ; نورالثقلین، ج ۱- ، ص ۴۵۹، ح ۱۳۹.] ۸- مقدار افزون بر مهر السنّة در مهریّه زن، در حکم بخشش به اوست و پس گرفتن آن جایز نیست. «و اتیتم احدیهنّ قنطاراً» امام صادق (ع) در پاسخ به سؤال از حکم مهریّه بیش از مهر السنّة فرمود: اذا جاوز مهر السنّة فلیس هذا مهراً انّما هو نحل لانّ اللّه یقول: «و اتیتم احدیهنّ قنطاراً ... » انّما عنى النحل و لم یعنى المهر. [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۱، ص ۲۲۹، ح ۶۷ ; تفسیر برهان، ج ۱، ص ۳۵۵، ح ۹.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۶)
  • بازپس گیری مهریّه همسر، پس از امیزش با او، امری ناروا+۱ آیه
  • اراده و اختیار شوهر در طلاق همسر و ازدواج با زن دیگر
  • ازدواج، سبب پیدایش حقوق مالی برای زن+۱ آیه
  • گناه بودن افترای بیعفتی به همسران پاک دامن
  • رایج بودن افترای فحشا به همسران پاک دامن در عصر جاهلیّت، به انگیزه تصاحب مهریه انان
  • توبیخ مردان افترا زننده به همسران پاک دامن خود، از سوی خداوند
  • نسبت بیعفّتی به زنان پاکدامن به هدف تصاحب مهریّه انها، از افتراهای بهتاور
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱ آیه
  • حرام بودن قذف و نسبت زنا به افراد پاکدامن+۷ آیه
  • ازدواج، سبب پیدایش حقوق مالی برای زن+۲ آیه
  • امیزش مرد با همسر خود، سبب مالک شدن او نسبت به همه مهریّه+۲ آیه
  • امیزش با همسر، سبب عدم جواز اخذ مهر از او+۱ آیه
  • حرام بودن افترا و تهمت زدن به افراد بی گناه+۶ آیه
  • حرمت افترا به همسران پاکدامن+۲ آیه
  • مشروعیّت طلاق و از هم گسستن پیوند زناشویی، در اسلام+۷ آیه
  • تصمیم و اختیار طلاق با مردان+۶ آیه
  • حرمت باز پس گیری مهریّه از همسران+۲ آیه
  • حرمت پس گیری مهریّه همسر از سوی شوهر، حتّی در صورت زیاد بودن ان+۱ آیه
  • عدم محدودیّت میزان مهریّه
  • مقدار افزون بر مهرالسّنّه در مهریّه زن، در حکم بخشش به او و عدم جواز پس گرفتن ان
  • پایبندی به مقرّرات الهی در ازدواج، از عوامل دور ماندن از مشقّتها و رنجها+۳ آیه
  • سؤال انکاری و توبیخی خدا از شوهران، درباره پس گیری مهریّه همسران شان با تهمت زدن به انان+۱ آیه
  • سؤال نکوهش امیز خداوند از مؤمنان، درباره گرفتن مهریه همسران خود با افترا بستن و ارتکاب گناه، به رغم پیوند عمیق زنا شویی بین انان+۱ آیه
  • سؤال انکاری و توبیخی خدا از شوهران، درباره پس گیری مهریه همسران شان با تهمت زدن به انان+۱ آیه
  • سؤال نکوهش امیز خداوند از مؤمنان، درباره گرفتن مهریّه همسران خود به بهانه های واهی، به رغم پیوند عمیق زناشویی بین انان+۱ آیه
  • افترای بی عفّتی و ارتکاب گناه از سوی شوهران، به قصد تصاحب مهریّه همسران خود، مورد نهی و نکوهش خدا
  • حق طلاق از انِ شوهر+۷ آیه
  • پس گیری مهریّه همسران، از سوی شوهران، گناهی اشکار+۱ آیه
  • جواز قرار دادن طلا برای مهریّه، هر چند به مقدار پوست گاو مملوّ از طلا
