إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا
هنگامی که زمین شدیداً به لرزه درآید،
سورة الزلزلة
مدینه · ۸ آیه· ترتیب نزول ۹۳· نام‌های دیگر: زلزال
معرفی سوره زلزله (تفسیر نمونه)
اين سوره در مدينه نازل شده و داراى ۸ آيه است
محتوى و فضيلت سوره زلزله
در اينکه اين سوره در مکه نازل شده است ، يا در مدينه ؟ در ميان مفسران گفتگو است : بسيارى آن را مدنى مى دانند، در حالى که بعضى معتقدند در مکه نازل شده ، لحن آيات آن که در باره معاد و اشراط الساعة (نشانه هاى وقوع رستاخيز) سخن مى گويد، به آيات مکى شبيه تر است ، ولى در حديثى آمده که ابو سعيد خدرى وقتى اين سوره نازل شده از پيغمبر اکرم سؤ الى در باره آيه فمن يعمل مثقال ذرة ... کرد، و مى دانيم «ابوسعيد» در مدينه به مسلمانان ملحق شد.
اما مدنى بودن يا مکى بودن اين سوره تاءثيرى در مفاهيم و تفسير آن ندارد.
به هر حال اين سوره عمدة بر سه محور دور مى زند:
نخست از «اشراط الساعة » و نشانه هاى وقوع قيامت بحث مى کند، و در دنبال آن سخن از شهادت زمين به تمام اعمال آدمى آمده است .
در بخش سوم از تقسيم مردم به دو گروه نيکوکار و بدکار و رسيدن هر کس به اعمال خود سخن مى گويد.
در فضيلت اين سوره تعبيرات مهمى در روايات اسلامى آمده ، از جمله در حديثى از پيغمبر اکرم (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) مى خوانيم : من قراءها فکانما قراء البقرة و اعطى من الاجر کمن قراء ربع القرآن : «هر کس آن را تلاوت کند گوئى سوره بقره را قرائت کرده ، و پاداش او به اندازه کسى است که يک چهارم قرآن را تلاوت کرده باشد».
و در حديثى از امام صادق (عليه السلام ) مى خوانيم که فرمود: هرگز از تلاوت سوره اذا زلزلت الارض خسته نشويد، چرا که هر کس آن را در نمازهاى نافله بخواند هرگز به زلزله گرفتار نمى شود، و با آن نمى ميرد، و به صاعقه و آفتى از آفات دنيا تا هنگام مرگ گرفتار نخواهد شد.
تفسیر نمونه، جلد ۲۷، صفحه ۲۱۸
تفسیر المیزان، برگزیده تفسیر نمونه، تفسیر نور، نکته‌های تفسیر نور، پیام‌های تفسیر نور، تفسیر اثنی عشری، تفسیر روان جاوید، تفسیر اطیب البیان
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا
و زمین بارهای سنگینش را خارج سازد!
وَ قَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا
و انسان می‌گوید: «زمین را چه می‌شود (که این گونه می‌لرزد)؟!»
يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا
در آن روز زمین تمام خبرهایش را بازگو می‌کند؛
بِأَنَ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا
چرا که پروردگارت به او وحی کرده است!
يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتاً لِيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ
در آن روز مردم بصورت گروه‌های پراکنده (از قبرها) خارج می‌شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود!
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ
پس هر کس هموزن ذرّه‌ای کار خیر انجام دهد آن را می‌بیند!
وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ
و هر کس هموزن ذرّه‌ای کار بد کرده آن را می‌بیند!