سوره ص، آیه ۶۹ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۷
مَا كَانَ لِي مِنْ عِلْمٍ بِالْمَلَإِ الْأَعْلَى إِذْ يَخْتَصِمُونَ
من از ملأ اعلی (و فرشتگان عالم بالا) به هنگامی که (درباره آفرینش آدم) مخاصمه می‌کردند خبر ندارم!
معنی کلمات و عبارات
«الْمَلإِ الأَعْلی»: در اینجا مراد فرشتگان و آنانی است که بدیشان دستور داده شد که برای آدم سجده برند (نگا: بقره / ) همان گونه که آیه همین سوره بیانگر آن است. «إِذْ»: زمانی که. بدان گاه که. «یَخْتَصِمُونَ»: جدال و نزاع می‌کردند. مراد از مجادله و منازعه، بحث و گفتگو درباره آفرینش انسان است.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پیامبراسلام(ص)، از ملأ اعلى (عالم فرشتگان) جز از راه وحى آگاهى نداشت. «ما کان لى من علم بالملأ الأعلى»
طبق نظر مفسّران، مقصود از «ملأ الأعلى» فرشتگان است. با توجه به آیه بعد، استفاده مى شود که آگاه نبودن پیامبر(ص) از ملأ اعلى (مضمون آیه مورد بحث) مربوط به طرق عادى است و آن حضرت از راه وحى به آن عالم آگاه بود.
۲ - پیامبر(ص) از مجادله و گفت وگوى فرشتگان با خدا درباره آفرینش آدم، تنها از راه وحى آگاه بود. «ما کان لى من علم بالملأ الأعلى إذ یختصمون»
مقصود از مجادله و خصومت در آیه شریفه - به قرینه دو آیه بعد (إذ قال ربّک للملائکة...) - گفت وگوى فرشتگان با خدا درباره خلقت انسان است.
۳ - فرشتگان، موجوداتى والا مرتبه و بس شریف «بالملأ الأعلى»
«ملأ» به معناى جماعت داراى شأن و منزلت است و صفت «الأعلى» براى آن صفت تشریفى است; یعنى، بسیار شریف و والا مقام.
تفسیر (۷)
موضوعات
دسته‌بندی موضوعی
علم به عالم ملائکهمجادله ملائکهگفتگوی ملائکه با خدامجادله با خداخلقت آدمفضایل ملائکهمنشأ علم محمدوحی به محمدنقش وحی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
- ملایکه از موجودات ساکن در اسمانها+۳ آیه
- فرشتگان، از موجودات اسمانی+۹ آیه
- احتجاج و منازعه ساکنان عالَم بالا (فرشتگان مقرّب) درباره شایستگی ادم(علیه السلام) برای خلافت بر روی زمین
- عدم اگاهی پیامبر(صلی الله علیه واله) از جدال فرشتگان عالم اعلی با خدا، درباره افرینش ادم(علیه السلام)+۱ آیه
- جدال فرشتگان با خدا، درباره افرینش انسان و خلافت وی+۲ آیه
- بیاطّلاع بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) از عالم فرشتگان، به هنگام مخاصمه انان درباره افرینش انسان، بدون وحی الهی+۲ آیه
- گفتگوی خدا با فرشتگان، در مورد خلقت انسان+۲ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، مامور ابلاغ چگونگی اگاه شدنش از ملا اعلی و منشا اطّلاعات و اخبارش، درباره ادم و فرشتگان+۳ آیه
- احتجاج و منازعه ساکنان عالم بالا (فرشتگان مقرّب) درباره شایستگی ادم علیه السلام برای خلافت بر روی زمین+۲ آیه
- عدم اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله از جدال فرشتگان عالم بالا با خدا، درباره افرینش ادم علیه السلام+۱ آیه
- جدال فرشتگان با خدا، درباره افرینش انسان و خلافت وی+۲ آیه
- گفتگوی خدا با فرشتگان، در مورد خلقت انسان+۲ آیه
- فرشتگان، از موجودات اسمانی+۱۰ آیه
- وحی الهی، منشا علم پیامبر صلی الله علیه و اله در بسیاری از حقایق+۱ آیه