سوره طه، آیه ۱۳۵ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۲۱
قُلْ كُلٌ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِ وَ مَنِ اهْتَدَى
بگو: «همه (ما و شما) در انتظاریم! (ما در انتظار وعده پیروزی، و شما در انتظار شکست ما!) حال که چنین است، انتظار بکشید! امّا بزودی میدانید چه کسی از اصحاب صراط مستقیم، و چه کسی هدایت یافته است!
معنی کلمات و عبارات
«کُلٌّ»: هر یک از ما و شما. «مُتَرَبِّصٌ»: منتظر. چشم به راه. (نگا: توبه / ، طور / و ، حدید / ) «السَّوِیِّ»: راست و مستقیم (نگا: مریم / و ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- کافران مکه با انکار آیات الهى - پس از اتمام حجت بر ایشان - مستحق نابودى و عذاب بودند. «و لو أنّا أهلکنهم ... فستعلمون من أصحب الصرط السوىّ و من اهتدى »
۲- بیم دادن کافران از خطر هلاکت با عذابى از جانب خداوند، از وظایف پیامبر(ص) «و لو أنّا أهلکنهم بعذاب ... قل کلّ متربّص فتربّصوا فستعلمون »
«تربص» به معناى «انتظار» است (مصباح). فرمان «قل» به پیامبر(ص)، بیانگر وظیفه داشتن آن حضرت در ابلاغ این نکته به کافران است.
۳- پیامبر(ص)، از هدایت یافتن گروهى از کفرپیشگان عصر بعثت مأیوس بود. «قل کلّ متربّص فتربّصوا فستعلمون »
۴- تهدید کافران به هلاکت و عذاب از سوى خداوند ، مورد تمسخر و استهزاى کافران صدراسلام «و لو أنّا أهلکنهم بعذاب ... قل کلّ متربّص »
از آن جایى که آیات پیشین در باره نزول عذاب و علل تأخیر و نیز سنت هاى حاکم بر آن بود; به نظر مى رسد جمله «قل کلّ متربّص» پاسخى به استهزاهاى کافران در زمینه وعده عذاب باشد; یعنى، شما آینده اى دشوار براى ما پیش بینى مى کنید و از آنچه ما براى شما انتظار مى کشیم، هراسى ندارید و آن را هیچ مى انگارید. باشد زمان بگذرد و تا حقیقت بر همگان معلوم شود.
۵- گذشت زمان و مشاهده فرجام مؤمنان و کافران، تنها راه کشف حقایق براى برخى از کفرپیشگان است. «قل کلّ متربّص فتربّصوا فستعلمون »
فرمان به «انتظار» نشانگر آن است که دیگر امیدى به تنبّه یافتن مخاطبان نیست و تنها گذشت زمان، مى تواند حقیقت را براى آنان آشکار سازد.
۶- تاریخ، بسترى براى ظهور و تجلى حقانیت دین الهى است. «فتربّصوا فستعلمون من أصحب الصرط السوىّ »
مطرح ساختن آینده به عنوان زمان ظهور قطعى حقایق، بیانگر این نکته است که بستر تاریخ ظرفى مناسب براى احقاق حق است که حقایق را به تناسب حوادث، به منصه ظهور مى رساند.
۷- کافران صدراسلام در انتظار شکست و نابودى اسلام بودند. «قل کلّ متربّص فتربّصوا فستعلمون »
۸- نابودى تکذیب کنندگان پیامبران و آیات الهى، کیفرى که هر لحظه و در هر شرایط انتظار وقوع آن وجود دارد. «و لو أنّا أهلکنهم بعذاب ... فتربّصوا فستعلمون »
۹- حقانیت اسلام و وعده هاى الهى، براى همیشه مخفى نمى ماند و در آینده نزدیک براى همگان روشن خواهد شد. «فتربّصوا فستعلمون من أصحب الصرط السوىّ »
۱۰- تنها پیروان راه اعتدال و هدایت یافتگان به حقیقت، از عذاب رهایى خواهند یافت. «و لو أنّا أهلکنهم بعذاب ... فستعلمون من أصحب الصرط السوىّ و من اهتدى»
۱۱- اسلام، راه اعتدال است و مسلمانان، رهرو آن و هدایت یافته اند. «فستعلمون من أصحب الصرط السوىّ و من اهتدى »
«سوىّ» بر وزن فعیل به معناى اسم فاعل است; یعنى، مستوى و معتدل (لسان العرب).
۱۲- کافران صدراسلام، مدعى حرکت در راه اعتدال و برخوردارى از هدایت بودند. «فستعلمون من أصحب الصرط السوىّ و من اهتدى»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱۵–۱۳۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۲۷–۱۳۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۳۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۳۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۳۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۳۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۳۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۳۳–۱۳۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۳۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اتمام حجت بر کافران مکهادعای هدایتاستهزاهای عذابهای خداانتظار شکست اسلامانتظارات کافران صدراسلامزمینه ظهور حقانیت دینعوامل کشف حقایقنجات عدالتخواهاننجات مهتدینظهور حقانیت اسلامادعاهای کافران صدراسلامعذاب کافران مکهمطالعه تاریختحقق وعده خداهدایت مسلمانانهلاکت مکذبان آیات خداهلاکت کافران مکهاعتدال اسلامهلاکت مکذبان انبیاهدایت ناپذیری کافران صدراسلامیأس محمداستهزاهای کافران صدراسلامنقش تاریخانذار کافرانانذار از عذابآثار تکذیب آیات خدانجات از عذابانذارهای محمدرسالت محمداهل عذابتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- اسلام، ایینی معتدل در توجّه به مادیّات و معنویّات+۲ آیه
- دین اسلام، ایینی معتدل و میانه+۳ آیه
- انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله) به مشرکان صدر اسلام
- اخطار پیامبر(صلی الله علیه واله) به کافران صدر اسلام، از گرفتارشدن به عذابی مانند عذاب نابودکننده پیشینیان+۱ آیه
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند
- تاریخ، بستری برای ظهور و تجلّی حقانیّت دین مستقیم
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۲ آیه
- رهایی سالکان صراط مستقیم، از عذاب الهی+۱ آیه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، از سالکان ره یافته به صراط مستقیم الهی+۳ آیه
- ادّعای کافران صدر اسلام، بر هدایت و سلوک در صراط مستقیم
- اسلام، صراط مستقیم الهی+۲ آیه
- انذارهای پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، به کافران صدر اسلام+۱ آیه
- صبر و تحمّل در برابر تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، روشی شایسته+۱ آیه
- عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظف به تهدید مکذبان خود+۱ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از ناحیه کافران+۲ آیه
- تهدید کافران، وظیفه الهی محمّد صلی الله علیه و اله
- سازشناپذیری پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر کافران+۳ آیه
- یاس پیامبر صلی الله علیه و اله از ایمان کافران شرک پیشه مکه+۴ آیه
- اسلام، راه اعتدال و مسلمانان پیرو ان، برخوردار از اعتدال
- کافران صدر اسلام، مدّعی هدایت یافتگی
- پیروان پیامبر، مشمول هدایت و ره یافتن به راه درست+۱ آیه
- یاس و ناامیدی پیامبر صلی الله علیه و اله از هدایت شدن گروهی از کفرپیشگان