سوره طه، آیه ۵۱ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۴
قَالَ فَمَا بَالُ الْقُرُونِ الْأُولَى
گفت: «پس تکلیف نسلهای گذشته (که به اینها ایمان نداشتند) چه خواهد شد؟!»
معنی کلمات و عبارات
«بَالُ»: حال و وضع. کار و بار (نگا: یوسف / ، محمّد / و. «الْقُرُونِ»: جمع قَرْن، مراد مردمان همعصرِ اعصار و ازمنه است (نگا: انعام / .
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تاریخ گذشته مصر (قبل از فرعون معاصر موسى) شاهد زندگى اقوامى بود که گرفتار شرک ربوبى بوده و معتقد به ربوبیت خالق هستى نبودند. «من ربّکما ... ربّنا الذى ... فما بال القرون الأُولى »
«قرن»; یعنى، اهل یک زمان و «بال» به معناى «حال» است (قاموس); «أولى» نیز مؤنث «أوّل» است و مقصود از «قرون أولى»، مصریان قبل از فرعون است.
۲ - فرعون با مطرح ساختن شرک ربوبى اقوام گذشته، براى موسى(ع) به استبعاد و القاى شبهه در مورد توحید ربوبى پرداخت. «قال فما بال القرون الأُولى »
۳ - چگونگى برخورد خداوند با اقوام غیر مؤمن گذشته، پرسش فرعون از موسى(ع) «أنّ العذاب على من کذّب ... فما بال القرون الأُولى »
چون در آیات گذشته، موسى(ع) سخن از امنیت پیروان هدایت و عذاب تکذیب کنندگان به میان آورد، سؤال فرعون به منظور اظهار نظر موسى(ع) در باره حال نسل هاى پیشین بوده است. انگیزه او از این پرسش مى تواند تحریک نسل حاضر در برابر پاسخ موسى(ع) به معذَّب بودن پدرانشان باشد. طفره رفتن موسى(ع) از جواب صریح، این احتمال را تقویت مى کند.
۴ - فرعون با ناباورى نسبت به عملى شدن وعده عذاب در باره پیشینیان، نظر موسى(ع) را در مورد آنان جویا شد. «قال فما بال القرون الأُولى »
سؤال فرعون از حال پیشینیان، پس از گفته موسى(ع) (أنّ العذاب على من کذّب) از ناباورى او حکایت دارد; زیرا وى آنان را نابود شده و بى نشان و اثر مى دانست.
۵ - فرعون با طرح پرسش از موسى(ع) در باره وضعیت اقوام گذشته، سعى در پنهان ساختن درماندگى خود در برابر سخنان او داشت. «من ربّکما ... الذى أعطى کلّ شىء خلقه ... فما بال القرون الأُولى »
ممکن است طرح سؤال فرعون در باره اقوام گذشته، صرفاً به جهت منحرف ساختن بحث و بردن آن به زاویه اى نامشخص صورت گرفته باشد. وارد نشدن موسى(ع) در چنین بحثى، نقشه او را خنثى کرده است.
۶ - فرعون با استناد به عقاید و افکار اقوام گذشته، سعى در مقابله با موسى(ع) و تثبیت حقانیت شرک داشت. «قال فما بال القرون الأُولى »
تمسّک فرعون به افکار پیشینیان و این که اگر رسالت موسى حق است، چرا براى اقوام گذشته چنین رسولى نیامد و چرا آنها عذاب نشدند، نشان مى دهد که در دیدگاه او، پذیرفته هاى نسل هاى قبل، صحیح و قابل تبعیت است.
۷ - تاریخ گذشتگان و تحلیل آن، دست آویز کافران و ناباوران به معارف الهى، براى رد و انکار ایمان و توحید «قال فما بال القرون الأُولى »
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۷۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۷۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۷۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۵۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۵–۵۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
سوءاستفاده از تاریخفرعون و عقیده اقوام پیشینفلسفه پرسش فرعونمشرکان مصرباستانپرسش از برخورد خدا با مشرکانپرسش از عذاب اقوام پیشینکتمان ذلت فرعونمشرکان اقوام پیشینمکذبان عذابهای خداپرسش فرعونشرک فرعونپرسش از موسیشبهه افکنی فرعونعوامل تکذیب توحیدتاریخ مصرباستانفرعون و موسیبهانه جویی کافرانمبارزه با موسیتاریخ اقوام پیشینقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- اگاهی انحصاری و دقیق خداوند از وضعیت امّتها+۳ آیه
- وجود امّتهای ناشناخته در تاریخ گذشته+۲ آیه
- اگاهی کامل به جزییّات تاریخی امّتهای گذشته، در انحصار خداوند+۲ آیه
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۳ آیه
- فرعون، از تکذیبکنندگان توحید و خدای یگانه+۷ آیه
- مؤاخذه و حسابرسی مشرکان کافر و گناهکاران، در قیامت، از اثار ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- سؤال فرعون از موسی(علیه السلام) در باره فرجام اقوام گذشته و استبعاد وی از عذاب خود و قومش+۲ آیه
- سؤال فرعون از موسی(علیه السلام) درباره فرجام اقوام گذشته و استبعاد وی از عذاب شدنشان+۳ آیه
- بیشتر امّتهای گذشته، در شمار مشرکان+۲ آیه
- فرعون، حاکمی شرک پیشه و معتقد به معبودهای دروغین+۳ آیه
- پرستش خدایان متعدّد، به وسیله مصریان باستان+۳ آیه
- پیشینیان و اقوام گذشته، در قلمرو علم خدا+۳ آیه
- فرعون، تکذیب کننده وحدانیّت خدای یگانه+۴ آیه
- فرعون، منکر جهان اخرت و بازگشت دوباره انسانها در قیامت+۱ آیه
- گفتگوی فرعون با موسی(علیه السلام)، درباره فرجام اقوام گذشته+۳ آیه
- گناه ساحران فرعونی، با سحر خویش علیه موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- اعمال انسانها، محفوظ در کتابی (لوح محفوظ) نزد خداوند+۴ آیه
- ثبت اعمال و فرجام اقوام پیشین، در لوح محفوظ+۲ آیه
- نابودی اقوامی پیش از بعثت و رسالت موسی علیه السلام+۳ آیه
- پرسش فرعون از موسی علیه السلام درباره فرجام اقوام گذشته و استبعاد وی از عذاب شدنشان+۳ آیه
- ایمان و اعتقاد موسی علیه السلام به ربوبیت خدا+۲ آیه