سوره ص، آیه ۳۴ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۵
وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمَانَ وَ أَلْقَيْنَا عَلَى كُرْسِيِّهِ جَسَداً ثُمَ أَنَابَ
ما سلیمان را آزمودیم و بر تخت او جسدی افکندیم؛ سپس او به درگاه خداوند توبه کرد.
معنی کلمات و عبارات
«فَتَنَّا»: مبتلا و گرفتار ساختیم. دچار بیماری نمودیم. «أَلْقَیْنَا»: در اینجا ضمیر (ه) محذوف است و در اصل چنین است: أَلْقَیْنَاهُ. «جَسَداً»: پیکر. تن. حال مفعول محذوف است و برای تشبیه آمده است. یعنی همچون جسم بی‌روح. «أَنَابَ»: توبه و انابه سر داد. استغفار نمود. عبدالکریم خطیب در تفسیر «التفسیر القرآنی للقرآن» با استفاده از تقریرات استاد محمّد شاهین حمزه، سخنی بدین مفهوم دارد که: چه بسا روح سلیمان در حال بیداری از پیکر او جدا شده و دورادور ناظر لاشه بی‌روان خود بوده است. این عمل را امروزه «أَلطَّرْحُ الرُّوحِیُّ»: یعنی تجرید روح یا فرافکنی روح می‌نامند (نگا: جزء ، صفحه ).
نکات آیه
۱ - سلیمان(ع)، مورد آزمایش خداوند قرار گرفت. «و لقد فتّنا سلیمن»
۲ - افکندن جسم بى جان انسانى بر تخت سلیمان، وسیله آزمایش ایشان از سوى خداوند بود. «و لقد فتّنا سلیمن و ألقینا على کرسیّه جسدًا»
«جسد» به جسم بى جان انسان گفته مى شود و «کرسىّ» به معناى تخت و سریر است.
۳ - همه انسان ها، حتى پیامبران، در معرض آزمایش خدا هستند. «و لقد فتّنا سلیمن»
۴ - سلیمان(ع)، داراى حکومت و تخت فرمانروایى «و لقد فتّنا سلیمن و ألقینا على کرسیّه جسدًا»
۵ - توبه و انابه سلیمان(ع) به درگاه خدا پس از آزمایش الهى «و لقد فتّنا سلیمن ... ثمّ أناب»
۶ - افکنده شدن جسدى بى جان بر تخت سلیمان(ع)، زمینه توجه ایشان به خدا و توبه و انابه به درگاه الهى شد. «و ألقینا على کرسیّه جسدًا ثمّ أناب»
از ارتباط میان افکنده شدن جسد بر تخت سلیمان و توبه و انابه او پس از آن، مى توان برداشت یاد شده را به دست آورد.
۷ - جسم بى جان افکنده شده بر تخت سلیمان، پس از مدتى زنده شد و جان گرفت. «و ألقینا على کرسیّه جسدًا ثمّ أناب»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «أناب» در معناى اصلى خود («رجع»; یعنى، رجوع کرد و بازگشت) باشد. بر این اساس مقصود از رجوع و بازگشت در آیه شریفه، مى تواند رجوع جسد بى روح به حالت قبلى و بازگشت جان به این جسد باشد که بدین وسیله سلیمان(ع) مورد آزمایش الهى قرار گرفت.