آیه ۸۷ سوره ص

«إِنْ هُوَ ...»: (نگا: یوسف / یس / ، قلم / ).

۱ - قرآن، عامل یادآورى دانستنى هاى فراموش شده و بیدارگر فطرت خفته انسان ها است. «إن هو إلاّ ذکر» ضمیر «هو» به قرآن بازمى گردد و «ذکر» به معناى استحضار و یادآورى اندوخته ها و دانستنى ها است. توصیف قرآن به «ذکر» مى تواند به این خاطر باشد که این کتاب، یادآور دانستنى هایى است که فراموش شده است و یا بیدارگر فطرت خفته انسانى مى باشد که از دانستنى هاى فطرى خود غفلت ورزیده است. ۲ - قرآن، کتاب جهانى و فراملیتى «إن هو إلاّ ذکر للعلمین» ۳ - قرآن، کتابى هماهنگ و سازگار با فطرت، نیازها و خواسته هاى گوناگون بشر «إن هو إلاّ ذکر للعلمین» با توجه به جهانى و فراملیتى بودن قرآن، مى توان برداشت یاد شده را به دست آورد. ۴ - قرآن، کتاب آسمانى جن و انس و مایه یاد و بیدارى آنان «إن هو إلاّ ذکر للعلمین» عالم (مفرد «عالمین») است و به مجموعه ودسته اى از موجودات گفته مى شود. بنابراین «العالمین»; یعنى، همه موجودات به لحاظ مجموعه ها و دسته ها. بنابر دیدگاه بسیارى از مفسران، مقصود از آن مى تواند علاوه بر انسان ها جن هم باشد، چنان که در آیه نخست سوره «جن» آمده است (فقالوا إنّا سمعنا قرآناً عجباً . یهدى إلى الرشد فآمنّا به...). ۵ - جهان آفرینش، متشکل از عالم هاى متعدد «للعلمین» با توجه به جمع بودن کلمه «العالمین» برداشت یاد شده استفاده مى شود. ۶ - انسان، بدون بهره مند شدن از تعالیم قرآن، در معرض انواع غفلت ها و نسیان ها است. «إن هو إلاّ ذکر للعلمین» با توجه به ذکر بودن و مایه یاد و بیدارى بودن قرآن براى انسان ها، برداشت یاد شده قابل استفاده است.