  • حرمت بازپس گیری مهریه همسر، هر چند به اندازه طلای پرشده در پوست گاو
  • حرمت بازپس گیری اموال عطاشده به زن (مهریه و...) هنگام طلاق+۲ آیه
  • عدم جواز سختگیری بر زن برای استرداد بخشی از مهریّه، هنگام طلاق+۱ آیه
  • اختیار و تصمیم طلاق، امری وانهاده شده برعهده مردان+۸ آیه
  • تظاهر زن به فحشا، مجوّز سختگیری، به منظور پس گرفتن مهریّه و طلاق خلع+۱ آیه
  • بازپس گیری مهریّه زنان، امری خلاف عرف و وجدان عمومی+۱ آیه
  • پس گیری مهریّه از سوی شوهران، کاری باطل و مورد نهی خداوند
  • عهدشکنی شوهران نسبت به همسران خود، با عدم پرداخت مهریه انان، کاری شگفت اور+۱ آیه
  • مهریّه، حقّی برای زن، در قبال امیزش و پیمان زناشویی+۱ آیه
  • بازپس گیری مهریه زنان، شکستن عهد و پیمان محکم زناشویی، میان همسران با شوهران+۱ آیه
  • افترا و بهتان زدن، عملی قبیح از نظر عقل+۶ آیه
  • پیمان شکنی، قبیح و ناروا
  • ملامت شدن مردان قذف کننده به همسر خویش، جهت تصاحب مهریه او، از سوی خداوند
  • حرمت قذف و نسبت دادن زنا به افراد پاکدامن+۶ آیه
  • قذف به همسران، از سوی برخی شوهران، در عصر جاهلیّت
  • نسبت فحشا دادن به همسران، از جانب برخی شوهران، در عصر جاهلیّت، با هدف پس گرفتن اموال داده شده به او و ازدواج مجدّد
  • جواز صداق قرار دادن مهریه زن به مبلغ کلان سیم و زر، در مقیاس قنطاری
  • مقدار افزون بر مهرالسّنه، در مهریه قنطاری، در حکم هدیه و بخشش به همسر
  • ممنوعیّت پس گرفتن مهریه زن، بعد از طلاق، در صورت برابر بودن با قنطاری از طلا و نقره
  • پس گیری اندکی از مهریه قنطاری، در صورت طلاق زن، گناهی اشکار
  • حرمت پس گیری از مهریه قنطاری همسر، در صورت طلاق
  • بازپس گیری مهریه قنطاری زنان در صورت طلاق، دور از انسانیّت و خلاف انصاف+۱ آیه
  • افترای گناه و بی عفّتی به زنان، از سوی شوهران شان، برای تصاحب مهریه گناهی اشکار
  • گناه بودن انتساب گناه ناکرده و تهمت به دیگران+۶ آیه
  • پس گیری مهریه از سوی شوهران، کاری باطل و گناهی اشکار
  • زنان، مالک مهریّه خویش+۱ آیه
  • تهمت و افترا به دیگران در معاشرت با انان، امری ناپسند+۸ آیه
  • سؤال نکوهشامیز خدا از مؤمنان، درباره گرفتن مهریّه همسران خود با افترا بستن و ارتکاب گناه، به رغم پیوند عمیق زناشویی بین انان+۱ آیه
  • حرمت بازپسگیریِ حتّی اندکی از مهریّه زنان، پس از امیزش+۱ آیه
  • حرمت بازپسگیری مهریّه، هنگام طلاق زن+۱ آیه
  • پسگیری مهریّه از سوی شوهران، کاری باطل و گناهی اشکار
  • عدم محدودیّت میزان مهریّه
  • ازادی و اختیار انسان، در تعیین میزان و مقدار مهریّه
  • انکار مالکیّت زنان بر مهریّه خود، در عصر جاهلیّت
  • حرمت انکار مالکیّت زنان بر مهریّه خود، از سوی شوهران
  • رایج بودن افترای فحشا به همسران پاکدامن قبل از اسلام، به انگیزه تصاحب مهریه انان
  • ولایت در طلاق، امری وانهاده شده بر عهده مردان+۸ آیه
واژه‌ها