سوره ص، آیه ۷۱ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۷
إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي خَالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ
Your Lord said to the angels, “I am creating a human being from clay.
معنی کلمات و عبارات
«إِذْ قَالَ رَبُّکَ ...»: بیان گفتگوئی است که در ملأ اعلی و عالم بالا در گرفته است. «بَشَراً»: مراد آدم است. «طِینٍ»: گِل.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، پیش از آفرینش انسان، فرشتگان را از آن باخبر ساخت. «إذ قال ربّک للملئکة إنّى خلق بشرًا»
۲ - مجادله و گفتوگوى فرشتگان با خدا، در ملأ اعلى درباره آفرینش انسان «بالملأ الأعلى إذ یختصمون ... إذ قال ربّک للملئکة إنّى خلق بشرًا»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که «إذ» ظرف زمان ماضى بوده و متعلق به «إذ یختصمون» باشد.
۳ - داستان آفرینش انسان و مجادله و گفتوگوى فرشتگان با خداوند در این باره، شایان یاد و یادآورى است. «إذ قال ربّک للملئکة إنّى خلق بشرًا»
برداشت یاد شده بر این اساس مبتنى است که «إذ» متعلق به فعل مقدر همچون «أذکر» باشد.
۴ - گِل، خمیرمایه آفرینش انسان «إذ قال ربّک للملئکة إنّى خلق بشرًا من طین»
۵ - ارتباط داشتن آفرینش انسان با ملأاعلى (عالم فرشتگان) «بالملأ الأعلى إذ یختصمون ... إذ قال ربّک للملئکة إنّى خلق بشرًا»
گفتوگوى خداوند با فرشتگان در ملأ اعلى (عالم فرشتگان)، درباره آفرینش انسان، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۶ - اهمیت آفرینش انسان در مجموعه نظام هستى «بالملأ الأعلى إذ یختصمون ... إذ قال ربّک للملئکة إنّى خلق بشرًا من طین»
از مجموع آیات مربوط به آفرینش انسان و جهان به دست مى آید که خداوند، تنها آفرینش انسان را با فرشتگان در میان گذاشت و نه موجودات دیگر را. بنابراین از این نکته، مى توان برداشت یاد شده را به دست آورد.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
عالم ملائکهمجادله درباره خلقت انسانتعلیم ملائکهذکر خلقت انسانمجادله ملائکهگفتگوی ملائکه با خدامجادله با خداخلقت از گلاهمیت خلقت انسانانسان از گلعنصر خلقت انسانخلقت انسان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
- ادم(علیه السلام)، نخستین انسان مخلوق، از نسل و جنس کنونی بشر+۳ آیه
- ادم(علیه السلام)، نخستین انسان خلق شده از جنس کنونی بشر+۳ آیه
- داستان خلقت و خلافت ادم(علیه السلام)داستانی اموزنده و شایان ذکر+۴ آیه
- گِل و روح، اغاز و پایان سیر تکوین انسان+۳ آیه
- افریده شدن ادم(علیه السلام) از گِل+۶ آیه
- خاک، مرحله اغازین افرینش ادم(علیه السلام)
- ملایکه، مامور سجده بر ادم(علیه السلام) به فرمان خدا+۹ آیه
- ادم(علیه السلام)، موجودی برتر از ملایکه+۱۰ آیه
- تکریم ادم(علیه السلام) از سوی خدا+۱۰ آیه
- وجود ابلیس پیش از افرینش ادم(علیه السلام)+۱۰ آیه
- وجود ملایکه پیش از افرینش ادم(علیه السلام)+۴ آیه
- ساخته شدن انسان از گِل، ایه خدا+۳ آیه
- تکبر و خود برتربینی ابلیس عامل سرپیچی وی از سجده بر ادم+۴ آیه
- سرپیچی ابلیس از فرمان سجده بر ادم(علیه السلام)+۱۲ آیه
- وجود ابلیس پیش از افرینش ادم(علیه السلام)+۱۰ آیه
- تکریم ادم(علیه السلام) از سوی خداوند+۱۰ آیه
- اطاعت فرشتگان از فرمان خدا، مبنی بر سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- افرینش ادم(علیه السلام) به شکل متناسب و موزون+۴ آیه
- افرینش انسان پس از خلقت فرشتگان+۳ آیه
- روح الهی از عناصر افرینش انسان+۵ آیه
- گِل مادّه افرینش انسان+۵ آیه
- افرینش بدن ادم(علیه السلام) از سوی خدا، پیش از دمیده شدن روح در کالبد او+۵ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند
- عدم اگاهی پیامبر(صلی الله علیه واله) از جدال فرشتگان عالم اعلی با خدا، درباره افرینش ادم(علیه السلام)+۱ آیه
- جدال فرشتگان با خدا، درباره افرینش انسان و خلافت وی+۲ آیه
- موظّف بودن فرشتگان به سجده برای ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- گفتگوی خدا با فرشتگان، در مورد خلقت انسان+۲ آیه
- خلقت ابلیس، پیش از افرینش ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- ابلیس، دارای خلقتی غیر از عنصر خلقت ادم(علیه السلام)+۷ آیه
- موظّف بودن فرشتگان به سجده برای ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- جواز سجده برای غیر خدا، به امر خداوند+۱۰ آیه
- اطاعت ملایکه از فرمان الهی، برای سجده بر ادم(علیه السلام)+۱۰ آیه
- ماموریّت ملایکه برای تکریم و تعظیم ادم(علیه السلام)، با سجده بر او+۹ آیه
- قصّه ادم(علیه السلام) و ماموریّت فرشتگان برای سجده در مقابل وی و رویگردانی ابلیس، امری شایسته یاداوری و عبرت اموزی+۸ آیه
- ماجرای سجده ملایکه در برابر ادم(علیه السلام) و نافرمانی ابلیس، شایسته نقل و یاداوری+۱۲ آیه
- کفر ابلیس، عامل تمرّد وی، از فرمان سجده بر ادم(علیه السلام)+۲ آیه
- گِل، مادّه افرینش ادم(علیه السلام)+۶ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، مامور ابلاغ چگونگی اگاه شدنش از ملا اعلی و منشا اطّلاعات و اخبارش، درباره ادم و فرشتگان+۳ آیه
- احتجاج و منازعه ساکنان عالم بالا (فرشتگان مقرّب) درباره شایستگی ادم علیه السلام برای خلافت بر روی زمین+۲ آیه
- عدم اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله از جدال فرشتگان عالم بالا با خدا، درباره افرینش ادم علیه السلام+۱ آیه
- جدال فرشتگان با خدا، درباره افرینش انسان و خلافت وی+۲ آیه
- ملایکه، مامور سجده بر ادم علیه السلام+۸ آیه
- گفتگوی خدا با فرشتگان، در مورد خلقت انسان+۳ آیه
- ملایکه، در خدمت انسان کامل+۸ آیه
- موظف بودن فرشتگان به سجده برای ادم علیه السلام+۹ آیه