سوره معارج

سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ

تقاضاکننده‌ای تقاضای عذابی کرد که واقع شد!

لِلْكَافِرينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ

این عذاب مخصوص کافران است، و هیچ کس نمی‌تواند آن را دفع کند،

مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعَارِجِ

از سوی خداوند ذی المعارج [= خداوندی که فرشتگانش بر آسمانها صعود و عروج می‌کنند]!

تَعْرُجُ الْمَلاَئِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ

فرشتگان و روح [= فرشته مقرّب خداوند] بسوی او عروج می‌کنند در آن روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است!

فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِيلاً

پس صبر جمیل پیشه کن،

إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً

زیرا آنها آن روز را دور می‌بینند،

وَ نَرَاهُ قَرِيباً

و ما آن را نزدیک می‌بینیم!

يَوْمَ تَكُونُ السَّمَاءُ كَالْمُهْلِ

همان روز که آسمان همچون فلز گداخته می‌شود،

وَ تَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ

و کوه‌ها مانند پشم رنگین متلاشی خواهد بود،

وَ لاَ يَسْأَلُ حَمِيمٌ حَمِيماً

و هیچ دوست صمیمی سراغ دوستش را نمی‌گیرد!

يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ

آنها را نشانشان می‌دهند (ولی هر کس گرفتار کار خویشتن است)، چنان است که گنهکار دوست می‌دارد فرزندان خود را در برابر عذاب آن روز فدا کند،

وَ صَاحِبَتِهِ وَ أَخِيهِ

و همسر و برادرش را،

وَ فَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْوِيهِ

و قبیله‌اش را که همیشه از او حمایت می‌کرد،

وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَ يُنْجِيهِ

و همه مردم روی زمین را تا مایه نجاتش گردند؛

كَلاَّ إِنَّهَا لَظَى

امّا هرگز چنین نیست (که با اینها بتوان نجات یافت، آری) شعله‌های سوزان آتش است،

نَزَّاعَةً لِلشَّوَى

دست و پا و پوست سر را می‌کند و می‌برد!

تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّى

و کسانی را که به فرمان خدا پشت کردند صدا می‌زند،

وَ جَمَعَ فَأَوْعَى

و (همچنین آنها که) اموال را جمع و ذخیره کردند!

إِنَ الْإِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعاً

به یقین انسان حریص و کم‌طاقت آفریده شده است،

إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً

هنگامی که بدی به او رسد بیتابی می‌کند،

وَ إِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً

و هنگامی که خوبی به او رسد مانع دیگران می‌شود (و بخل می‌ورزد)،

إِلاَّ الْمُصَلِّينَ

مگر نمازگزاران،

الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلاَتِهِمْ دَائِمُونَ

آنها که نمازها را پیوسته بجا می‌آورند،

وَ الَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌ مَعْلُومٌ

و آنها که در اموالشان حق معلومی است...

لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ

برای تقاضاکننده و محروم،

وَ الَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ

و آنها که به روز جزا ایمان دارند،

وَ الَّذِينَ هُمْ مِنْ عَذَابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ

و آنها که از عذاب پروردگارشان بیمناکند،

إِنَ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ

چرا که هیچ کس از عذاب پروردگارش در امان نیست،

وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ

و آنها که دامان خویش را (از بی‌عفّتی) حفظ می‌کنند،

إِلاَّ عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

جز با همسران و کنیزان (که در حکم همسرند آمیزش ندارند)، چرا که در بهره‌گیری از اینها مورد سرزنش نخواهند بود!

فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذٰلِكَ فَأُولٰئِكَ هُمُ العَادُونَ

و هر کس جز اینها را طلب کند، متجاوز است!

وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رَاعُونَ

و آنها که امانتها و عهد خود را رعایت می‌کنند،

وَ الَّذِينَ هُمْ بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُونَ

و آنها که با ادای شهادتشان قیام می‌نمایند،

وَ الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلاَتِهِمْ يُحَافِظُونَ

و آنها که بر نماز مواظبت دارند،

أُولٰئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُكْرَمُونَ

آنان در باغهای بهشتی (پذیرایی و) گرامی داشته می‌شوند.

فَمَا لِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ

این کافران را چه می‌شود که با سرعت نزد تو می‌آیند...

عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمَالِ عِزِينَ

از راست و چپ، گروه گروه (و آرزوی بهشت دارند)!

أَ يَطْمَعُ كُلُ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ

آیا هر یک از آنها (با این اعمال زشتش) طمع دارد که او را در بهشت پر نعمت الهی وارد کنند؟!

كَلاَّ إِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ

هرگز چنین نیست؛ ما آنها را از آنچه خودشان می‌دانند آفریده‌ایم!

فَلاَ أُقْسِمُ بِرَبِ الْمَشَارِقِ وَ الْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ

سوگند به پروردگار مشرقها و مغربها که ما قادریم...

عَلَى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْراً مِنْهُمْ وَ مَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

که جای آنان را به کسانی بدهیم که از آنها بهترند؛ و ما هرگز مغلوب نخواهیم شد!

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاَقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

آنان را به حال خود واگذار تا در باطل خود فروروند و بازی کنند تا زمانی که روز موعود خود را ملاقات نمایند!

يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ سِرَاعاً كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ يُوفِضُونَ

همان روز که از قبرها بسرعت خارج می‌شوند، گویی به سوی بتها می‌دوند...

خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذٰلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كَانُوا يُوعَدُونَ

در حالی که چشمهایشان از شرم و وحشت به زیر افتاده، و پرده‌ای از ذلّت و خواری آنها را پوشانده است! این همان روزی است که به آنها وعده داده می‌شد!