آیه ۱۱۰ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۱۰ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۹

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً

آنچه را پیش رو دارند، و آنچه را (در دنیا) پشت سرگذاشته‌اند می‌داند؛ ولی آنها به (علم) او احاطه ندارند!

معنی کلمات و عبارات
«مَا بَیْنَ أیْدِیهِمْ»: امور دنیای ایشان. احوال قیامت آنان. «مَا خَلْفَهُمْ»: امور دنیای ایشان. احوال قیامت آنان. هر یک از دو موصول «مَا» می‌تواند مربوط به گذشته یا آینده، و یا این که امور دنیا یا امور آخرت باشد و برعکس هم، معنی شود. «هُمْ»: مرجع ضمیر می‌تواند مردمان یا گردآیندگان در عرصه محشر باشد. «بِهِ»: مرجع ضمیر می‌تواند خدا باشد که معنی آن گذشت، و یا این که موصولهای (ما) باشد که معنی آن چنین می‌شود: خدا می‌داند که مردمان چه کرده‌اند و چه می‌کنند و عاقبتشان چه خواهد بود، ولی مردمان کارهای خود را فراموش می‌کنند و نمی‌دانند در دنیا و آخرت چه بر سرشان می‌آید.
نزول
نکات آیه
۱ - خداوند، داراى آگاهى کامل و دقیق به آینده و گذشته تمامى انسان ها «یعلم ما بین أیدیهم و ما خلفهم » تعبیر «ما بین أیدیهم» بر چیزى اطلاق مى گردد که زمان چندانى از آن نگذشته باشد و در مواردى (نظیر این آیه) مراد از «ما بین أیدیهم و ما خلفهم» تمامى حالات انسان در همه زمان ها است. گفتنى است که به آنچه رو به روى افراد باشد نیز «ما بین أیدیهم» گفته مى شود. ۲ - خداوند داناى مطلق به نهان و آشکار است. «یعلم ما بین أیدیهم و ما خلفهم » «روبه رو» و «پشت سر» ممکن است کنایه از آشکار و نهان باشد، زیرابه طور معمول آنچه در برابر دیدگان انسان نباشد، از او نهان است. ۳ - خداوند، بر احوال شفیعان روز قیامت (گذشته، آینده، آشکار و نهان آنان) آگاهى کامل دارد. «لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن له ... یعلم ما بین أیدیهم و ما خلفهم » ضمیر «هم» در «أیدیهم» و «خلفهم» به «من» در آیه قبل برمى گردد که در معناى جمع است و مى تواند به اعتبار لفظ، مرجع ضمیر مفرد و به اعتبار معنا، مرجع ضمیر جمع قرار گیرد. ۴ - آگاهى گسترده و محیط خداوند بر احوال و اعمال بندگان، پشتوانه قانون مندى شفاعت در قیامت و صدور یا عدم صدور اجازه بر آن «لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن ... یعلم ما بین أیدیهم و ما خلفهم » ۵ - آگاهى کامل و دقیق، شرط لازم براى قانون گذاران و مجریان آن «لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن له ... یعلم ما بین أیدیهم و ما خلفهم » ۶ - هیچ کس، توان احاطه یافتن بر علم و معلومات خداوند را ندارد. «یعلم ما ... و لایحیطون به علمًا » مراد از احاطه علمى به خداوند، به قرینه صدر آیه، احاطه به دانسته ها و اسرار نهفته در کارهاى او است. ۷ - آدمیان، از وقوف بر همه اسرار و ملاک هاى افعال خداوند ناتوان اند. «و لایحیطون به علمًا » ۸ - در قیامت راهى براى تزویر و استفاده نادرست از شفاعت وجود ندارد. «لاتنفع الشفعة إلاّمن أذن له ... یعلم ... و لایحیطون به علمًا »
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷)
  • اگاهی و علم به موجود بین دستان و موجود در پشت، کنایه از احاطه و سیطره علمی+۳ آیه
  • عجز ادمیان، از وقوف بر همه اسرار و ملاکهای افعال خداوند
  • علم خداوند به اسرار و رازهای نهفته در درون و اندیشه های قلبی انسانها+۵ آیه
  • علم همه جانبه و برتر خداوند، نسبت به انسانها+۵ آیه
  • خداوند، دانای مطلق به گذشته، حال و اینده انسانها+۲ آیه
  • شفاعت کنندگان، در احاطه علمی خدا+۲ آیه
  • بشر، ناتوان از احاطه بر علم خداوند+۱ آیه
واژه‌ها