آیه ۱۱۲ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۱۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۹

وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا يَخَافُ ظُلْمًا وَلَا هَضْمًا

(امّا) آن کس که کارهای شایسته انجام دهد، در حالی که مؤمن باشد، نه از ظلمی می‌ترسد، و نه از نقصان حقش.

معنی کلمات و عبارات
«وَ هُوَ مُؤْمِنٌ»: در حالی که انجام دهنده کارهای نیک مؤمن باشد. چرا که کارهای نیک کافر هدر می‌رود و ضائع می‌شود (نگا: بقره / زُمَر / ، احزاب / ). «ظُلْماً»: مراد عقاب بدون سبب، یا افزایش بر لغزشها و سیّئات است. «هَضْماً»: خوردن و کاستن. کم کردن حق کسی و وفا نکردن به ادای آن واجب. مراد کاستن از حَسَنات است.
نزول
نکات آیه
۱ - مؤمنانى که داراى اعمالى صالح باشند، در قیامت از هرگونه تباهى و کاستى در ثمره کار خویش مصون خواهند بود. «و من یعمل من الصلحت و هو مؤمن فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا » «هضم»; یعنى، ناقص کردن و کاستن (مصباح). بنابراین «لایخاف ظلماًو لاهضماً»; یعنى، نه کسى ستمى بر او روا مى دارد تا به ناحق او را مؤاخذه کند و نه نقصان و کاستى در جزاى عمل او پدید مى آید. ۲ - آرامش و امنیت روحى مؤمنان در قیامت، درگرو صدور اعمالى صالح از آنان در دنیا است. «و من یعمل من الصلحت ... فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا » «من» در «من الصالحات»، براى تبعیض است و دلالت مى کند که صدور برخى از اعمال صالح براى نجات مؤمنان در قیامت کافى است. ۳ - بى ایمانى و کناره گیرى از اعمال صالح، ظلمى است که در قیامت گریبان گیر انسان خواهد شد. «و قد خاب من حمل ظلمًا . و من یعمل من الصلحت و هو مؤمن » ظاهر تقابل بین این آیه و آیه قبل، این است که موضوع این آیه، دسته مقابل ظالمان است. ۴ - خداوند در مؤاخذه بندگان، هرگز از حق تجاوز نمى کند. «فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا » در باره فرق «ظلم» و «هضم» احتمالاتى داده شده است; از جمله این که ظلم; یعنى، بیش از حق مطالبه کردن و هضم; یعنى، از حق کم گذاشتن. ۵ - پاداش اعمال در قیامت، عادلانه و به دور از هرگونه نقص و کاستى است. «و من یعمل ... فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا » ۶ - ایمان، شرط ثمربخشى اعمال صالح و بهره بردن از جزاى کامل آن در قیامت «و من یعمل ... و هو مؤمن فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا» نفى نقصان از پاداش عمل مؤمن در آخرت، اشاره به آن دارد که در صورت نبود ایمان، عمل صالح انجام شده، دچار کاستى و اضمحلال خواهد شد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۷ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «لایخاف ظلماً و لاهضماً» یقول: لاینقص من عمله شىء و أمّا ظلماً یقول: لن یذهب به; از امام باقر(ع) در باره قول خدا «لایخاف ظلماً و لاهضماً» روایت شده که فرمود: خدا مى فرماید: از اعمال او کاسته نمى شود و اما [کلمه] «ظلماً» [خداوند با این کلمه ]مى فرماید: اعمال او از بین نمى رود». [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۶۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۹۵- ، ح ۱۲۳.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
  • ایمان، سبب مصون ماندن اعمال از تباهی و کاستی+۱ آیه
  • عدل الهی، در ثواب عمل شایسته+۵ آیه
  • عادلانه بودن پاداش مؤمنان+۵ آیه
  • ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۹ آیه
  • عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۱۰ آیه
  • مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۱۱ آیه
  • انجام دادن اعمال صالح، از موجبات مصونیّت از ترس+۶ آیه
  • عدالت خداوند، در اعطای درجه و پاداش به مؤمنان، به مقدار تلاش انان برای دین+۱۱ آیه
  • عادلانه بودن عذاب در قیامت+۸ آیه
  • ارامش درونی بدون ترس و اندوه، دستاورد عمل صالح+۷ آیه
  • عمل صالح، سبب مصون ماندن اعمال، از تباهی و کاستی
  • اعمال مؤمنان، مصون از تباهی و کاستی+۱ آیه
واژه‌ها