سوره سبأ(سبإ)، آیه ۴۵ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۳
وَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ مَا بَلَغُوا مِعْشَارَ مَا آتَيْنَاهُمْ فَكَذَّبُوا رُسُلِي فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ
کسانی که پیش از آنان بودند (نیز آیات الهی را) تکذیب کردند، در حالی که اینها به یک دهم آنچه به آنان دادیم نمیرسند! (آری) آنها رسولان مرا تکذیب کردند؛ پس ببین مجازات من (نسبت به آنها) چگونه بود!
معنی کلمات و عبارات
«مِعْشَارَ»: ده یک. یکدهم. «نَکِیرِ»: ناخوشنودی و بد آمدنم از ایشان. مراد اثر ناخوشنودی است که کیفر و مجازات است (نگا: حجّ / ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - ملت هاى قبل از مشرکان مکه نیز، پیامبران خود را تکذیب کردند. «و کذّب الذین من قبلهم ... فکذّبوا رسلى»
۲ - تکذیب پیامبران از سوى ملت هاى گذشته، ناشى از روحیه حق ناپذیرى آنان بوده است. «و کذّب الذین من قبلهم ... فکذّبوا رسلى»
تکرار ماده «کذب» (کذّب و کذّبوا) ممکن است به خاطر این باشد که «کذّب» براى تکثیر و «کذّبوا» براى تعدیه است. بنابراین استفاده مى شود که آنان تکذیب پیامبران را دنبال کردند و همواره در پى آن بودند، تا حدى که جزء اخلاقیاتشان شد و از آن پس، براساس این خصلت، هر پیامبرى را انکار مى کردند.
۳ - آنچه از مال و امکانات در اختیار ملت هاى پیشین قرار داشت، نعمت هاى خدا بوده است. «و ما بلغوا معشار ما ءاتینهم»
۴ - برخوردارى ملت هاى کفرپیشه از مال و امکانات فراوان، سبب ایستادگى آنها در مقابل پیامبران و تکذیب آنان شد. «و ما بلغوا معشار ما ءاتینهم فکذّبوا رسلى»
جمله «و ما بلغوا...» معترضه است و «فا» در «فکذّبوا» عاطفه مى باشد. ذکر جمله معترضه بین معطوف و معطوف علیه، مى رساند که تکذیب پیامبران از سوى ملت هاى داراى امکانات، متأثر از برخوردارى آنان بوده است.
۵ - مشرکان مکه (قریش)، اندازه یک دهم برخوردارى ملت هاى پیشین را نداشته اند. «و ما بلغوا معشار ما ءاتینهم»
«معشار» یک دهم چیزى را مى گویند (مفردات راغب).
۶ - روند تحولات تاریخ، همواره رو به پیشرفت و کمال نبوده است. «و ما بلغوا معشار ما ءاتینهم»
۷ - تهدید شدید مشرکان مکه از سوى خداوند، به خاطر تن در ندادن به تعالیم پیامبر(ص) «و إذا تتلى علیهم ءایتنا بیّنت قالوا ما هذا إلاّ رجل... و کذّب الذین من قبلهم ... فکیف کان نکیر»
۸ - تکذیب پیامبران الهى، غضب و عذاب الهى را در پى دارد. «فکذّبوا رسلى فکیف کان نکیر»
«نکیر» به معناى منکر و مکروه و کنایه از غضب الهى است. گفتنى است که نکیر به «ى» محذوف اضافه شده و به منزله «نکیرى لهم» مى باشد. بنابراین، معنا چنین مى شود: آنان پیامبران مرا تکذیب کردند; به هنگام آمدن عذاب من، چه وضع و حالى خواهند داشت؟
۹ - دلدارى خداوند به پیامبر(ص)، با بیان عذاب شدن ملت هاى تکذیب کننده پیامبران «و کذّب الذین من قبلهم و ما بلغوا معشار ما ءاتینهم فکذّبوا رسلى فکیف کان نکیر»
۱۰ - تکذیب پیامبران الهى از سوى ملت ها، موجب محرومیت آنان از مال و امکانات و نعمت هاى خداوند نمى شود. «و ما بلغوا معشار ما ءاتینهم فکذّبوا رسلى فکیف کان نکیر»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۱–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۱–۵۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۳–۴۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار امکانات مادی اقوام پیشیناموال اقوام پیشینامکانات مادی قریشامکانات مادی مشرکان مکهعدد یک دهمفلسفه نقل عذاب مکذبان انبیاکیفیت تحولات تاریخعوامل محرومیت از امکانات مادیمنشأ تکذیب انبیاعوامل محرومیت از نعمتامکانات مادی اقوام پیشینحق ناپذیری مشرکان مکهتکذیبگری مشرکان مکهعوامل تکذیب انبیاتهدید مشرکان مکهتکذیبگری اقوام پیشینعوامل غضب خدامکذبان انبیاآثار تکذیب انبیاآثار حق ناپذیریآسیب شناسی دینیتاریخ انبیادلداری به محمدتهدیدهای خداموجبات عذابنعمتهای خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۳ آیه
- انکار کافران در برابر اتمام حجّت خدا، باعث استحقاق انان برای کیفر و عذاب+۴ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع تاثیر اتمام حجّت+۶ آیه
- مال و امکانات تکذیبکنندگان پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، کمتر از یک دهم مال و امکانات تکذیبکنندگان انبیای پیشین
- بیاثر بودن پیشرفتهای اقتصادی جوامع کفرپیشه در نجاتبخشی انان از نابودی+۲ آیه
- تکذیب رسولان الهی، سبب انقراض و نابودی امّتهای پیشین+۵ آیه
- تکذیب انبیای گذشته ازسوی اقوام و امّتهای انان+۸ آیه
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۹ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع تاثیر اتمامحجّت+۶ آیه
- تقلید کورکورانه اقوام گذشته از نیاکان خود، علّت مخالفت با دعوت انبیا+۴ آیه
- مجازات مکذّبان از جانب خداوند، در پی عملکرد انان+۲ آیه
- امّتهای پیشین، از مکذّبان رسالت انبیا+۷ آیه
- کافران، از تکذیبکنندکان انبیا و تعالیم وحی+۵ آیه
- تهدید مکذّبان کافر به عذاب، از ناحیه خداوند+۴ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی امری حرام+۷ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی، امری حرام+۹ آیه
- حرمت کفر به ایات الهی+۱ آیه
- حرمت مخالفت با انبیا+۴ آیه
- تکذیب پیامبران، از ناحیه کافران پیشین، در عین عطا شدن ایات خدا به انان+۲ آیه
- خداوند تسلاّدهنده پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان فرجام تکذیب کنندگان و منکران رسالت انبیا+۲ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان سرگذشت پیامبران+۳ آیه
- همسویی مشرکان در طول تاریخ، در تکذیب پیامبران و تعالیم انان+۲ آیه
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۹ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
- برخورداری مشرکان قریش، از امکانات به اندازه یک دهم برخورداری امّتهای پیشین از امکانات
- قدرتمندان و ثروتمندان، از تکذیبگران کتابهای اسمانی+۱ آیه
- تکذیب انبیا از ناحیه کافران+۶ آیه
- حرمت کفر به کتابهای اسمانی+۱ آیه
- مال و امکانات ملّتهای پیشین، از نعمتهای خدادادی به انان+۱ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله، مستحقّ عذاب الهی+۱ آیه
- تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع تاثیر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل اتّهام افترا زدن مشرکان به خدا+۱ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۶ آیه
- بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلّا بخشیدن و دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۶ آیه